Мөгаллим язмалары

Максат::  Уеннар аша балаларның алган белемнәрен ныгыту. Бурычлар:     Тирә-юндә ориентлашу, санау, саннарның күршеләрен табу, кушуга һәм алуга мәсъәләләр чишү, сүзләрне уку, сүздәге иҗекне билгеләү, сүзгә аваз анализы ясау күнекмәләрен ныгыту. Игьтибарны, фикерләү сәләтен, бәйләнешле сөйләмне, сорауларга тулы җавап биру осталыгын үстерү.  Балаларны игьтибарлы, ихтирамлы булырга, бер-берсен тыңлап, юл куеп коллективта эшләргә өйрәтү. Балаларда яхшы эмоциональ халәт булдыру. Әсбаплар: 3 өстәл,  2 магнит тактасы, куян рәсеме, 7шт. картоннан киселгән төсле куяннар, 20шт.  картоннан киселгән тамчылар (артында саннар), саннар составына “өйләр”,табышмаклар, ребуслар, кызыл, яшел, зәнгәр фишкалар, сүзләр язылган карточкалар, 5 геометрик фигура (түгәрәк, овал, квадрат, турыпочмак), дәфтәр бите, туп, карточкалар белән саннар, акварель буяулар, пумалалар, банка белән су, тастымал, палитра, интерактив такта, кушуга һәм алуга мәсъәлә өчен кәрзин белән кишерләр. Шөгыль барышы. Тәрбияче: Хәерле иртә, балалар . Кәефләрегез ничек? Яхшымы? Әйдәгез әле, хәзер уч төпләрен бер-берсенә ышкып җылытыйк . Уч төбегезнең җылысын тоясызмы? Хәзер уч төпләрен күршегездәге дустыгызның уч төпләренә куегыз. Бер-берегезнең җылысын тоясызмы? Менә без сезнең белән бер-бербезгә уч төпләребезнең җылысы аша дусларыбызга күнел җылыбызны һәм яхшы кәефебезне бирдек. Кәефләрегез тагын да күтәрелеп киткәндер дип ышанам. Тәрбияче: Балалар, безгә бүген бер кунак килде. Бу – кечкенә куян, куркак куян. Ул бөтен нәрсәдән, кешеләрдән бик курка, шуңа күрә ул бер хәреф тә, бер сан  да белми, ә  иң кызганычы, аның бер дусты да юк.  Мин бу куянны бик кызганам. Әйдәгез әле, балалар, куянга ярдәм итик. Сез ризамы? (балалар җавабы). Тәрбияче: Ә безгә салават күперендә яшәүче куяннар ярдәм итәрләр. Сез салават күперенең нәрсә икәнен беләсезме? (балалар җавабы) Тәрбияче: Дөрес балалар, салават күпере – ул  табигатьтә була торган күренеш, ул яңгырдан соң кояш чыгуга күктә күренә. Салават күперендә ничә төс бар, нинди төсләр бар? (балалар җавабы) Тәрбияче: Балалар, без килгәнче монда яңгыр явып үткән икән. ( тактадагы янгыр тамчыларына игьтибар итү. Тамчыларга 1-20 кадәр саннар язылган. Балалар башта 1-20 кадәр саныйлар, аннары кирегә 20 дән 1 кадәр).  Уен «Кайсы сан югалды?» (балалар күзләрен йомалар,тәрбияче икешәр санны, аннары өчәр, дуртәр санны яшерә. Балалар кайсы сан югалганын тулы җөмләләр белән җавап бирәләр). Тәрбияче: .Менә безнең янга салават күперендә яшәуче беренче куян-кызыл куян килде. Балалар, бу куян укырга бик ярата (кызыл куянны тактага беркетү). Менә сезне дә укый белгәнегезне, сүзләрнең нинди авазлардан торганын, аларның схемаларын төзи белгәнегезне тикшереп карар өчен, ул бирем алып килгән. Хәзер сез ике командага бүленәсез.  Кулыгыздагы карточкада ничә саны, сез нәкь шул сан астындагы өстәл артына барып утырасыз. Өстәлләрдә хәрберегез алдында нинди дә булса сүз язылган карточка бар. Сез бу сүзне укып, каршыгыздагы зәңгәр, кызыл, яшел фишкалар ярдәмендә, аның схемасын төзергә тиеш. Һәм бу сүзне ничә иҗектән торганлыгын әйтергә кирәк. Өстәлдә утыручы хәрбер бала эшләп бетергәч кенә, безнең өстәл әзер дип, менә шундый фишкаларны   күтәрергә кирәк. Тәрбияче: Бик яхшы, булдырдыгыз балалар. Хәзер минем янга бу өстәлгә килегез әле. Менә сезнең каршыда буяулар һәм кисточкалар бар. Әйдәгез әле, хәзер кисточкаларны дөрес итеп тотып, суга манып алыйк та, кызыл белән сары төсне бергә кушып нинди төс килеп чыкканын ачыклыйк. Нинди төс килеп чыкты?  Кызыл-сары, бик дөрес. Димәк, безнең янга  нинди төстәге куян ашыга икән?  Бу куян бик шаян, туп белән уйнарга ярата. Ул безгә туп алып килгән, хәзер аның белән бергә уйнап алабыз.(Куянны тактага беркетү). Уен  «Капма-каршысын әйт» дип атала, туп әссе, кулны пешерә, тиз-тиз әйтергә кирәк (ак-кара, җылы- суык, биек-тәбәнәк, озын –кыска, ерак-якын, өс-ас, каты- йомшак, матур-ямьсез, саран- юмарт, киң- тар ). Тәрбияче: Бик яхшы, балалар. Булдырдыгыз. Хәзер кайсы куян киләсен белер өчен сезгә берничә табышмакка җавап табарга кирәк булачак. Табышмакларны тыңлаганда паласка утырып торсагыз да була. 1.Лампа түгел яктырта, мич түгел җылыта. (кояш) 2.Кечкенә сары карт, кигән туны тугыз кат (Суган) Өй өстендә ярты күмәч (ай) Йомры, йомшак сары йомгак. Йөгереп йөри чирәмдә (чеби) Балалар, бу кояш, суган, ай, чеби сүзләрен нәрсә берләштерә?  Балалар: Алар бөтенсе дә сары төстә. Тәрбияче: Димәк, безнең янга нинди куян ашыга? Дөрес, сары куян. Ул үзе белән бирем алып килгән. (Куянны тактага беркетү).Ул сезгә ребуслар алып килгән (интерактив тактада ребуслар чишү). Тәрбияче:. Бик яхшы, балалар. Бәлки сез әйтерсез, хәзер безгә нинди куян килергә җыена икән? Бик дөрес, безгә менә яшел куян килеп җитте (Куянны тактага беркету). Бу куян биергә, җырларга бик ярата икән. Анын безнең белән биеп, җырлап аласы килә. Әйдәгез әле, бергәләп биеп, җырлап алыйк(«Эзлә» уены). Тәрбияче:. Балалар, без яшел куян белән җырлап, биеп күнел ачкан вакытта монда сыек зәңгәр төстәге куян да килеп җиткән. Ул да шулай ук үзе белән бирем алып килгән.(Куянны тактага беркетү). Карагыз әле, аның кәрзине тутырык кишер (тактада 10 эчендә кушу һәм алуга  мәсьәлә төзү һәм чишү). Тәрбияче: Балалар, ә хәзер безнең янга нинди төстәге куян килер икән. Бик дөрес, куе зәнгәр төстәге куян (Куянны тактага беркетү).  Бу куян безне үзе белән саннар яши торган шәхәргә чакыра. Ләкин бу саннарның күбесе өйдә юк икән. Әйдәгез әле, аларны өйләренә кертеп утыртыйк (тактада эш, һәр балага бирелә, күршесе тикшерә) Тәрбияче: Булдырдыгыз, балалар. Карагыз, салават күперенең сонгы куяны- шәмәһә куян да килеп җитте (куянны тактага беркетү) Ул буш кул белән килмәгән,  «Геометрик фигураны ата һәм дәфтәр битенә урнаштыр» биремен алып килгән (дәфтәр  битендә ориентлашуга уен). Тактадагы куяннарга карагыз әле, балалар, менә безнең салават күперенең төсләре килеп чыкты, монда ничә төс, нинди төсләр? Салават күперендә төсләр менә шундый тәртиптә урнаша икән. Тәрбияче: Булдырдыгыз, балалар.Ә хәзер, әйдәгез, бу куяннарның икенче ягын әйләдереп куйык әле.  Балалар, бу куяннар барысы бергә нинди сүз барлыкка китерделәр? ДУСЛЫК! сүзе килеп чыга.(балалар бергә укыйлар.). Бик дөрес, балалар. Тәрбияче: Балалар, без бүген сезнең белән кемгә ярдәм иттек? Без аңа ничек ярдәм иттек? Ниләр эшләдек? Дөрес балалар, сез бүген бик дус булып, безнең кечкенә куркак куяныбызга ярдәм иттегез, аңа дуслар таптыгыз. Менә карагыз әле, ул бик шатлана, анын  хәзер дуслары бар.  Балалар, мин сездән бик канәгать, сез барыгызда  молодцы!

Максат:Г.Тукайның күпкырлы иҗатына кызыксыну уяту, иһтирам хисләре тәрбияләү. Бурычлар: 1.Белем бирү: Балаларда шагыйрьнең шигырләренә кызыксыну уяту, сүз байлыкларын арттыру, әкиятләрне,  шигырьләрне  сөйләгәндә тыңлый белү күнекмәләрен ныгыту.Кечкенә шигырьләрне матур итеп ятлап сөйли белү, тирә-юньдәге күренешләргә игътибарны туплый белергә өйрәтү.  2.Үстерү: Балаларда бәйләнешле сөйләм телен үстерү, сорауларга дөрес һәм тулы итеп җавап бирү осталыгын арттыру,игьтибарлык,мөстәкыйль фикерләү,хәтер, иҗади күзаллауны, милли үзаңны үстерү. 3.Тәрбия бурычы: балаларда бер-берсенә дустанә мөнәсәбәт,күзәтүчәнлек тәрбияләү; әкият геройларына карата кызыксыну тәрбияләү;начар гадәтләрне төзәтү омтылышын тәрбияләү,башкаларга ярдәм итү теләге булдыру. Белем бирү өлкәсенең интеграциясе: “Аралашу”, “Танып белү”, “Соицалләштерү”, “Музыка”, “Физик тәрбия”. Балаларның эшчәнлеге: Күрсәтмә җиһазлар: Г.Тукай портреты, зәңгәр төсле тукыма, сары төсле тарак, төрле әкиятләрдән балалар санынча иллюстрацияләр, уенчык эт, күбәләк уенчыгы, милли киемдәге малай курчак. Кулланма җиһазлар: балалар санынча схема-таблицалар. Методик алымнар: әңгәмә,уен,күрсәтмәлек,мактау. Алдан эшләнгән эш: дидактик уеннар, Г.Тукай әкиятләрен уку, шигырләр өйрәнү. Шәхси эш: К.Равил, З.Рөстәм белән тулы итеп җавап бирү күнекмәсен ныгыту. Шөгыль барышы: 1.Оештыру. – Балалар, безгә бүген кунаклар килде.Әйдәгез, алар белән матур итеп исәнләшик. -Исәнмесез! – Кәефләрегез ничек? – Әйбәт. -Балалар, бүген мин бакчага килгәндә бер күбәләк күрдем. Ул миңа ияреп, хәтта безнең төркем бүлмәсенә дә керде. Әйтегез әле миңа, күбәләк каян килеп чыккан, нәрсә эшләп йөри икән соң? Моңарчы бер күбәләк тә юк иде бит әле. Балалар, күбәләкләр бит кышын йоклый, шулаймы? -Урамда хәзер яз. -Кайдан беләбез соң яз ае икәнен?  (карлар эреде, көннәр җылы, җылы яңгырлар ява, агачларда бөреләр күренә, бөҗәкләр уяна). -Әйе, дөрес. Балалар бүген көн нинди? -Көн җылы,кояшлы. -Ә бүген атнаның нинди көне, ничәнче көне.(җомга, бишенче көн) -Күбәләк безне ямьле табигать кочагына сәяхәткә чакыра …. -Әйдәгез балалар, күзләрне йомыйк, әкрен тавыш белән генә бишкә кадәр саныйбыз. Күзләрне ачабыз. -Балалар, карагыз әле, бу нәрсә? Әйе, нинди серле күл янында пәйда булдык без. (Таракны ала). Ә бусы нәрсә? -Алтын тарак. -Кемнеке икән соң ул? Кайсы әкияттән? -Әйе, дөрес. Ә бу әкиятне кем язган? Беләсезме? -Г.Тукай. -Ә аның тагын нинди әсәрләрен беләсез? (Гали белән Кәҗә, Туган тел, Шүрәле әкияте, Бала белән Күбәләк). -Әнә балалар, аның портреты. Ул сезгә елмая, ни өчен дип уйлыйсыз? (ул кечкенә балаларны яраткан, моңа аның балалар өчен язган әсәрләре мисал, аны белүегезгә шат) -Мин дә шулай уйлыйм, балалар.. -Су анасы үзе юк, ә серле тарак артында сезгә бирем язып калдырган. Дидактик уен  “Әкиятләр беләсеңме?” Яле, тикшереп карыйк. Балалар, килегез әле бу өстәл янына, һәрберегез берәр карточка алыгыз, ә аннары Укырга һәм күчереп алырга

Нәрсә соң ул моторика? Моторика (латин сүзе) – хәрәкәт дигәнне аңлата. Эре моторика һәм вак моторика төрләре була. Сенсомоторика – тою, сизү һәм хәрәкәт дигәнне аңлата. Йөгерү, үрмәләү, йөрү, сикерү, бөгелү һ.б. – барсы да эре моторикага карый. Иң беренче бала эре моториканы үзләштерә, ә анан соң аңа, үсә – үсә, вак моторика күнекмләре өстәлә. Вак моторика –  ул вак предметлар белән хәрәкәт итә алу сәләте һәм алар белән төгәл эш итә белү. Мәсьәлән, төймәне сәдәфли, чишә алу, төеннәр бәйли белү, музыкаль уен коралларында уйнау, рәсем ясау, кисү. Ни өчен мәктәпкәчә яшьтәге балаларга вак моториканы үстерү мөһим? Балаланың сөйләме һәм аның сенсор тәҗрибәсе нык бәйле булуы инде күптән расланган. Әгәр балаланың бармак хәрәкәтләре яшь үзенчәлекләренә туры килә икән, димәк сөйләм үсеше дә тиешле нормаларга туры килә. Әгәр бармак хәрәкәтләре артта калса, гомуми моторика нормада булуга карамастан, баланың сөйләм теле тоткарлана. Сөйләм, бармак чукларының (бармакларның) тоемлау импульслары йогынтысында үсә дигән нәтиҗәгә килеп була. Вак моторика сөйләм үсешенә генә бәйләнмәгән, ул шулай ук баланың аңы, игътибары үсүгә, хәрәкәтләрне көйли, әйләнә-тирә мохиткә ориентлаша белүгә, күзәтүчәнлегенә, күрү хәтеренә дә бәйле. Гадәттә, вак мотрикасы югары дәрәҗәдә үскән бала логик фикерли белә, аның хәтере, фикерләү сәләте, игътибарлылыгы, бәйләнешле сөйләме бик яхшы дәрәҗәдә үскән була. Укырга һәм күчереп алырга

Тема: “Светофорның дуслары” Максат: Балаларга юл билгеләрен өйрәтү. Юл кагыйдәләре турындагы белемнәрен, фикердәү сәләтен үстерү. Игътибарлылык тәрбияләү. Төп өлеш: Исәнмесез кунаклар! Саумы Сез барчагыз да, Сезне күрүгә без бик шат “Яшел ут” бәйрәмендә. Бакчабызда бик күңелле, Кояш балкый безнең йөздә. Шатланышып киләбез без, “Шатлык”та рәхәт безгә. Әнә шундый бик күңелле Бакчабыз бар, белегез . Аны күрәсегез килсә Бер кунакка килегез !   – Кызлар,сез кайда? – Без монда. – Әйдәгез без сезнең белән бүген күңелле сәяхәткә барабыз. – Әйдәгез, барыйк! Балалар урындыкларга утыралар һәм “Күңелле сәяхәтчеләр” җырының 1 куплетын җырлыйлар. “Күңелле сәяхәт” 1.Иртәдән үк уянып, Матур уйлар уйлап. Сәяхәткә юнәлдек Туган яклар буйлап. Кояшлы юлларыбыз, Алда күпме кызык. Очып барасы килә Кошларны да узып. Кушымта Әй, рәхәт соң барулары Дуслар белән бергә! Күңелле сәяхәткә Әйдә син дә, син дә! Бүлмәгә  Кәҗә белән Сарык килеп керәләр. Сарык. Әнә анда тукталыш Тора анда автобус. Саба –Казан ахрысы Йөгерик без шул якка. Кәҗә. Тукта, тукта ! Безне утырт! Без барабыз калага, Зур базарны карарга. Кәҗә белән Сарык төртешә – төртешә автобуска керәләр , балалар алар белән исәнләшәләр. (“Күңелле сәяхәтчеләр” җырының 2 куплетын җырлыйлар) 2.Күл буйларын урадык, Болыннарда йөрдек. Укырга һәм күчереп алырга

Мөдир котлавы: Тәрбияче 1: Исәнмесез, хәерле көн, хөрмәтле ата-аналар, балалар, балалар бакчасында эшләүчеләр! Бүген безнең бакчада зур бәйрәм – бакча белән хушлашу! Без бакчабыздагы иң акыллы, иң тәртипле кызларны, малайларны мәктәпкә белем алырга озатабыз. Менә сез дә, балалар, мәктәп яшенә кадәр үсеп җиттегез! Шуклыклары белән безне сагайткан, шат авазлары белән безне сөендергән, бәйрәмнәрдә, эштә безнең зур ярдәмчеләребез булган балалар бүген балалар бакчасына соңгы тапкыр бәйрәмгә җыелдылар! Ә шулай да бүген күңелләребез шат, чөнки балалар барысы да нинди матурлар, таза-саулар! Тәрбияче 2: Ничәнче ел инде менә Майның шушы көнендә, Безнең матур бакчага Мәктәптән хәбәр килә. Безнең бакча балаларын Укытучы апалары Беренче сыйныфка дип Укырга чакыралар! Бүген менә аларны, Бергә-бергә әлбәттә, Тантаналы рәвештә Озатабыз мәктәпкә! Наилә Зарипова музыкасы, Нур Гайсин сүзләренә “Балалар бакчасында” җыры башкарыла. Чиста кием кидереп, Мине көн саен иртән Эшкә барышлый әни, Эшкә барышлый әни Ямьле бакчага илтә, Ямьле бакчага илтә Әни белән барабыз Юл буенча сөйләшеп, Каршы ала апабыз Каршы ала апабыз Ягымлы исәнләшеп Ягымлы исәнләшеп. Ямьле безнең бакчада, Анда бик күп балалар, Алар да минем кебек Алар да минем кебек Сөенешеп баралар Сөенешеп баралар. Әни артыннан ишеге Өлгермәде ябылып, Монда бер сөйкемле апа Көткән мине сагынып. Кочак җәеп каршылады Тәрбиячеләр мине. Онытыла язды хәтта Сагынуым әнине. Уенчыклар, китаплар күп, Ул дусларым бик әйбәт. Бакчада начар дисәләр, Ышанмагыз, бу – гайбәт. 3.Парлы бию. Без исән-сау үссен диеп, Апалар тырышалар. Тәртип бозсак, я сугышсак, Билгеле орышалар. Татарча да сөйләшәбез, Русчасын да беләбез. Арканга да үрмәлибез, Баскычка да менәбез. 5.Өйрәттегез безне бакчада, Хәреф танып, саннар язарга. Кечеләрне һәрчак сөяргә, Ә зурларны хөрмәт итәргә. Өстәлебез һәрвакытта Тәмле аштан тулы иде. Рәхмәт уңган апаларга Тамагыбыз гел тук иде. Владимир Шаинский көе, Михаил Пляцковский сүзләренә “Өйрәтәләр мәктәпләрдә” җыры башкарыла Укырга һәм күчереп алырга

Кеше – табигатьнең аерылгысыз бер өлеше. Ул табигатьтән башка бер генә көн дә, бер генә сәгать тә, бер генә минут та яши алмый. Аңа су, һава, азык –төлек, җылылык һәм яктылык кирәк. Шуңа күрә табигатькә мөнәсәбәт, кешеләргә мөнәсәбәт кебек үк, гуманлы, шәфкатьле  булырга тиеш.  Заманыбызның күренекле педагогы В.А. Сухомлинский табигатьне, әйләнә – тирә мохитне һичкайчан саекмас белем чишмәсе, матурлык, бәхет чыганагы дип  атаган. Бу чыннан да шулай. Балалар җәйге аяз көндә нурланып кояш чыгуын, бөтерелә – бөтерелә күбәләкләр очуын, ә яз җиткәч гөрләвекләр агувын күреп  олы шатлык хисе кичерәләр. Табигатьнең шушы гүзәллеген  кече яшьтән үк  күрергә, тормышка сөенергә өйрәтергә без педагоглар бурычлы. Табигатьне яратырга, табигатькә сак караш тәрбияләүне ничек оештырырга соң? XXI гасыр балаларына табигать байлыклырының чиксез түгел икәнен ничек аңлатырга? Бу авыр мәсьәлә. Кешедә экологик дөрес гадәтләрне тәрбияләү җиңел эш түгел. Матур чәчәкне өзгәч, аның һәлак булуы турында белү барыбыз өчен дә аңлаешлы хәл түгел шул. Чәчәк гомере бик кыска. Табигать – безнең бүгенге байлыгыбыз гына түгел, киләчәгебез дә. Аның байлыгын бездән соңгы килгән буыннарга да калдыру безнең уртак бурычыбыз. Экология проблемасының үзебез яши торган җирдә тирәлектә дә чагылуы без- тәрбиячеләрдә борчылу тудыра һәм төрле педагогик эшчәнлеккә этәрә. Мәктәпкәчә яшьтәге балаларга аеруча кызыксынучанлык хас. Алар бигрәк тә аны урап алган моһит , тирәлек, табигатькә игътибар итәләр.Табигатьне күзәтү, аны өйрәнү, сакларга омтылу- балаларның рухи дөньясын баета, уйларга өйрәтә. Шуның өчен балалар бакчасында тирә-якны өйрәнү, табигатькә сакчыл караш, экологик тәрбия зур урын алып тора. Бакчабызда һәрбер төркемдә табигать почмаклары бар. Балалар һәр көнне гөлләрнең ничек үскәнен, чәчәк атуын күзәтәләр, төпләрен йомшарталар, тузанын сөртәләр, сулар сибәләр. Шау чәчәктә утырган гөлләрнең матурлыгына сокланалар. Әгәр тәрбияләмәсәң, аларның шулай үсмәячәген, үсемлекләрнең тере табигать икәнен, аларның үсешенә һава, су, яктылык кирәклеген үз күзләре белән күрәләр. Кышын тәрәзә тәпләрендә суган үстерү , аның үсешен күзәтү балалар өчен бик кызык. Иртә язда , клумбаларга утырту өчен , орлыклар чәчеп чәчәк үсентеләре үстерәбез . Балалар табигать почмакларында бик теләп эшлиләр. Ел әйләнәсе кошларны күзәтәбез. Җылы якларга китүче кошлар, кышлаучы кошлар турында белемнәр туплыйбыз. Кышын “Кошларга җимлек” акцияләре оештырабыз. Балалар өйдә әти-әниләре белән берлектә кошларга җимлекләр ясап алып киләләр. Бакчабызда үсеп утыручы агачларга җимлекләрне элеп, кошлар ашханәсе оештырабыз. Кошларны даими тукландырып торабыз. Ә матур язлар җиткәч, “Кошлар көне” үткәрәбез. Сыерчык ояларына конкурс була.Күчереп алыгыз: Табигать-безнең байлыгыбыз.