17.10.2019

Әй син, өлгер көз, синнән җитез без! Көзге балга бәйрәм сценариесе


Өлгер көз, синнән җитез без!

көз

Арча районы муниципаль бюджет мәктәпкәчә белем бирү учреждениесе “Яңа Кенәр балалар бакчасы”ның өлкән тәрбиячесе Мөхәммәтгалиева Фәридә Роберт кызы. Тема: “Әй син, өлгер көз, синнән җитез без!” Көзге балга әзерләнгән бәйрәм иртәсе сценариесе

Зал бәйрәмчә  көзге яфраклар  белән бизәлгән, идәнгә яфраклар чәчелгән.  С.Сәйдәшевның “Уңыш вальсы” яңгырый.

Алып баручы: Исәнмесез, балалар. Хәерле көн. “Әй син, өлгер көз. Синнән җитез без!” дип аталган бәйрәм иртәсен башлыйбыз. Бер табышмак әйтим әле сезгә, җавабын белерсезме икән?

“Кырлар буш кала,

Яңгырлар ява,

Җирләр дымлана,-

Бу кай чак була? “

Балалар: Көз!

Алыпбаручы: Әйе, балалар, бу-көз. Көз- ул ел буена эшләнгән эшләргә

нәтиҗә ясау вакыты. Бакчаларда үскән яшелчә-җимешләрне, басу-кырларда үскән игеннәрне җыю вакыты. Без  бүгенге бәйрәмебезне дә “Әй син, өлгер көз, синнән җитез без!”дип атадык. Исеменнән күренгәнчә бәйрәмебез күңелле уеннар, матур җырлар, матур шигырьләр белән үрелеп барачак.Ә хәзер бәйрәмне башлап җибәрер өчен сүзне уртанчылар төркеме балаларына бирәбез.

Уртанчылар төркеме балалары шигырьләрен сөйлиләр

Алып баручы.

Көз бәйрәмен элек-электән ”Сөмбелә “ бәйрәме дип тә атаганнар. Сөмбелә- ул башак дигән сүз. Сөмбелә итеп иң уңган, иң булган кызны сайлап куйганнар. Безнең бүгенге бәйрәмебезгә дә Сөмбелә килергә тиеш иде. Балалар,  әйдәгез  Сөмбеләне чакырыйк.

Балалар.(бергә) Сөмбелә, Сөмбелә, рәхим ит син бирегә!

( Музыка астында Сөмбелә керә).

Сөмбелә: Ашлык булып җирдә үсә

Уңыш бит ул”Сөмбелә”

Бөтен җирдә нурга күмә

Кояш кебек “Сөмбелә”.

Менә мин инде ул Сөмбелә.

Исәнмесез, дусларым,

Сезне сагынып килдем мин.

Көзге  бәйрәмегезгә

Күчтәнәч тә алып килдем  мин.

Алып баручы:

Әйдә Сөмбелә, түрдән уз, бүгенге бәйрәмебезнең кунагы син. Бүген безнең балаларыбыз үзләренең нинди җитез, өлгер булуларын күрсәтерләр.

Сөмбелә:

Мин рәхәтләнеп сезнең белән күңел ачармын.

Алыпбаручы: Сөмбелә, бакчабызның иң бәләкәй балалары хәзер  матур җыр җырлап күрсәтерләр.

Беренче кечкенәләр төркеме балалары чыгышы.

Күмәк җыр.

“Көз, көз әйт әле!”

Көз, көз, әйт әле

Кәрзинеңдә ниләр бар

Кәрзинемдә алмалар

Помидорлар, кыярлар

Көз, көз әйт әле

Кәрзинеңдә ниләр бар

Кәрзинемдә сары, кызыл

Алтын, матур төсләр бар.

Алып баручы. Алтын көз залыбызны никадәрле төрле-төрле төстәге яфраклар белән  түшәгән. Балалар, әйдәгез әле шул коелган яфракларны җыеп алыйк.

Уен. Яфрак җыю

Алып баручы . Балалар, ә сез  агачлар төбендә үсеп утырган гөмбәләрне күргәнегез бармы?

Балалар. Бар.

Сөмбелә. Менә мин гөмбәләрне җыярга бик яратам. Бүген дә сезгә кунакка килгәндә урман буеннан гөмбәләр җыеп алган идем, ләкин кәрзинемне  төбе тишек булган. Гөмбәләрем төшеп калган. Сез миңа гөмбәләремне җыеп алырга булышмассызмы икән?

Уен. Гөмбәләр җыю.

Сөмбелә. Рәхмәт инде сезгә балалар. Тулырак…

Тылсымлы яулык. ( математик күзаллауны үстерү шөгыль конспекты.)


Тылсымлы яулык

Яр Чаллы шәһәре «126 нчы санлы «Сәйләннәр» катнаш балалар бакчасы муниципаль бюджетлы мәктәпкәчә белем бирү оешмасы тәрбиячесе Валиева Гөлназ Әхнәф кызы.  Тема: Тылсымлы яулык. (Икенче кечкенәләр төркеме өчен иң гади математик күзаллауны үстерү шөгыль конспекты.)

Бурычлар:

Белем бирү: Төркем предметларының гомуми билгесен күрә белү, бертөрле предметлар төркеме төзергә һәм алар арасыннан аерым предметларны аерып алырга; «күп», «бер», «берәү дә юк» төшенчәләрен аерырга; тирәлектә бер һәм берничә бертөрле предметны табарга; «Ничә?» соравын аңларга; җавап биргәндә «күп», «бер», «берәү дә юк» сүзләрен кулланырга өйрәтү.

Тәрбияләү: Бер- берсенә юл куеп,аралашу әдәбен, саклык, сизгерлек сыйфатлары тәрбияләү.

Үстерү:Аңга кабул итүне, игътибарны, хәтерне, күзәтүчәнлекне, әйләнә-тирә предметларының һәм күренешләренең үзенчәлекле, мөһим билгеләрен анализлау, чагыштыру, аерып күрсәтү, предметлар һәм күренешләр арасындагы иң гади бәйләнешләрне ачыклау, иң гади гомумиләштерүләр ясый белү сәләтен үстерү.

Көтелгән нәтиҗәләр: Танып белү үсеше баланың мәнфәгатьләре, кызыксынучанлыгы һәм танып белү омтылышы үсешен; танып белү гамәлләре, аңы формалашуын; хыялы һәм иҗади активлыгы үсешен; үзе, башка кешеләр, әйләнә-тирәдәге объектлар, әйләнә-тирәдәге объектларның үзлекләре һәм үзара бәйләнешләре (форма, төс, үлчәм, материал) турындагы беренчел күзаллауларын формалаштыру.

Балалар эшчәнлеге төрләре: танып белү эшчәнлеге

Сүзлек эше: өчпочмак,түгәрәк, чыняк, озын, кыска, күп.

Әзерлек эше: Балаларны геометрик фигуралар: түгәрәк, квадрат, өчпочмак белән, предметларны капма-каршы кую нигезендә предметларның ике тигез (тигез булмаган) төркемен чагыштыру, тирәлектә бер һәм берничә бертөрле предметны табарга өйрәтү эшләре алып барылды.

Җиһазлау: Зур яулык, төрле зурлыктагы өч аю,төрле зурлыктагы һәм төстәге чынаяк, тәлинкәләр,ике автобус макеты, билетлар, зур геом. фигуралар( түгәрәк, квадрат, өчпочмак), һәр балага поднос, өләшмә материал( 5 машина, бер квадрат, түгәрәк), дид.уен өчен дүрт предмет( алма, китап, өй, машина), тылсымлы тартма, наклейкалар.

Белем бирү эшчәнлеге.

Оештыру өлеше

Тәрбияче зур яулык ярдәмендә “Кем качты” уенын уйный. Иң беренче тәрбияче бер баланы гына качыра, ә балалар кем качканны әйтергә тиешләр. Һәм балаларның бөтенесе яулык астына кача. Ачып җибәрсәләр, өч аюга килеп кергәннәр.

-Балалар, тылсымлы яулык кая алып килгән безне. Бу өйдә кем яши микән? (Өч аю.)Матур тәлинкәләр,чынаяклар, калаклар куйганнар. Нинди бәйрәм микән? (Туган көн).

-Балалар, игътибар белән карагыз әле. Бу тәлинкәләр белән чынаякларны  нәрсә берләштерә?

-Төсләре бертөсле .

-Ә зурлыклары буенча нинди? (Төрле)

-Бу өстәлдә тәртип булсын өчен сез нәрсә эшләр идегез?

(Зур тәлинкәгә зур чынаяк, кечкенә тәлинкәгә кечкенә чынаяк куяр идек)

-Кайсы аюга нинди чынаякны бирәбез?( балалар үз эшләрен дәлилләп, предметларны дөрес урнаштырырга тиешләр)

Балалар, ял итеп алыйк.

Физминут “Мин шофёр”

Тәгәрмәчкә тын өрәм,

Һәм моторны кабызам,

Машинага утырам,

Һәм еракларга китәм,би-и-ип. Тулырак…

“Кыш Бабай бүләге” темасына шөгыль конспекты


Кыш Бабай
Сарман муниципаль районы мәктәпкәчә белем бирү муниципаль бюджет учреждениесе гомум үсеш төрендәге 3нче “Ләйсән” балалар бакчасы тәрбиячесе  Хаертдинова Гөлназ Илгизәр кызы.  Тема.Социаль-коммуникатив үсеш  белем бирү өлкәсе буенча икенче кечкенә ясле төркемендә  “Кыш Бабай бүләге” темасына шөгыль конспекты.

Кыш Бабай бүләге. Максат.  Күз алдында еш була торган әйберләрнең  исемнәрен һәм аларның кайбер хәрәкәтләрен белдерә торган сүзләр исәбенә балаларның сүз запасын арттыруны дәвам иттерү. Әйберләрнең нинди булуын (зур,кечкенә), кайда урнашуын (шкафта) белдерә торган сүзләрнең мәгънәсенә төшендерү. Олылар әйткәнне аңларга һәм алар кушканны тыңларга өйрәтүне дәвам итү.

Кайбер күренешләр арасындагы иң гади сәбәп бәйләнешләре турында аңлатма бирү (урамда әле салкын кыш, шуңа күрә кешеләр  бүрек, итек, тун кигәннәр; Кыш бабай да килә). Уеннар вакытында балаларның хәрәкәт активлыгын, тою-сиземләү сәләтен, күзаллауларын, олылар белән үзара сөйләшеп аңлашу осталыкларын үстерү. Диалогик сөйләм үстерү юнәлешендә даими эш алып бару.

Шөгыль барышы.Тәрбияче. Исәнмесез балалар. Сезне күрүемә мин бик шат. Ягез әле танышыйк. (Һәрбер баладан исемен сорау). Таныштык та. Уен уйнап алабызмы? (Бармак уены уйнала).(Ат, кыңгырау шалтыраган  тавышлар килә. Кыш бабай һәм Кар кызы тәрәзәгә килеп күренәләр,сәламлиләр).

Тәрбияче. Балалар,Кыш бабай һәм Кар кызы сезнең кебек акыллы балаларга бүләкләрен таратып йөри ахры. Әйдәгез, без дә Кыш бабай һәм Кар кызын сәламлик. (Кыш бабай, Кар кызы китәләр. Ат, кыңгырау тавышлары янәдән ишетелә.  Серле көй  уйный). Күрегез , Кыш бабай белән Кар кызы бүләкне тәрәзә төбенә куеп киткәннәр . (Капчыкны алып карау. Капчыктан берәм-берәм уенчыкларны чыгару).

Тәрбияче  уенчык  аюны алып   – Бу нәрсә?- дип сорый. (Балаларның җаваплары).

-Әйе, аю. Ә без аю турында берәр шигырь беләбезме? (Р.Харисның “Лап-лап” шигырен  күмәкләп сөйлиләр). Булдырдыгыз. Ә безнең бүлмәдә тагы аю бармы?(Балаларның җаваплары. Теләгән бала аюны алып килә). Балалар карагыз әле,кайсы аю зур,ә кайсысы кечкенә?(Балаларның җаваплары.Аюларны чагыштырып карап җавапны дәлиллибез).

Алсу , синең дә капчыктан уенчык аласың киләме?(Бала килеп уенчык ала).

Нәрсә алдың? (Мәсәлән, ат уенчыгын  ала).

Балалар,бу нәрсә? (Балаларның җаваплары. Активлаштыру).

Ат турында без җыр беләбез бит. Җырлыйбызмы? (“Минем атым” җыры  хәрәкәтләр белән башкарыла).

Булдырдыгыз,молодцы. Кемнең капчыктан уенчык аласы килә? Булат аласы килә ди. (Бала песи уенчыгын ала). Без песи турында шигырь  беләбез бит. Ягез, сөйләп күрсәтик. (Р.Миңнуллин “Мияу!” шигырен бергәләп сөйлиләр һәм песине сыпыралар).

Капчык эченнән әллә нәрсә тавышы ишетелә. (Тәрбияче шалтыравыклар ала). Менә нәрсәләр шалтырый икән… Бу нәрсә? (Балаларның җаваплары).Шалтыравыклар белән нәрсә эшлибез? (Балалар шалтыравыкны шалтыраталар). Эйдәгез җырлап, биеп алыйк. (М.Бикбова музыкасы һәм  сүзләре “Шалтыравык”  җыры хәрәкәтләр белән башкарыла).

Бигрәк акыллы балалар йөри безнең бакчага,молодцы.(Эт өргән тавыш ишетелә).

Нәрсә тавышы ишетелә? (Балалар  җаваплары). Кайда икән? Эзлик эле үзен.(Балалар капчыктан алып бирәләр).

Эт турында шигырь сөйлибезме? (М.Җәлил “Маэмай” шигырен бергәләп сөйләү). Молодцы.

Капчыкта уенчыклар эле бетмәде. Бигрәк юмарт инде Кыш бабай. Сезне бик ярата. Күрегез әле, безнең туп белән уйнарга яратканны белеп тагы бер туп җибәргән. (Тәрбияче туп сүзен кабатлата).Туп турында без җыр беләбезме? Җырлыйбызмы? (“Матур туп” җыры хәрәкәтләр белән башкарыла). Булдырдыгыз,молодцы. Балалар, безнең булмәде  туплар кайда саклана әле? (Балаларның җаваплары).  Наилә,кечкенә тупны алып кил әле. (Бала тупны алып килә. Тупларны зурлыклары буенча чагыштыру.”Зур,кечкенә” сүзләрен кабатлау). (Серле көй тавышы ишетелә).

Балалар, әле  Кыш бабайның  тылсымлы капчыгынды татлы күчтәнәче  дә бар икән. Хәзер уенчыкларны  киштәләргә урнаштырып , кулларыбызны юып күчтәнәч белән сыйланыйк. Ә Кыш бабабызга  кычкырып рәхмәт әйтик. Ул безне һичшиксез ишетәчәк,чөнки  тәрәзәдән һәрвакыт күзәтеп тора. (Балалар рәхмәт әйтәләр. Кыш бабайның балаларны мактаган тавышы ишетелә).

 

Физкультурадан сюжетлы уен-шөгыле. Мәктәпкәчә балалар өчен.


физкультурадан сюжетлы уен
Татарстан   Республикасы  Саба муниципаль    районы  ш.т. Байлар Сабасы гомуми үсеш бирүче төрдәге Саба 4 нче  “Кыңгырау» балалар бакчасы мәктәпкәчә белем  муниципаль бюджет учреждениесенең 1 нче категорияле физик  культура тәрбиячесе  Гараева Әлфия Мубарак кызы. Тема:  Физкультурадан сюжетлы — уен  шөгыле .

Максат:  Балаларның сәламәтлеген физик яктан саклау һәм ныгыту.

Бурычлар:

1.Уен формасында йөрү, предмет аркылы сикерү, ыргыту күнекмәләрен ныгыту.

  1. Балаларның танып-белүләрен сюжетлы- уен ярдәмендә үстерү.
  2. Спортка, физик күнегүләргә мәхәббәт тәрбиячләү.

Материал: гим.скамейка, кар бөртекләре, кар йомарламы, корзина.

-Хәерле иртә,балалар! Балалар бүген бездә бик күп кунаклар, әйдәгез апалар белән исәнләшик.

Балалар жавабы

— Балалар, бакчада яңа көн башланды.

Әйдегез, бер-беребезгә елмаеп, көнне сәламлибез.

Исәнме көн, саумы көн,

Синнән яктылык алыйк.

Бер-беребезгә таратыйк,

Гел тату, сәламәт, булыйк.

Тәрбияче: Балалар мин бакчага килгәндә хат ташучы конверт бирде.Шул конверт эчендә телеграмма. Беләсезме ул кемнән килгән? Лапландиядә  яшәүче кар бабайдан. Аның кар бөртекләреннән чыршы бизисе килә , ләкин аның бизисе матур кар бөртекләрен кар патшабикәсе яшереп куйган. Кар бабайга кар бөртекләрен табарга булышабызмы?

Балалар  җавабы.

— Әйдәгез алайса тизрәк юлга кузгалыйк.Сез  сәяхәткә барырга әзерме?

-Әйе.

— Юлга без ничек әзерләнәбез? Күрсәтик әле. Анда бик салкын, шуңа безгә җылы итеп киенергә кирәк.

Массаж ясау.”Юлга жыену»

Чалбар киябез(носки, аякларны сыпыру)

Кофта киябез (кулларны сыпыру, эчне).

Баш киеме киябез (башны сыпыру,шарф бәйләү).

Куртка тоймәләү.

Сез әзерме? Эйдәгез юлга кузгалдык.Уен “Эздән-эзгә басып йөрү”. Юл буйлап , бер-бер артлы, минем арттан барабыз.Сукмактан кырыйга чыкмыйбыз, аяклрыгыз  карга батмасын. Кар өемнәре аша барабыз. (аякларны күтәреп йөрү).Кар өеменә егылмас өчен, йөгереп үтик. Алда урман. Агачлар арасыннан елан кебек  барабыз. Йөрү.

Менә Лапландиягә килеп җиткәнне сизми дә калдык.

-Балалар, карагыз әле тирә-якка, монда ничек матур. Нәрсәләрдер елтырап күзне чагылдыра. Бу кар бөртекләре түгелме соң? Моны мөгаен кар патшабикәсе яшереп куйгандыр.  Иркен итеп , ара калдырып басабыз һәм кар бөртекләре  бн җылынып , уйнап алабыз.

1.Б.т.: куллар билдә, аяклар җилкә киңлегендә ачыла. Кар бөртеге өскә- аска. Куллар яннан өскә күтәрелә, кар бөртеге алмаштырыла.

  1. Б.т.: куллар билдә, аяклар җилкә киңлегендә ачыла. Кулларны  уңга(сулга) сузу.
  2. Б.т.: куллар билдә, үкчәләр бергә . аяк очлары ачылган. Кар бөртеге җиргә төшә -чүгәләү, басу-җирдән күтәрелә.

4  Б.т.: куллар билдә, аяклар җилкә киңлегендә ачыла.Алга иелү , куллар алга сузыла.

  1. Сикерү.

Сулыш алу күнегүе. “Кар бөртеге очыру”

Хәзер кар бөртекләрен миңа биреп торыгыз, чыршы янына барып җиткәч, бергәләшеп чыршыны бизәрбез.

-Балалар, әле  монда кар бабай күренми. Әйдәгез алга таба юлыбызны дәвам итик.  Без кар бабай янына тиз генә барып җитмәсен өчен, кар патшабикәсе каршылыклар ясап куйган. Шул каршылыкларны үтәгәч кенә, без юлыбызны дәвам итәчәкбез. Балалар, карагыз әле, алда кар өемнәре, без аны ничек үтә алабыз?

Балалар җавабы:

-Дөрес , без аны ике аякта сикереп чыгабыз.Ә монда күпер. Без аннан дүрт аяклап барабыз.

-Булдырдыгыз балалар , бөтен каршылыкларны үтеп чыктык. Ә менә монысы инде,  кар бабайның чыршысы . Әйдәгез хәзер кар бөртекләре белән чыршыны бизәп куйыйк.Менә ничек матур булды.

-Карагыз әле, кем бу? Тулырак…

Уен аша бала тәрбияләү. Кече яшьтәге балалар белән эш.


уен аша бала тәрбияләү
Татарстан Республикасы Саба муниципаль районы  ш.т. Байлар Сабасы гомуми үсеш бирүче төрдәге Саба 4 нче  “Кыңгырау” балалар бакчасы мәктәпкәчә белем муниципаль бюджет учреждениесе тәрбиячесе Хамидуллина Резеда Ринат кызы. Тема: Уен аша бала тәрбияләү (кече яшьтәге балаларга тәрбия һәм белем бирү эшен планлаштыру)

Авторның бу темага тагын язмасы бар: Сюжетлы уеннар уйныйбыз

 Сабыйларның гомуми үсешен булдыру, аларның сәламәтлеген ныгыту, күңелләренә әхлак кагыйдәләрен сеңдерү-бүгенге мәктәпкәчә белемнең төп юнәлеше. Балалар бакчалары педагоглары яшь буынны тәрбияләүдә яңа чаралар, белем бирүнең нәтиҗәле методларын эзлиләр, балаларның физик, интеллектуаль һәм шәхси үсешен тәэмин итүгә, иҗат мөмкинлекләрен үстерүгә зур игътибар бирәләр.

    Соңгы елларда мәгариф өлкәсендәге тирән үзгәрешләр балалар бакчалары алдында да яңа тәләпләр куя. Балаларны шәхес буларак үстерү ,аларда мәктәптә белем өчен кирәкле психологик процесслар – күзәтүчәнлек, хәтер, логик фикерләү сәләте, шулай ук әхлакый сыйфатлар тәрбияләү бурычлары игътибар үзәгенә куела.

Ә менә иң кече яшьтәге балаларга тәрбия һәм белем бирү эшен ничек планлаштырырга соң?

  Иң кече яшьтәге чор- ул кешенең физик, психик, шәхес буларак үсешенә нигез салыну чоры.

Нәкъ менә шушы чор баланың  зурлар, үзенең яшьтәшләре һәм предметлар дөньясы белән яңа мөнәсәбәтләргә күчү чоры.

         Баланың эмоциональ яктан үзен уңай хис итүен тәэмин итү, аның предметларны танып белү һәм коммуникатив эшчәнлек тәҗрибәсе арта баруын мактап, дәртләндереп тору- бу этапның төп мәсьәләләре менә шулар.

         Кечкенәләр төркемендә барыннан да элек комфортлы һәм куркынычсыз мөхит тудырылырга тиеш. Кечкенә балалар актив эшлекле. Шуңа күрә аларның балалар бакчасында булу вакыты дөрес оештырылырга тиеш.

         Режим моментларында тәрбияченең төп бурычы-балаларда культура-гигиена күнекмәләре формалаштыру. Бу бурычлар белән янәшә танып белү һәм сөйләм күнекмәләрен үстерү буенча эш алып барырга кирәк. Һәрбер күнекмәне формалаштыру 4 этаптан тора:

1нче таныштыру этабы-бу күнекмә турында тәрбияче эмоциональ итеп, аңа бу күнекмәнең ни өчен кирәклеген әйтеп аңлата(“Син хәзер зур инде”, “Син моны эшләсәң, авырмассың”…) һәм балада бу күнекмәне үзләштерүгә теләк уята;

2 нче аналитик этап-тәрбияче төгәл хәрәкәтләр белән үзенең сөйләгәнен күрсәтә (сабынны ала, сабынлый, сабынны куя, юа), баладан да төгәл, дөрес итеп эшләтүгә ирешә;

3 нче синтетик этап-берничә операция бербөтен итеп берләштерелә(сабын белән юынабыз, ипи белән ашыйбыз…);

4 нче йомгаклау этабы-күнекмә автоматлаша, тәрбияче сөйләмендә күнекмә башкаруның сыйфаты (азыкның тәме…) турында сүзләр кулланыла. Бу эшләр өлкәннәр катнашында зур сабырлык һәм аларның турыдан-туры ярдәме белән башкарылырга тиеш.

 Билгеле булганча, балалар бакчаларында нәниләрнең күптөрле эшчәнлеге уеннар ярдәмендә оештырыла. Аларда иң мөһим әхлакый сыйфатлар да уеннар аша тәрбияләнә.

         Уен иң кече яшьтәге баланың психик үсешен билгели торган әйдәп баручы эшчәнлек булып тора.

Ул баланы мавыктыра, аңа куаныч китерә. Уен аша балалар төркемгә берләшәләр, мөстәкыйль эш итәләр, үзләренең уй-гамәлләрен тормышка ашыралар.

  Иң кече яшьтәге балаларга физик тәрбия бирү эшен хәрәкәтле уеннар аша оештыру аеруча отышлы. Төрле хәрәкәтле уеннарда, мәсәлән: “Тупны куып тот”, “Сукмак буйлап”,”Чыпчыклар һәм автомобиль”,”Сызыкка басма”,”Кояш һәм яңгыр”һ.б   нәниләрдә җитезлек, тизлек, көчлелек, чыдамлык, түземлелек кебек сыйфатлар тәрбияләнә. Хәрәкәтләрне матур, нәфис итеп башкарырга өйрәтү, кайбер персонажларга охшатып хәрәкәтләр башкару (куяннар кебек сикерү; нәни чебиләр кебек җим чүпләү, су эчү һ.б).

         Безнең балалар бакчасында кече яшьтәге балаларга физик тәрбия бирү максатыннан үткәрелгән һәр чара да: физик күнегүләр, физкультура шөгылләре, иртәнге гимнастикалар, спорт күнегүләре, күңел ачулары, индивидуаль эшләр уен формасында үтә.

         Уеннар өчен бакчада атрибутлар булдыру зарур. Уенчык баланы төрле хәрәкәтләр башкарырга җәлеп итә һәм баланың ихтыяҗын канәгатьләндерә. Кече яшьтәге балалар өчен булган күп төрле уенчыклар (шалтыравыклар, резин туплар, төрле фигуралар) балаларның күрү һәм ишетү сәләтен, капшау, тотып алу хәрәкәтен үстерүдә зур булышлык итәләр.

         Ясле яшендәге балалар белән эшләгәндә дидактик уеннар куллануга күп әһәмият бирергә кирәк. Мәсәлән:”Алсу курчакны киендерәбез”, “Алсу курчакның туган көне”, “Алсу курчакны йоклатабыз” кебек дидактик уеннарны балалар бик яраталар.

Нәниләрне тәрбияләүдә халкыбызның милли уеннары да зур урын алып тора. Милли уеннарга юаткычлар, мавыктыргычлар,сорән салулар,эндәшләр,әйтенүләр,үртәвечләр,такмазалар, әйтенүләр, җырлы-сүзле хәрәкәтле уеннар керә. Тулырак…

Сюжетлы уеннар уйныйбыз. Мәктәпкәчә яшьтәге балалар өчен.


сюжетлы уеннар
Татарстан Республикасы Саба муниципаль районы  ш.т. Байлар Сабасы гомуми үсеш бирүче төрдәге Саба 4 нче  “Кыңгырау” балалар бакчасы мәктәпкәчә белем муниципаль бюджет учреждениесе тәрбиячесе Хамидуллина Резеда Ринат кызы. Тема: “Сюжетлы уеннар уйныйбыз”

Авторның бу темага тагын бер язмасы. Уен аша бала тәрбияләү.

Сюжетлы уеннар эшчәнлеге – мәктәпкәчә яшьтәге балалар үсешендә зур этәргеч булып тора. Бакчада балалар өчен уен тирәлеген булдыру – төп шарт. Уеннар логикасыннан чыгып, сюжетлы уеннар эшчәнлегенең берничә формасын күрсәтеп була. Аларның һәрберсе үзенә генә хас специфик  уенчыклар һәм уен җиһазларын, атрибутиканы эченә ала.

  1. Режиссёрлык уены – уенчыклар ярдәмендә сюжет уйлап табу, тиешле яссылыкны күз алдына китерү. Бу уен өчен образлы уенчыклар (персонажлар) һәм аларга туры килә торган предметлы тирәлек кирәк.
  2. Рольле уен – персонажлар исеменнән сюжет уйлап табу һәм шул сюжет буенча уйнау. Роль өчен атрибутлар: костюм һәм аксессуарлар, сәхнә җиһазлары булдыру кирәк.
  3. Кагыйдәле уеннар – махсус җиһазлар кулланып уйнала торган хәрәкәтле уеннар һәм өстәл уеннары (лото, домино, өстәлдәге футбол, хоккей).

Сюжетлы уен мәктәпкәчә яшьтәге бала тормышында мөстәкыйль эшчәнлекне үстерүдә зур роль уйный. Үзара мөнәсәбәтләрдә ориентлашу, күзаллауны үстерү һәм аралашу өлкәсендә дә уен киң кулланыла.

Кызганычка каршы, балалар бакчасында , уен эшчәнлеге тиешле дәрәҗәгә – югары ноктага менеп җитми. Килеп туган ситуациядә моның сәбәпләрен төрле яктан эзләргә кирәк.

Беренчедән, мәктәпкәчә балачакның төрле этапларында уен нинди булырга тиеш?

Икенчедән, уенга карата мөнәсәбәтләрнең педагогик спецификасы – уенны оештыручы тәрбияче эшчэнлеге, уенның эчтәлеге һәм балаларның уйнау күнекмәләренең төрле дәрәҗәдә булуы.

Дәрес-шөгыльләрне үткәргәндә тәрбияченең кул астында конспектлар, методик эшкәртмәләр була. Алар ярдәмендә тәрбияче үткәреләчәк дәреснең барышын күз алдына китерә, төрле мәсьәләләр чишелешен максат итеп куя, үтәлешен контрольда тота.

Рәсем, конструкцияләү, әвәләү дәресләрендә бала алдан алынган махсус күнекмәләр һәм белемнәрне куллана. Шул ук вакытта ул үзе теләгән һәм аның гына дөньясына якын булган тема буенча ясый, әвәли – иҗат итә ала.

Ә уен белән ничек? Балаларны уйнарга өйрәтергә кирәк. Бу өйрәтү тәрбияче тарафыннан җитәкче, уен кагыйдәләрен әйтеп, күрсәтмә бирүче ролендә түгел, ә кушылып бергә уйнаучы, уенга кызыксыну һәм теләк уятучы ролендә булырга тиеш.

Элеккеге идеал рәвештә уйнала торган сюжетлы уеннар аерым кагыйдәләргә буйсына һәм коллектив характер йөртә. Уенда балаларның тирә-як белән танышу барышында алынган белемнәре һәм программа таләпләре чагылырга тиеш. Һәр бала, үз теләгенә карамастан, коллектив уенга кушылырга, охшаса-охшамаса да уен кагыйдәләренә буйсынырга тиеш. Тәрбияче команда бирде – балалар уйнарга тиеш.

         Хәзерге вакытта баланың тормышы төрле информация – китаплар, телевидение, компьютер, башка кешеләр белән аралашу чаралары белән тулы. Ә балалар бакчасында педагогик процесс вакыты дәрес, дәрестән тыш шөгыльләргә бүленгән. Баланың буш вакытта үзе теләгән уеннар, аны кызыксындырган эшләр белән шөгыльләнергә хокукы һәм мөмкинлеге бар. Бу вакытта һәр бала үзенең индивидуаль аерымлыкларыннан чыгып, фантазиясен һәм мөмкинлекләрен эшкә җигеп иҗади шөгыльләнә ала.

Сюжетлы уен баладан теге яки бу эшнең реаль, кулга тотарлык продуктын таләп итми. Бала тормышта чын чүкеч белән кадак тотмаса да, бу уен вакытында (“Без –төзүчеләр”) уенчык чүкеч белән кадак та кага ала. Уен аша төрле ситуацияләрдә бала үзен ничек тотар, кайсы яктан күрсәтер икәнен ачык күреп була. Төрле предметлар, уен атрибутларын кулланып уйналган бу уеннарда балаларның үзара аралашу дәрәҗәсе, сүзлек байлыгы һәм диалогта бәйләнешле сөйләме үсә, үз-үзләрен тоту күнекмәләре формалаша.

Уен вакытында баланың акыл үсешендә генә түгел, ә шәхес буларак формалашуында да алга китеш күренә. Уендагы төрле рольләргә кереп, бала, реаль тормыштагы кешеләрнең эш- гамәлләрен кабатлый, алар арасындагы мөнәсәбәтләрне, эмоцияләрне һәм кичерешләрне уенга күчерә.

Уенга карата педагогик тәэсир итүнең максаты – балаларда уйный белү күнекмәләрен формалаштыру, сюжетның эчтәлеген аңлату һәм аралашу культурасын булдыру.

Күпъеллык күзәтүләр һәм тәҗрибәләр күрсәткәнчә,1,5- 3 яшькә кадәрге балалар уенчык һәм әйбер – алыштыручы белән шартлы рәвештә аңлашалар. Ә уендагы иптәшләре белән аралашу кыска вакытлы була. Ә 3-5 яшьтә – уендагы рольләрне бүлешеп һәм алышынып уйныйлар, предметлар кулланып диалогик сөйләм аша аралашалар. 5 -7 яшьтәге балалар уенда бара торган хәлләрне чиратлаштыралар (эпизодлар), 2 -3 баланың фикерен һәм уйлап табу сәләтен эшкә җигеп, сюжет төзиләр.

Кешелекнең күптөрле эшчәнлеге кебек үк, сюжетлы  уеннар үзеннән –үзе килеп чыкмый. Уенга баланы, ул уенны уйный белүче кеше (тәрбияче, зуррак бала, әти- әни, күрше баласы һ.б.) өйрәтә. Урамда – ишегалдындагы зуррак балалар, күршеләр, дуслар, күпбуынлы яки күпбалалы гаиләләрдә – олы кешеләр өйрәтсә, балалар бакчасында – тәрбияче – гаиләдәге бердән-бер балага абый-апаны, җитеп бетмәгән өлкән буын кешеләрен дә алыштыра.

Димәк, сюжетлы уенны оештыруның 1 нче принцибы: Тулырак…

Тукай бәйрәме. Чыгарылыш төркем балалары өчен кичә.


Тукай бәйрәме
Тукай муниципаль районы муниципаль бюджет мәктәпкәчә белем һәм тәрбия бирү учреждениесе  “Кояшкай” балалар бакчасының I категорияле тәрбиячесе  Ситдикова  Миләүшә  Миндияр кызы. Тема: “Тукай бәйрәме” (чыгарылыш төркем балалары өчен кичә.) «Тукай бәйрәме» яңартып куелды.

  Әкрен генә “ Туган тел ” көе яңгырый. «Тукай бәйрәменә» килгән милли киемнәр кигән балалар залга керәләр.
Алып баручы. Балалар, тыңлагыз әле, нинди көй яңгырый? Кем сүзләренә язылган соң бу җыр?
    Балалар. Бу – “ Туган тел ” җыры. Аның сүзләрен Тукай абый язган.
Алып баручы. Әйе, балалар, Кыш бабайның чәчләре кар сулары булып аккан, зәңгәр күк йөзендә кояш балкыган чакта, шаулап- гөрләп яз ае апрель килгәндә, безнең яраткан шагыйребез Г.Тукай туган. Бүген без «Тукай бәйрәме» кичәсенә  җыелдык. Я  әйтегез әле, сез аның нинди әкиятләрен, җырларын, шигырьләрен беләсез? ( Балалар яраткан әсәрләренең исемнәрен атыйлар. Экранда Г.Тукай әсәрләренә иллюстрацияләр күрсәтелә.)
Алып баручы. Балалар, игътибар белән карагыз әле: бу рәсем кайсы әсәрдәге вакыйгаларны тасвирлый ? ( Балалар әсәрнең исемен, андагы төп геройларны атыйлар: “Шүрәле”, “Су анасы”, “Гали белән кәҗә”, “Бала белән күбәләк”, “Кызыклы шәкерт”, “Кәҗә белән сарык”.)
 Алып баручы. Г.Тукай узенең әсәрләрендә балаларны эш сөяргә, зурларны  хөрмәт итәргә, телебезне яратырга өндәгән. Ә хәзер, балалар, сезне тыңлыйк. Тукай абыегызның шигырьләрен матур итеп сөйли беләсезме икән?
1нче бала:
И туган тел, и матур тел
Әткәм – әнкәмнең теле.
Дөньяда күп нәрсә белдем
Син туган тел аркылы.
Алып баручы. Балалар, бөек Тукаебызның эшен дәвам иттереп, безнең тагы бик күп шагыйрьләребез татар теленә мәдхия җырлаганнар, аны мактаганнар. Ягез, хәзер шуларны искә төшерик.
2 нче бала
Телсез идек – Тукай безне телле итте.
Җырсыз идек – Тукай безне җырлы итте.
3 нче бала
Татарча да яхшы бел, русча да яхшы бел!
Икесе дә безнең өчен иң кирәкле затлы тел.
Алып баручы. Балалар, Тукай абыегызның балачагы авылда үткән. Барлык балалар кебек, ул да татар халык уеннарының берсе – “ Йозак” уены, хәзер без дә шул уенны уйныйбыз. (“Йозак” уены оештырыла.)
Алып баручы. Нәни Габдулла халкыбызның “Әнисә”,”Әпипә” көйләрен яратып тыңлаган. (Берничә бала “Әпипә” көенә бии.)
Алып баручы. Инде хәзер Тукай абыегызның кайбер әсәрләрен дә искә төшереп үтик.
( Мәтәлчек ата – ата, уйный – уйный башта “маэмай”, аннары малай килеп керә, алар “Кызыклы шәкерт” шигырен башкаралар. Музыка уйный. Күбәләк “очып” керә. “Бала белән күбәләк” җыры башкарыла.)
Алып баручы. Габдулла бик моңлы бала булган. Татар халык көйләрен яратып тыңлаган. Ә инде үсеп җиткәч, ул көйләргә сүзләр язган. Халкыбыз арасында яратып башкарыла торган “Әллүки” җырының сүзләрен дә ул иҗат иткән. Хәзер шул җырны тыңлап китәрбез. (Җыр тыңлау.)
Алып баручы. Без җырлар да тыңладык, шигырьләр сөйләдек. Ә әкиятләр турында сөйләшмәдек әле. Нинди әкият тыңларга яратасыз әле сез?
Балалар. “ Шүрәле”не. ( “Шүрәле” балетыннан музыка яңгырый. )
Алып баручы.
Нәкъ Казан артында бардыр бер авыл – Кырлай диләр;
Җырлаганда көй өчен “тавыклары җырлай” диләр.
( Биленә балта кыстырган Былтыр керә. )
Алып баручы.

Бик матур бер айлы кичтә бу авылның бер Җегет
Киткән урманга утынга ялгызы бер ат җигеп.
Тиз барып җиткән Җегет, эшкә тотынган баргач ук,
Кисә башлаган утынны балта берлән тук та тук!( Былтыр утын кискән хәрәкәт ясый.)
Шундый тын, яхшы һавада безнең утынчы исә
Алны – артны, уңны – сулны белмичә утын кисә.
Балтасы кулда, Җегет эштән бераз туктап тора;
Тукта, чү! Ямьсез тавышлы әллә нәрсә кычкыра.( Кычкырган тавыш ишетелә.)
Сискәнеп, безнең Җегет катып кала аягүрә,
Аңламастан, каршысында  әллә нинди “ят” күрә. ( “Шүрәле” күренә. )
Эндәшә батыр утынчы:
Былтыр: -Сиңа миннән ни кирәк?
Шүрәле: Бер дә шикләнмә, Җегет, син ; мин карак- угры түгел,
Юл да кисмимен, шулай да мин бигүк тугры түгел.
Гадәтем: ялгыз кешеләрне кытыклап үтерәм;
Кил әле, син дә бераз бармакларыңны селкет, и
Яшь Җегет! Килче икәү уйныйк бераз кети-кети!
Былтыр: — Яхшы, яхшы, сүз дә юктыр, мин карышмый уйныймын.
Тик сине шартымга күнмәссең дип уйлыймын!
Шүрәле: — Нәрсә шартың, сөйлә, и бичара адәмчеккенәм!
Тик тизүк уйныйкчы, зинаһар, нәрсә кушсаң да күнәм.
Былтыр: — Сөйлим шартымны сиңа, яхшы тыңлап тор: әнә
Шунда бар ич бик озын һәм бик юан бер бәрәнә.
Бүрәнәнең бер очында бар  ачылган ярыгы,
Шул җиреннән нык кына син тот, и урман сарыгы!
Алып баручы: — Бу киңәшкә Шүрәле дә күнде, килмичә кире,
Китте кушкан җиргә, атлап адымын ире-ире.
Җегет суга балта белән кыстырылган  чөйгә бу,
Хәйләсен әкрен-әкерен китерәдер көйгә бу.
Шүрәле тыккан кулын – селкенмидер, кузгалмыйдыр:
Суккалый торгач, ахырда чөй чыгып, бушап китеп,
Хәзер инде Шүрәле безнең Җегеткә ялына: Тулырак…

Поезд. Кечкенәләр төркемендә шөгыль


Поезд

 Мәктәпкәчә   белем  бирү   муниципаль бюджет учреждениясе Татарстан  Республикасы Азнакай муниципаль районы  Азнакай  шәһәре “Кечкенә яшьтәгеләр өчен   1нче “Аист” балалар бакчасы тәрбиячесе Сахбиева Әлфия Әнәр кызы. Тема: «Поезд». 1 нче кечкенәләр төркемендә комплекслы шөгыль конспекты.Сайтка яңартып куелды.

Максат: Әйләнә-тирәдә ориентлашуны кинәйтү нигезендә башкалар  сойләмен аңлауларын үстерү, сузлекләрен активлаштыру: куян, аю, туп, кишер, тугәрәк, сикерә, тәгәри  сузләрен аңларга һәм әйтергә өйрәтү. Дүрт төп төсне (кызыл, яшел, сары, зәңгәр) таный һәм әйтә белүне ныгыту. Балаларның  хәрәкәтчәнлекләрен  арттыру, сикерү, йөгерү  кунегуләрен кабатлау. Табигатькә мәхәббәт, хәрәкәтле уеннарга уңай мөнәсәбәт тәрбияләү.

Сүзлек: поезд, вагон, куян, кишер, аю, туп, түгәрәк, сикерә, тәгәри, яшел, кызыл, сары, зәңгәр.

Жиһазлау: Магнитофон, дүрт төсле (кызыл, яшел, сары, зәңгәр) ачык арбалы вагоннар тагылган уенчык поезд, йомшак уенчык аю белән куян, зур туп, эче куыш итеп тегелгән кишер муляжы, картоннан ясалган өй, агач сүрәтләре.

Шөгыльнең барышы:

1.Оештыру. Магнитофоннан әкрен генә поезд якынлашкан тавыш ишетелә. Тавыш көчәя, поезд килгәне күренә (тәрбияче поездны бауга тагып тартып керә). Поезд килеп туктый.

2.Тәрбияче:

…Балалар, бу нәрсә?

…Поезд.

…Әйе, дөрес, бу поезд. Ә поездның нәрсәләре бар?

…Вагоннары

…Дөрес балалар. Поездның вагоннары күп, алар төрле төстә. Карагыз эле, вагоннарга утырып безгә кунаклар килгән икән. Менә бу беренче вагонда нәрсә утыра?

…Аю.

…Әйе, балалар, бу аю. Әйдәгез әле аю белән исәнләшик.

…Исәнме аю.

… Ә сез беләсезме, аю кайда яши?

…Урманда.

…Аю нинди тостәге вагонда утырып килгән?

…Кызыл.

…Дөрес, балалар. Сез шундый акыллылар, аюның сезнең белән уйнап аласы килә.

«Аю урманда» уены уздырыла. (уен барышында музыка уйнап тора)

1.Аю урманда йөрде, куяннарны эзләде.

Озак йөрде, тапмады, утырды да йоклады.

2.Кечкенә куянкайлар  сикерешеп тордылар

Йөгерешеп килделәр, аюга эндәштеләр.

  1. Аю, аю, аюкай, уян инде йокыдан.

Куп йокладың тор инде, безне куып тот инде. (балалар өй артына качалар,) Тулырак…

Кошлар безнең дусларыбыз


Кошлар безнең дусларыбыз
Татарстан Республикасы Азнакай муниципаль районы  “Кәкре Елга авылы бюджет гомуми белем бирү мәктәбенең мәктәпкәчә балалар бүлеге”нең  2нче категорияле  тәрбиячесе Шәрәфетдинова Гөлзада Әнфәс кызы.  Тема:  “Кошлар- безнең дусларыбыз”.  (Коммуникацион сөйләм үстерү эшчәнлегенең  шөгыль планы.)

Максат:  Кышлаучы һәм күчмә кошлар турында күзаллауларын формалаштыру. Кошларга карата  мәрхәмәтлелек, кайгыртучанлык хисе тәрбияләү. Аларны рәнҗетмәскә кирәклеген төшендерү. Шигырьләр, әйтемнәр ятлау, табышмаклар әйтү, җырлар тыңлау.  Хәтер сәләтен үстерү.  Шигырьләрне сәнгатьле итеп сөйләү теләген булдыру.

Тәрбия бурычлары: Кошларга карата  сакчыл караш , мәрхәмәтлелек хисләре тәрбияләү.

Үстерү бурычлары: Логик фикер йөртү, гади нәтиҗәләр ясый белергә өйрәтү.

Белем бирү бурычлары:  Кош исемнәрен, гәүдә өлешләрен дөрес атауны, хәрәкәтне белдерүче фигыльләрне, предметның билгесен белдерүче сыйфатларны әйтә белүне ныгыту.

Интеграль белем бирү өлкәләре:  Матур әдәбият белән таныштыру, музыка , аралашу.

Ысуллар һәм алымнар:  Хәрәкәтле уеннар, сорауларга җаваплар, табышмак әйтү, күргәзмә материаллар,әңгәмә, биремнәр, балалар сөйләмен бәяләү,мактау, аудиоязма тыңлау.

Җиһазлар: Кош рәсемнәре, аудиоязмада кошлар тавышлары,магнитофон, туп ,   интерактив такта,“Сыерчык “җырына фонограмма.

Сүзлек өстендә эш: Сырт,туена, каурый, күчмә- перелетные птицы һәм кышлаучы кошлар-зимующие птицы, баш-голава, канатлар- крылья, койрык- хвост, томшык- клюв, тәпи- ноги, гәүдә- туловище.

Әзерлек эше: конспект язу, күрсәтмәлелек әзерләү ,матур әдәбият әсәрләре белән таныштыру,әңгәмә үткәрү, магнитофон язмасы аша кошлар тавышын тыңлау, күчмә кошлар турында рәсемнәр карау,дидактик уеннар уйнау.

Эшчәнлек барышы:

1.Кереш өлеш.

Әкрен генә кошлар тавышы язмасы яңгырый, интерактив тактада кышлаучы һәм күчмә кошлар рәсемнәре урнашкан.

-Хәерле көн ,балалар! Минем янга якынырак килегез,бер-беребезнең кулларын алыйк, елмаеп бер-беребезне сәләмлик һәм үзебезнең күңел җылыбызны иптәшләребезгә бүләк итик.Менә ничек рәхәт булып китте.Рәхмәт,без бер-беребезне ничек яратабыз.Бергәләп ярым түгәрәк булып утырыйк әле.Рәхим итегез.

2.Төп  өлеш. Әңгәмә.

Балалар мин сезгә табышмаклар әйтәм,ә сез җавапларын уйлап җавап бирегез.

1.Озын томшык,ике канат,

Очып килсә,ерткыч бөҗәкләрнең эше харап.

Бу нәрсә? (Кош)

2.Агач башында йорты,

Эчендә яши җырчы.  (Сыерчык)

3.Купшы итеп киенгән,

Кап-кара күлмәк кигән.

Яз килгәнен хәбәр итеп,

Җылы яклардан килгән. (Кара карга)

4.Күлмәге күгелҗем,

Ә түше җем-җем.

Яз җитә: гү-гү-гү!

Дусларыбыз ич безнең бу ! (Күгәрчен) Тулырак…

«Минем кадерлеләрем». Сыйныфтан тыш чара.


минем кадерлеләрем
 Актаныш муниципаль районы аерым фәннәрне тирәнтен  үзләштерүле  2 санлы урта гомуми белем бирү мәктәбе озынайтылган көн тәрбиячесе Зарипова Миләүшә Васил кызы. Тема:  “Минем кадерлеләрем”. Сыйныфтан тыш чара.

 

Максат: Укучыларны олыларга игътибарлы булырга, аларны ихтирам итәргә өйрәтү, балаларда ата-анага карата кадер-хөрмәт хисләре тәрбияләү.

Җиһазлау: мәкальләр таблицасы, Ф.Ярулинның “Сез кирәк” шигыреннән өзек, уеннар өчен альбом бите, карандаш, сүзләр җыелмасы.

Материал:  Р.И.Шәяхмәтованың  “Дин-культуралылык билгесе” китабы, “Көч һәм рух тамырлары” китабы, “Әдәплелек дәресләре” китабы, В.Казыйхановның “Тәрбия хәзинәләре” китабы.

Дәрес барышы:

I.Актуальләштерү.

  1. Әти, әни, әби, бабай — болар кемнәр? Бу сүзләрне ничек аңлатырга?

 2.Мөнәсәбәт сүзе нәрсәне аңлата?  ( төркемнәрдә фикерләшү)

  1. Уку мәсьәләсен кую.

   1.Тема, максат белән таныштыру.

   2.Шигырьләрдән өзекләр тыңлау, кем турында икәнлеген билгеләтү:

       а)Бер кыз бала җыр чыгарган, багышлап…

       б)Тәмле ашлар пешерә, матур гөлләр үстерә.Барыбыздан олы ул, өебезнең нуры ул…

       в)Аңа йомышы төшмәгән кеше юк. Аның бит кулыннан килмәгән эше юк.

       г)Бик күп сугыш күргән ул, дошманны җиңеп кайткан…

III. Уку мәсьәләсен чишү.

     1.Ф.Яруллин.”Сез кирәк” шигыре.

   Без юлларга чыктык кына,               Сүнгән чакта өметебез,

   Күңелдә якты теләк.                          Калмаган чакта терәк

   Иң дөрес, иң туры юлны                  Күз яшьләрен сөртә-сөртә

   Сайлашырга сез кирәк.                      Юатырга сез кирәк.

   Алда көрәшләр дә булыр,                 Боекмас өчен күңелләр,

   Югалып калсак кинәт-                      Кимсенмәс өчен йөрәк-

   Егылганда тотынырга,                      Сез кирәк әти-әниләр,

   Көч бирергә сез кирәк.                     Безгә һәрчак сез кирәк.

        -укучы сөйләве

        -фикерләшү

        -Ә сез, балалар, аларга кирәкме? Аларга нәрсә эшли аласыз?

    2.З.Шәрифуллина башкаруында  “Минем кадерлеләрем” җыры яңгырый.

  1. Укучылар чыгышы (иҗади эшләре буенча).

    4.Ф.Яруллин шигыре  “Бай кеше”. Тулырак…