04.12.2019

[б]авазы [б] авазы иҗекләрдә, сүзләрдә, җөмләләрдә


б авазы

Татарстан Республикасы Арча районы “Сәламәтлек мөмкинлекләре чикләнгән  балалар өчен Яңа Кенәр мәктәп-интернаты” дәүләт бюджет гомуми белем учреждениесенең укытучы-логопеды Габдрахманова Нурия Равил  кызы.Тема: [б]авазы, [б] авазы иҗекләрдә, сүзләрдә, җөмләләрдә.

Фонетик-фонематик ишетүне камилләштерү, авазлар анализы: [б] авазын башка авазлар рәтеннән ишетеп таный белү. Бирелгән предметлар арасыннан [б] авазы булган предметларны сайлап алу.

Грамматика: темага караган исемнәрне берлек һәм күплектә кулланып җөмләләр төзү. Балаларны сорау бирергә, шул сорауларга җавап кайтара белергә өйрәтү (кем? нәрсә? нишли?)

Лексика:   яшелчәләр;

Бәйләнешле сөйләм: “Кабак”әкиятен бармак курчаклары белән уйнау. Курчаклар белән диалог төзү.

Моторика, комбинаторика: 2—4 өлешкә бүленгән яшелчә   рәсеменнән бөтен бер  рәсем төзү.

Максат: [б] авазын әйткәндә  сөйләм аппараты органнарын дөрес  хәрәкәтләндерү  күнекмәләре бирү; бу авазны аерым һәм сүзләрдә дөрес әйтергә,  сүзләрдән, җөмләләрдән аерып  алырга, авазның сүздәге урынын дөрес     билгеләргә өйрәтү; фонематик ишетү һәм образлы фикерләү сәләтләрен үстерү; сөйләмгә игътибар   тәрбияләү; тавыш көче һәм дикция өстендә     эшләү;  « Яшелчәләр » темасына сүзлекне баету,бердәмлекнең көчен аңлату, дус-тату булырга өндәү.

Җиһазлау:  яшелчәләр, бармак курчаклары, кисмә рәсемнәр, таратма материал.

Дәрес барышы:

I.Оештыру:

 1.Уңай психологик халәт тудыру:

 -Исәнмесез, балалар! Хәерле иртә!Ягез әле, дәресебезне башлаганчы, иң элек бер-беребез белән, кунак апа-абыйлар белән елмаеп, матур итеп исәнләшик.

— Балалар урамга карагыз әле, агачларда яфраклар калмаган, җиргә коелганнар.Агачлар шулай итеп кышка әзерләнгәннәр. Ә сезнең парталарыгызга куелган карточкалардагы агачларның яфраклары коелмаган. Әйдәгез, аларга кышка әзерләнергә булышыйк әле. Өреп җил чыгарыйк та, яфракларын коеп төшерик.

2.Сулыш алуны ныгыту күнегүе,  “Яфракларны кою”;

 -Ярар, балалар, булдырдыгыз, агачлар инде салкын кышка әзер.

 Мин сезгә бик акыллы бер Бану исемле кызның теле турында әкият сөйлим, сез исә бүгенге дәрестә бик матур итеп  сөйләшер өчен авызыгызга, телегезгә күнегүләр ясап алыгыз:

 3.Артикуляция күнегүе ясату.

     Борын-борын заманда яшәгән ди, булган ди, Бану исемле бер кыз. Аның булган ди Теле. Кая күрсәтегез әлеґ, сезнең телегез бармы?  Көннәрдән бер көнне Бануның Теле Банудан иртәрәк уянган да авызыннан чыгып сәгатькә караган. Ә сәгать теле тик-так дип йөреп тора икән (артикуляцион гимнастика “Сәгать”).

      Менә Бану да уянган, сикереп торган да гимнастика ясый башлаган (артикуляцион гимнастика “Атынгыч”). Бану да сезнең кебек бик чиста, пөхтә кыз икән. Юынган да, бик әйбәтләп тешләрен чистарткан (артикуляцион гимнастика “Теш чистарту”). Әнисе бик тәмле итеп коймаклар пешергән булган (артикуляцион гимнастика “Коймак”). Бал белән иреннәрен ялый-ялый чәй эчкән(артикуляцион гимнастика “Варенье”). Ә аннан соң нишләгән дисезме? Аннан соң сезнең белән бергә укырга дип мәктәпкә килгән. (Курчак чыгарыла).

         Исәнмесез балалар! Минем исемем – Бану. Бүген мин сезнең белән дәрескә катнашыйм әле. Рәхмәт сезгә.

II.Актуальләштерү:

1.Сузык авазларны кабатлау:

— Балалар без сезнең белән үткән дәресләрдә сузык авазларны өйрәнгән идек. Әйдәгез бергәләп кабатлап алыйк әле. Мин хәрәкәтләр белән күрсәтәм, сез хәрәкәтләрне кабатлыйсыз, авазларны әйтәсез.

А- уң кул терсәктән күтәрелә, йодрыкка йомарланган бармаклар кисәк, җәелеп ачыла;

Ә — уң кул терсәктән күтәрелә, йодрыкка йомарланган бармаклар акрын  гына дүрт бармак бергә өскә, баш бармак аерым аска ачыла;

О — уң кул терсәктән күтәрелә, баш һәм күрсәткеч бармак түгәрәк ясап кушыла;

Ө — иреннәп  түгәрәкләнеп очлана, күрсәткеч бармак уртасына сызык сыман куела;

У – күрсәткеч һәм урта бармак  бер-берсеннән аерылып ияккә куела;

Ү – күрсәткеч һәм урта бармак  бер-берсеннән янәшә көе ияккә куела;

Ы – ике кулның күрсәткеч бармаклары бит уртасына куелып, авызны ерган хәрәкәт ясала.

Э(е) – тел киң итеп чыгарыла, баш иелә, [э] авазы әйтелә.

И –иреннәр елмая,  күрсәткеч бармак ияккә аркылы куела

III. Яңа теманы аңлату:

— Балалар , ә хәзер без сезнең белән яңа уен өйрәнәбез. Ул “Шартла куык” дип атала. Тирән итеп сулыш алабыз да, иреннәрне кысып ябабыз. Шул халәттә 4-6 секунд торасыз. “Шартла, куык!” дигән сигналдан соң, шартлау авазы белән сулышны чыгарабыз. Сулышны көчле, уртача, акрын шартлау белән чыгарасыз.

— Куык шартлаганда нинди аваз әйтелә? Әйе, [б] авазы.

(авызга һава алына, уң кул йодрыкка йомарлана, йодрык белән акрын гына биткә сугып һава чыгарыла). Әйдәгез бергәләп тагын әйтик әле: б-б-б, б-б-б, б-б-б.

— Бүген без сезнең белән нинди авазны өйрәнәбез икән инде. Дөрес [б] авазын.

  1. [б] авазының артикуляциясен кабатлау:

 [б] авазын әйткәндә, иреннәр бер-берсенә таба хәрәкәт итәләр. Бу аваз — ирен-ирен тартыгы. Йомык, чөнки сөйләм органнарының берсе тулысынча йомыла һәм үпкәдән килүче һава агымы тәэсирендә кисәк кенә ачыла, [б] яңгырау тартыгын әйткәндә, тавыш ярылары тирбәлеп тавыш чыгаралар. Тулырак…

8 Мартка багышланган  “Гүзәлләрнең гүзәле”  бәйге-уены.


8 Март
8 Мартка багышланган  “Гүзәлләрнең гүзәле”  бәйге-уены. “Сәламәтлек мөмкинлекләре чикләнгән  балалар өчен Яңа Кенәр мәктәп-интернаты” дәүләт бюджет гомуми белем учреждениесенең биология укытучысы    Файзрахманова Ленара  Ильбик кызы һәм  дефектолог- психолог  Таюпова Флюра Җәлил кызы.

 Алып баручы: 8 Март белән, хөрмәтле тамашачылар!

Кышның инде күз яшьләре тама,

Беткән  димәк горурлыгы сүнеп.

Урамда яз әнә күкрәк кага,

Түбәләргә боз сөңгеләре элеп.

Бар тарафта кояш түккән балкыш,

Рәхимлеккә язын ул юмарт .

Түбәләргә  элгән  бәллүрләрдә

Күз яуларын  алып  җемелди  Март!

Хөрмәтле  хатын-кыз укытучылар, тәрбиячеләр, апалар, кызлар!

Сезне барыгызны да якынлашып килүче 8 март халыкара хатын-кызлар бәйрәме белән тәбриклибез. Сезгә, яз ничек ашкынулы-дәртле  –   шундый ук дәртле мәхәббәт, яз сулары ничек ярларына сыеша алмыйча ташый   – шундый ташып торган үлчәмсез бәхет, язгы кояш  үзенең җылысы белән барлык табигатьне уятырлык көчле   – шул җылылыкны саклаучы ир-егетләрегез һәрвакыт  янәшә булып, тигез канатта, гомерләрегез озын- озак , сәламәтлектә яшәргә насыйп итсен дип теләп калабыз.

8 март көннәрен тагын да матурлап, нур өстәп, безнең интернат-мәктәбебезнең иң булган, иң тырыш, иң чибәр кызлары катнашуында

“Гүзәлләрнең гүзәле” бәйгесен карарга рәхим итегез.

Бәйгебезне башлыйбыз.

  1. Һәрбер бәйге танышудан башлана. Без дә “Таныш булыйк!” ягъни

“Визит карточкасы”   бәйгесен башлыйбыз.

Һәрбер уйнаучы кыз үзе белән таныштырырга тиеш.

  1. Серле сандык “ конкурсы.

Менә таныштык та , ә хәзер менә шушы  серле сандыкта  нәрсә икәнен белү  өчен , безгә текстны укырга кирәк.  Сез игътибар белән тыңлап, җавабын кул күтәреп әйтергә кирәк.

“ Хәзерге безнең кызларыбыз шикелле , бу предметка элек-электән  кызлар карарга яратканнар. Иң беренче бу предметны Борынгы Венециядә ясаганнар.  Аңарчы җыелып торган  сулар  бу предметны алыштырган.  Хәзерге заманда бу предмет һәрбер өйдә  дә бар.”

Аңа карап үзеңнең төс-кыяфәтеңне күрәсен.

3.Көзгегә карап , без үзебезнең төс-кыяфәтебезне күрдек, уңган кызлар төз гәүдәле, зифа буйлы да  булырга тиеш. Матур итеп йөри дә белергә кирәк. Чираттага конкурсыбыз “Зифа буй” дип атала. Кызлар баш өстенә китап куеп әйләнергә тиеш.

4 Уңган кызлар һәр яктан да уңган-булган булырга тиеш. Чираттагы конкурсыбыз “Остабикә” дип атала.

1) Ак фасольбелән кызыл фасольне  араларга.

*  5а класс  укучылары бәйрәм белән тәбрикләп  җыр башкара. 

2) Кем күбрәк “Татар халык ашларын белә икән.”  Чираттан беренче кыз башлый икенчесе дәвам итә.

3) Борщ пешерү өчен нинди яшелчәләрне кулланалар.   Яшелчә рәсемнәре төшкән кирәкле карточкаларны сайлап алырга кирәк.

4) Ашарга  пешергәч,  савыт-сабаны юа да  белергә кирәк. Пластик тәлинкәләрне бетергеч  белән ышкып юарга кирәк. Кемнеке чистарак һәм тизрәк булыр икән?( Алдан тәлинкәләрне карандаш белән сызгалап әзерләргә кирәк)

* Тамашачылар белән уен. (Лента чорнау) Тулырак…

Кошлар безнең дусларыбыз.Дәрестән тыш чара. Уен-викторина


 кошлар

“Сәламәтлек мөмкинлекләре чикләнгән балалар өчен Яңа Кенәр мәктәп-интернаты” дәүләт бюджет гомуми белем учреждениесенең биология укытучысы Файзрахманова Ленара Ильбик кызы. Уен- викторина ”Кошлар безнең дусларыбыз”.

Максат: 1.Кошлар турында балаларның белемнәрен тирәнәйтү.

2.Балаларның сөйләм телен үстерү һәм коррекцияләү.

3)Кошларга мәхәббәт, игътибарлылык тәрбияләү.

Җиһазлау: ”Кошлар-безнең дусларыбыз”, ”Кошларны саклагыз!”, ”Исәнмесез,канатлы дусларыбыз” дигән плакатлар, кош оясы макеты, кош рәсемнәре, кошлар тавышы.

Актуальләштерү. (кошлар тавышы)

Алып баручы: Җәелә бөре, сибелә хуш ис, сайрый кошлар.

Сузыла ал таң, бүлмәләрдә нур уйнатып.

Алтын җирнең, кояшлы саф язы — дуслар

Күңелләрдә яңа хис һәм җыр уятып.

Җыр:”Яз җыры”

Алып баручы: Без бүген кошларга багышланган бәйге-КВН үткәрәбез. Ике команда көч сынашачак. Без кошларны бик яратабыз. Алар табигатькә, кешегә бик зур файда китерәләр. Шуңа күрә без кошларны сакларга, аларга ярдәм итәргә тиешбез. Хәзер КВН ны башлыйбыз һәм командаларга сүзне бирәбез.

Сәламләү. 1 нче команда — ”Сыерчык”

                   2 нче команда — ”Карлыгач”.

1нче бирем: Тапкырлар бәйгесе. Командалар табышмаклар әйтешә.

1.Башы тарак, койрыгы урак,

   Кычкыртып быргысын, уята барысын. (Әтәч)

2.Үзе озын,чабуы кыска. (Торна)

3.Соскы борын-бакылдык, күп сөйләшә такылдык.(Үрдәк)

  1. Җәй шакылдый бу чүкеч,

Кыш шакылдый бу чүкеч,

Ничек чыдый бу чүкеч? (Тукран)

  1. Төнлә очарга ярата

Көндез очмый, йокларга ята. (Ябалак)

6.Үзе йомырка басмый,баласын да бакмый.(Күке)

2 нче бирем: ”Кайсы кош икәнен билгелә” уены.  Алып баручы кошлар тормышы турында җөмләләр укый. Уенда катнашучылар кайсы кош турында сүз барганлыгын ачыклыйлар.

1) Кошның корсак асты һәм баш арты кып-кызыл. Кара канатлары аркылыга берничә рәт ак сызыклар белән бизәлгән. Ул озынча кара койрыгын кәүсәгә тери дә томшыгы белән җиргә кечкенә каера кисәкләре очыра,агачтан корт эзли. Урман докторы диләр аның турында.(Тукран)

2) Бу кошлар кешеләр янәшәсендә яши. Алар төрле шартларда яшәргә җайлашкан кошлар, оялары-тәрәзә башында, йорт кырыенда, ташландык сыерчык оясында, абзарда, агач куышында. Ул җәенә өч тапкыр бала чыгыра. Җиләк-бимеш агачларындагы бөҗәкләр, чүп үлән орлыклары белән туклана.(Чыпчык)

3 нче бирем: Капитаннарга биремнәр (вакытка). Төрлечә киселгән фигуралардан кош рәсеме төзү.

4 нче бирем: ”Кем күбрәк ”уены.  Кош исемнәрен язарга.

Җыр.”Сыерчык җыры”

5 нче бирем: ”Әйтеп бетер” уены.

а) Бар нәрсә йокыга талгач, бакчалар тынып калгач

   Куактан куакка кунып,сайрый сары……….(сандугач)

б) Арыш кыры белән бу кош,аерылмас дус бугай.

Башаклар җырга кушыла,сайрап җибәрсә………..(тургай)

6 нчы бирем: Ике укучы күзләрен бәйләп кош рәсемен ясыйлар. (Шул арада ”Очты-очты” уены уйнала).

7 нче бирем: Сынамышлар әйтешү.

 -Кошлар кар өстенә төшсә, көн җылыта.

 -Чыпчыклар кыш көне җыелышып бер урында чыркылдашсалар, җылы булып кар явар.

 — Кара карга килгәч, бер айдан кар китәр.

 — Карлыгач иртә килсә, көннәр тиз матурланыр.

— Әгәр торналар берәм-берәм килсәләр, җәй яхшы булыр. Тулырак…

«С» һәм «Ш» авазларын чагыштырып аеру


с һәм ш авзлары
«Сәламәтлек мөмкинлекләре чикләнгән балалар өчен Яңа Кенәр мәктәп-интернаты» дәүләт бюджет гомуми белем учреждениесенең югары категорияле укытучы – логопеды Хәбибрахманова Мөслимә Рөстәм кызы. Укыту-тәрбия эшләре буенча директор урынбасары. Тема: «С» һәм «Ш» авазларын чагыштырып аеру.

Акыл үсешендә кимчелекләре булган балаларның сөйләмендәге кимчелекләр күп таралган, ягъни күпчелек балаларда очратырга мөмкин. Ул кимчелекләрне төзәтү системалы эш алып баруны тәлап итә. “С” һәм “Ш” авазларын бутау иң күп таралаган хаталарның берсе. Бу авазлар ясалу урыны белән генә аерыла, шунлыктан балалар аларны еш бутыйлар. Акыл үсешендә кимчелекләре булган балаларны дөрес сөйләшергә өйрәтү җиңел бирелми, шуңа күрә эшне һәръяклап уйлап, уен элементлары кертеп оештырырга кирәк.

Дәрес темасы: “”С” һәм “ш” авазларын чагыштырып аеру”

Максат: “С” һәм “ш” авазларының дөрес әйтелешен иҗекләрдә, сүзләрдә, җөмләләрдә ныгыту

Бурычлар:

Белем бирү : “С” һәм “ш” авазларын ишетеп аерырга, сүзләрдә дөрес әйтергә, дөрес язарга өйрәтү.

Коррекцион — үстерелешле: вак моториканы һәм артикуляцион моториканы үстерү; фонемаларны тыңлап (ишетеп) кабул итү сәләтен үстерү,; грамматик категорияләрне ныгыту; сүзлек запасын тулыландыру; сүзтезмәләр, җөмләләр төзү күнегүләре аша тулы сөйләмгә омтылыш тәрбияләү; Коррекцион — тәрбияви: тыңлау һәм логопедның күрсәтмәләрен төгәл үтәргә өйрәтү, үз сөйләмеңне контрольдә тоту, белем алуга омтылыш тәрбияләү.

Җиһазлау: презентация, кисмә рәсемнәр, предмет рәсемнәре, проектор, ноутбук, көзгеләр.

Дәрес барышы.

I. Оештыру өлеше. Уңай психологик хәләт тудыру.
— Исәнсесез! Балалар, кәефләрегез ничек? Бер – беребезгә карап елмайдык. Бер-беребезне сәламләдек. Утырыгыз, дәресебезне башлыйбыз. Ә хәзер әйдәгез, яхшы кәефне үзебезгә борын аша сулап кертик, ә начарын сабын куыкларына авыз аша өреп очырыйк!
сулыш алуны ныгыту күнегүләре: сабын куыгы очыру;
II. Дәрес темасын ачыклау. Темасын һәм максатын әйтү.
— Хәзер мин сезгә кисмә рәсемнәр бирәм. Шулардан рәсем төзибез.
— Нинди рәсемнәр килеп чыкты. (шүрәле, су анасы)
— Бу геройлар сезгә танышмы? Алар кайсы әкиятләрдән?
— Су анасы сүзе нинди аваздан башлана?
— Шүрәле сүзе нинди аваздан башлана?
— Без сезнең белән “с” һәм “ш” авазлары н аерырга өйрәнәчәкбез.

III. Төп өлеш.
1.Артикуляцион гимнастика.
— Ярар, балалар, булдырдыгыз, начар кәефләр очып китеп, югалдылар.Хәзер инде, бүгенге дәрестә бик матур итеп сөйләшер өчен авызыбызга, телебезгә гимнастика ясап алыйк:
— «Көрәк» — киң җәелгән тел бер хәрәкәтсез аскы ирендә ята, очы аз гына аска караган;
— «касә» — авыз ачык, киң җәелгән тел уртада, кәсә формасын ала;
— «касә»не эчкә, тешләр артына кертеп-чыгарып йөр тергә;
— «тәмле бал» — өске иренгә «бал буялган», киң җәелгән тел белән, өске ирендәге балны ялап алырга;
— «гөмбә» — киң җәелгән телне аңкауга ябыштырырга, шул халәттә авызны зур итеп ачып ябарга (телнең кереше тартылырга, ә тел аңкаудан ычкынмаска тиеш);
— «кәсә»не эчкә, тешләр артына кертеп, телнең уртасына өрергә.

2. Авазларның артикуляциясен ачыклау һәм характеристика бирү.
— Әйдәгез, хәзер авазларның артикуляциясен искә төшерик эле. Көзгеләр белән эшлибез.

“С” авазы — Бу авазларны әйткәндә иреннәр, елмайгандагы кебек, бераз ачыла. Телнең киң очы аскы тешләргә, берникадәр теш уртларына тиеп тора. Тел аркасының алгы өлеше озынча ялгашсыман хәлгә килеп, өске уртларга таба күтәрелә төшә, һәм тар гына ярык барлыкка килә. Ярыктан салкын һава агымы килә. Үпкәдән килә торган һава, телнең ялгашсыман ачыклыгыннан һәм тешләр арасыннан чыгып, с авазын барлыкка китерә. Тавыш ярылары эшләми. Бу аваз — тартык, саңгырау.

“Ш” авазы — Ш авазын әйткәндә, иреннәр түгәрәкләнеп бераз алга сузыла. Тешләр бераз кысынкы була. Телнең киң очы өске теш уртларының арткы ягына күтәрелә, ләкин каты аңкауга тими. Телнең кырыйлары азау тешләргә кысылып бераз күтәрелә. Тел уртасыннан җылы һава агымы килә. Тавыш ярылары эшләми. “Ш” авазы шулай ук тартык, саңгырау.
3. Хәрефләрне искә төшерү.
— Балалар “С” хәрефе нәрсәгә охшаган. (Ярым айга).
“Ш” хәрефе нәрсәгә охшаган. (Сәнәккә). Хәзер шушы хәрефләрне дәфтәрләргә язабыз.

4.Авазларны ныгыту. Авазларны уклар буенча кабатлау.
Презентация буенча “С” һәм “Ш” авазларын кабатлау. Ук аска күрсәткәндә “С” авазын әйтәбез, ә ук өскә күрсәтсә “Ш” авазын әйтәбез.

5. Авазларны иҗекләрдә ныгыту
Бирелгән иҗеләрне уку
Са — ша Ша — са
Со — шо Шо — со
Су — шу Шу — су
Ша — са — ша Ша — са — ша -са
Шу — су – шу Шу — су — шу — су
Шо — со — шо Шо — со – шо — со
6. Авазларны сүзләрдә ныгыту
1) Су анасы белән Шүрәлегә бүләкләр бирү. Рәсемнәрне тактага Су анасы һәм Шүрәле рәсемнәре астына магнитлар белән беркетеп куй.)
Предметлы рәсемнәрне атыйбыз. (презентация буенча). Сүздә “Ш” авазы булса рәсемне шүрәлегә бүләк итәбез, “С” авазы булса су анасына бүләк итәбез. (рәсемнәр –шар, машина, шарф, шикәр, кишер, шамак, кашык, самолёт, сарымсак, суган, сабын )

2) Рәсемнәр арасыннан
— яшелчәләрне аерып алабыз (сарымсак, суган, кишер
— уенчыкларны аерып алабыз (шар, машина, шакмак, самолёт)
7. Ял минуты “Шар кабарту “ уены.
Балалар, кулга- кул тотынышып. түгәрәккә басалар. Уенның сүзләрен кабатлап түгәрәк буенча йөриләр.
— Шар алып килдем сезгә, әйдә кабартыйк бергә.
— Ш — ш — ш — ш — ш! (түгәрәк җәелә)
— Шар кабарды, кабарды, кабарды да . . . шартлады!
Балалар кулларын як – якка җәяләр һәм чүгәлиләр.
— С — с — с — с — с!
7. Авазларны җөмләләрдә ныгыту

1) “Дүртенчесе артык” уены.
— Рәсемнәрне атыйбыз. Кайсы рәсем артык? Ни өчен? Тулы җөмлә белән җавап бирәбез.
— Кувшин, шакмак, кәстрүл, кашык. Шакмак артык, чөнки ул — уенчык, ә калганнары савыт – сабалар.
— Сарымсак, груша, суган, шалкан. Груша артык, чөнки ул — җиләк – җимеш, ә калганнары яшелчәләр.

— Шарф, башлык, шортик, шар. Шар артык, чөнки ул — уенчык, ә калганнары киемнәр.

2) “Нишлиләр?” уены
Презентациядә сүз урынына рәсем куелган җөмләләр бирелә. Балалар, рәсемне атап, җөмлә төзеп җавап бирәләр.
(Карандаш) белән ясыйлар.
(Кашык) белән ашыйлар.
(Самолет) белән очалар.
(Чана) белән шуалар.
(Себерке) белән себерәләр.
(Сабын) белән юыналар.
(Шар) белән уйныйлар.

3) “Ышанам, ышанмыйм” уены.
Укытучы — логопед сораулар бирә, ә балалар “ышанам”, “ышанмыйм” сүзләрен кулланып тулы җавап бирәләр.
— Самолет тимер юлдан йори.
— Ышанмыйм, самолет тимер юлдан йорми, ә һавадан оча.
— Кашык белән рәсем ясыйлар.
— Ышанмыйм, кашык белән рәсем ясамыйлар, ә ашыйлар.
— Кыш көне кар ява.
— Ышанам, кыш көне кар ява.
— Сыерчыклар яз көне җылы якларга очып китәләр.
— Ышанмыйм, чөнки сыерчыклар яз көне җылы якларга очып китмиләр, ә очып кайталар.

4) “Язучылар” уены
Балалар без сезнең белән язучылар кебек мтур җөмләләр төзеп әйтәчәкбез.
Презентациядә бирелгән җөмләләрне предмет исемнәре белән тулыландыру.

Шамил …… белән уйный.
(рәсемнәр – автобус, савыт – саба, пистолет, самолет).
Сания …. турында сөйли.
(рәсемнәр – башлык, шарф, машина, шампунь, кувшин).

8. Дәресне йомгаклау. Рефлексия.
— Без нинди авазларны аерырга өйрәндек?
— Сезгә нинди эш төрләре күбрәк ошады?
— Сезнең кәефегез нинди? Смайликлар ярдәмендә кәрсәтегез әле!
— Балалар барыгыз да бик тырышып шөгыльләндегез минем дә кәефем бик эйбәт! (укытучы балаларга елмаюлы смайликны күрсәтә) 

 

 

Җәнлекләр бәйрәме.Шөгыль конспекты (коррекцион).


Җәнлекләр бәйрәме
Нигамәтҗанова Алсу Рәшид кызы. “Сәламәтлек мөмкинлекләре чикләнгән  балалар өчен Яңа Кенәр мәктәп-интернаты” дәүләт бюджет гомуми белем учреждениесенең 1 квалификацион  категорияле  укытучы- логопеды.  Эш стажы  18 ел. Укытучы- логопед буларак һөнәри стажы 10 ел. Сөйләм үсеше системалы җитлекмәүнең беренче  дәрәҗәсе  диагнозы куелган  балалар өчен шөгыль конспекты: Тема:  “Жәнлекләр бәйрәме”.

Сөйләм формалашу акыл эшчәнлеге үсеше белән тыгыз бәйләнештә бара, шунлыктан, акыл үсеше зәгыйф балаларның барысында да телдән яки язма сөйләмнең формалашуында тотрыклы кимчелекләр, көчле тайпылышлар күзәтелә. Укучыларның 70—80% ының сөйләмендә сөйләмнең аваз әйтелеше һәм фонемаларны ишетеп аеру җитлекмәве, бәйләнешле сөйләмнең, сүзлек запасы һәм грамматик категорияләрнең формалашмаган булуы, ягъни сөйләмнең һәрьяклап тупас бозылган, кайбер очракларда бөтенләй формалашмавын күзәтергә туры килә.

Акылга зәгыйфь балаларның сөйләмендәге кимчелекләрен исәпкә алып, сөйләм үсешенең системалы җитлекмәве дигән логопедик диагноз белән беррәттән нормаль интеллектлы балаларга хас булган барлык төр клинико-педагогик классификациягә кергән логопедик диагнозлар  дә куела.  Аларның сөйләмендәге кимчелекләрен төзәтү махсус логопедик ярдәм таләп итә, һәр бала өчен индивидуаль эш планы төзелә. Акылга зәгыйфь балаларның сөйләмендәге кимчелекләрне төзәтү өчен аерым программа юк һәм була да алмый, чөнки һәр баланың сөйләмендәге кимчелек үзенчәлекле  аерым игътибар таләп итә.

Коррекция эшендә бөтен анализаторларның да катнашуы әһәмиятле. Бала ишетеп кенә кабул итә, ләкин исендә калдыра алмый. Беренчедән, бу яшь үзенчәлекләренә бәйле булса, икенчедән, сөйләм үсеше системалы җитлекмәгән балаларның югары психик функцияләре — хәтер һәм игътибар җитмәвеннән килә. Шуның өчен һәр өйрәнә торган материалны бала күрергә, ишетергә, капшап карарга, тотып уйнарга, иң мөһиме- берәр образда кабул итәргә тиеш.

Сөйләм үсеше системалы җитлекмәүнең беренче  дәрәҗәсе  диагнозы куелган  балалар өчен шөгыль конспекты: 

Тема:     “Жәнлекләр бәйрәме”.

Максат:   балаларның  сүзлек запасын тулыландыру, “җәнлекләр бәйрәме”   темасына    карата  өйрәнгән сүзләрне кабатлау,  ныгыту,

                өйрәнгән  сүзләрне кулланып  2 сүзле  җөмләләрне кабатлау

                дәресләргә кызыксыну уяту, җәнлекләргә  мәхәббәт

                тәрбияләү;

Җиһазлау: җәнлекләр рәсемнәре,маскалары,  компьютер, көзгеләр,   артикуляцион гимнастика үрнәкләре, кар бөртекләре;

                             Дәрес барышы:

Оештыру:

Логопед: Хәерле көн,балалар! Кәефләрегез ничек! Әйдәгез, тагын бер тапкыр кунак апа-абыйларга хәерле көн теләп елмайыйк, үзебезнең дә кәефләр тагын да ныграк күтәрелеп китәр! (балалар исәнләшәләр).

Логопед:  Балалар, әйтегез әле хәзер табигатьтә нинди ел фасылы?

Балалар: Кыш. ( 1нче слайд) 

Бәрелгәндә,сөяк сынганда,буын тайганда беренче ярдәм


беренче ярдәм күрсәтү
Хакимова Нурфия Исламгали кызы – “Сәламәтлек мөмкинлекләре чикләнгән  балалар өчен Яңа Кенәр мәктәп-интернаты” дәүләт бюджет гомуми белем учреждениесенең  олигофренопедагогик белемле СБО һәм авыл хуҗалыгы хезмәте  укытучысы.Тема: Бәрелгәндә,сөяк сынганда, буын тайганда беренче ярдәм күрсәтү.  

 

Тема: Бәрелгәндә,сөяк сынганда, буын тайганда беренче ярдәм күрсәтү.

Максат:

                   1.Укучыларга бәрелгәндә, сөяк сынганда, буын тайганда беренче

                       ярдәм күрсәтергә өйрәтү;балаларны мөстәкыйль тормышка

                       әзерләү.

  1. Үзеңнең һәм башкаларның саләмәтлегенә сак карау хисе ,

                        җаваплылык хисе  тәрбияләү.

  1. Кул чуклары моторикасын, логик фикерләү сәләтен һәм

                        сөйләм телен  коррекцияләү.

Җиһазлау: компьютер, презентация, аптечка, шин салу өчен материаллар,

                     бинт, салкын грелка (боз белән), иң кирәкле булган дарулар,

                      кушетка, повязка өчен материаллар, төрле тарату материаллары. 

Дәрес барышы.

  1. Оештыру өлеше.

Яз.Көннәр озая, төннәр кыскара. Урамда җылы,кояш та җылы нурларын сибә башлады. Без барыбыз да сау- сәламәт, мәктәбебез җылы, тамагыбыз тук, өйдә безнең яраткан әти – әниләребез, якын туганнарыбыз бар.Безнең күңелләребез күтәренке, тиздән язгы каникуллар башлана. Без барысын да беләбез һәм дәрестә актив катнашырбыз, безнең настроение во(баш бармакларын күрсәтәләр). Утырыгыз. Әйдәгез әле килгән кунакларга үзебезнең белемнәребезне күрсәтик.

              Без бүген сезнең белән бәрелгәндә, сөяк сынганда, буын тайганда

              беренче ярдәм   күрсәтергә өйрәнербез.

             Ә хәзер дежур укучыны тыңлап китик әле.

-дежур укучының рапорты. 

  1. Алган белемнәрен ныгыту.

Укучыларга  авыру төре язылган карточкалар бирелә. Алар аптечкадан шул авыруга яраклы дару табарга тиеш.

Баш авыртканда – цитрамон, йөрәк авыртканда – валидол, авыртуны басучы – анальгин, җәрәхәтне бәйләү өчен – бинт, җәрәхәтне микроблар кермәсенгә  чистарту өчен – перекись водорода, бозылган әйбер ашагач ашказанын чистарту өчен – активированный уголь, температураны төшерү өчен – ацетилсациловая кислота, суык тиеп баш авыртканда –парацетамол, эч киткәндә – лоперамид, температураны үлчәү өчен – термометр, аңны югалтканда – аммиак.

III. Яңа теманы аңлату. Презентация карау.

Кешегә скелет ни өчен кирәк? Ул нинди функция башкара?  Бәрелгәндә,сөяк сынганда, буын тайганда нинди  беренче ярдәм күрсәтергә кирәк? Ачык  сыну ябык сынудан нәрсә белән аерыла?  Буын тайганда  нинди беренче ярдәм күрсәтелә? Ни өчен гипс салалар? Үз – үзеңнең сәламәтлегеңне  саклау өчен нинди кагыйдәләрне үтәргә кирәк? Тулырак…

“Дәү әни” хикәясе. (Р. Вәлиевадан) 5 сыйныф.


Дәү әни
Мин Габделәхәтова Миләүшә  Әхәт кызы – Арча муниципаль районы»Яңа Кенәр сәламәтлекләре чикләнгән балалар өчен мәктәп – интернаты»нда татар теле һәм әдәбияты дәресләре укытам. Мин эшемне яратып, җиренә җиткезеп, нәтиҗәсен күрергә теләп, кызыксынып башкарам. Мәктәп тормышы, дәресләр, укытучыларым белән үткәргән һәр мизгел миңа яшәргә дәрт, эшләргә көч, күңелемә канәгатьлек хисләре, киләчәккә якты өметләр бирә.Укытучылар каршында 5нче сыйныфта  «Дәү әни» хикәясене өйрәнү буенча үткәрелгән ачык дәреснең планын тәкъдим итәм.

Тема: “Дәү әни” хикәясе. (Резеда Вәлиевадан) 5нче сыйныф.

Максат: 1. Р. Вәлиеваның  “Дәү әни” хикәясе белән таныштыру.

  1. Хикәянең төп фикерен таба һәм аңлый белергә ярдәм итү; сәнгатьле уку күнекмәләрен, бәйләнешле сөйләм телен устерү.
  2. Өлкәннәргә карата  хөрмәт, аларга соклану хисе тәрбияләү.

Материал: Уку китабы.Р.Х.Ягъфәрова.(51-52 битләр), дәү әни сурәтләнгән милли киемнәр күргәзмәсе, тест биремнәре, презентация.

                          Дәрес барышы

  1. Оештыру өлеше
  • Исәнмесез укучылар . Хәерле көн!

Матур үтсен көнебез,

Көләч булсын йөзебез.

Дөрес матур утырыйк,

Тырышып җавап бирик.

  • Дежур укучы рапорт бирә.

а) Фонетик зарядка.

Тел шомарткыч.

Әти , әни, Әлфия

Дәү әнидә чәй эчә.

Әнәс белән Әнисә

Безгә киләләр кичкә.

б) –Әйдәгез бүгенге дәреснең  кагыйдәләрен игътибар белән укыйк әле.

— Бүгенге дәрестә кыюрак бул!

— Белемеңне күрсәтүдән курыкма!

— Башкаларга булышырга әзер бул!

— Дәрестә игътибарлы бул!

— Урыннан кычкырма!

Бу кагыйдәләрне дәрес барышында үтәргә тырышыйк.

  1. Актуальләштерү.
  • Слайд — шоу карау (дәү әни турында җыр яңгырый)

Укучылар хәзер сезгә мин слайд — шоу карарга тәкъдим итәм. Видеоролик барышында без бүген кемнәр турында сөйләшербез икән игтибар итәрсез, андагы кешеләргә дә  сокланып карарсыз дип өметләнәм.

Видеороликта сез нинди таныш кешеләрегезне очраттыгыз?

  • Дәү әни кем ул?
  • “Дәү әни” дип без әнинең әнисенә әйтәбез, “әби” дип әтинең әнисенә дәшәбез.
  • өй эшен тикшерү (һәр бала үзенең дәү әнисе турында сөйли).
  • Әйдәгез өйгә әшләрне искә төшерик әле. Мин һәрбер укучыга үзенең яраткан дәү әнисе яки әбисе турында сөйләргә әзерләнергә кушкан идем. Без бүген дәрестә дәү әниләр генә түгел, әбиләребез турында да искә алырга булдык. Әйдәгез без сезне тыңлап китик.

Минем дәү әниемнең исеме Хәлимә. Ул минем өчен барысын да эшләргә әзер. Мин дәү әниемнең барлык эшләренә дә булышам. Мин дәү әниемне бик хөрмәт итәм. (Ранис)

-Минем дәү әниемнең исеме Хәмзәнә. Ул миңа җылы носкилар бәйли. Тәмле итеп пешерә. Мин аны бик яратам! (Наил)

-Минем дәү әниемнең исеме Таһирә. Ул тәмле итеп пицца пешерә. Дәү әнием бик акыллы, мине орышмый. Мин аны бик яратам! (Ислам)

-Минем әбинең исеме Гүзәл. Тәмле итеп пешерә, намаз укый, күлмәкләр тегә, җылы носкилар бәйли. (Ришат)

-Минем дәү әниемнең исеме Фәния. Тәмле ашлар пешерә, тегә, бәйли. Мин аны бик яратам! (Айзат)

-Минем дәү әнием Мәдинә исемле.  Аңа 60 яшь Минем дәү әнием бик  тәмле итеп ашарга пешерә. Ул бик чибәр, матур. Һәр көн саен намаз укый. Мин аны бик яратам! (Элвина)

-Минем дәү әниемнең исеме Гөлсәрия. Ул мине үстерде, кулымнан тотып йөрде. Ул инде бик карт. Мин аны бик яратам. (Раил)

-Минем дәү әниемнең исеме Үлмәскамал. Мин аны бик яратам!(Әдилә)

         Бик яхшы, дәү әниләрегез турында менә ничек матур итеп       сөйләдегез. Сөйләмегездән күренгәнчә дәү әниләрегез һәрберегезгә кадерле, аны яратасыз һәм алар уз чиратында  сезнең өчен барысын да эшләргә әзер икән.

3.Яңа белем һәм мәгълүматлар бирү.

   1) дәреснең темасы һәм максаты белән таныштыру;

Балалар мин сезгә өйгә эш итеп юкка гына дәү әниләрегез турында сөйләргә бирмәгән идем. Бүген дәрестә без Резеда Вәлиеваның “Дәү әни “ хикәясе белән танышырбыз. Дәү әниләрнең тормышта нинди мөһим урын алып торуларын ачыкларбыз.

  • сүзлек өстендә эш ( кәгазгә язып бирәм)

чандыр гына – ябык

көмеш – аксыл төстәге металл

мәзәк – кызыклы хәл

җемелдәп торган – блестящий

ефәк – шёлковое

юка – тонкий

чук – бизәү өчен таглган җепләр Тулырак…

Г. Сабитовның “Чүкеч” хикәясен укып өйрәнү дәресе. 3нче сыйныф (коррекцион)


Чүкеч хикәясе

“Сәламәтлек мөмкинлекләре чикләнгән  балалар өчен Яңа Кенәр мәктәп-интернаты” дәүләт бюджет гомуми белем учреждениесенең башлангыч сыйныфлар укытучысы Низамова Рузилә Даут кызы. Дәреснең темасы: Г. Сабитовның  “Чүкеч” хикәясен укып өйрәнү. 3нче сыйныф (коррекцион).

Дәреснең максатлары: 

1.Танып-белү, үстерү: текстны дөрес итеп аңлап укырга өйрәтү, эчтәлеген     үзләштерү, сорауларга җавап бирә белергә өйрәтү;

2.Коррекцияләү: фикерләү сәләтен ныгыту;

3.Тәрбияви: хезмәткә мәхәббәт  тәрбияләү.

Җиһазлау: аңлатмалы сүзлек, компьютер, мультимедиа,слайдлар.

Методлар,алымнар:уку

Дәрес тибы: катнаш

 Дәрес барышы:

  1. Оештыру өлеше. Исәнләшү. Укучыларны барлау. Уңай психологик халәт тудыру.

Дәрескә кереш

-Исәнмесез, укучылар!

-Исәнмесез, саумысез!

-Хәерле иртә балалар!

Имин үтсен көнегез!

-Кәефләрегез ничек соң?

-Кояшлы иртә кебек,

Тукай телен, татар телен

Өйрәнергә килдек без.

-Балалар безгә бүгенге дәрескә безгә кунакка урманнан чыршы килгән. Хәзер нинди бәйрәм якынлаша? Без ул бәйрәмдә нәрсә бизибез? Безгә кунакка килгән чыршыбызга нәрсәләр җитми? Мин бүген сезнең җавапларыгызны менә бу чыршы уенчыклары белән бәяләрмен.

-Фонетик күнегү.

Слайд №2

Карга әйтә карррр-карррр

Җирдә чеби баррррр-баррррр

Беррр-сен генә алыррр идем

Саклаучысы барррр- барррррр

  1. II. Актуальләштерү:
  2. Без сезнең белән хезмәт, аны яратырга өндәгән нинди әсәрләр өйрәндек?

Слайд №3

  • Г.Тукай. Эшкә өндәү.
  • А.Алиш. Эшче абый.
  • Ш.Маннур. Тырыш кыз.
  • Н.Дәүли. Минем кадерле
  • әбием.
  • Ш.Галиев. Әйбәт пычрак.
  • Х.Халиков. Өч кыз.
  1. Без сезнең белән эш, һөнәр турында мәкальләр дә  өйрәнеп киткән идек. Хәзер без сезнең белән өйрәнгән  мәкальләрне искә төшереп китәрбез.

Слайд №4

— Мин сезгә өй эше итеп нинди бирем биреп җибәргән идем? дәрес планы

3 . Өй эшләрен тикшерү . Тулырак…

Дуслык турында.Тәрбия сәгате (коррекцион).


 Дуслык турында

Арча муниципаль районы «Сәламәтлек мөмкинлекләре чикләнгән балалар өчен Яңа Кенәр мәктәп-интернаты» дәүләт гомуми белем бирү учреждениесенең башлангыч сыйныфлар укытучысы Йосыпова Рәисә Фаил кызы. Тема: “Дуслык турында”. Ачык тәрбия сәгате.

Максат: 1.Балаларны дуслык серләренә төшендерү, чын һәм ялган дусны аера белергә өйрәтү.

2.Укучыларның сөйләм телләрен үстерү.

3.Үзара дустанә мөнәсәбәт тәрбияләү.

  • Хәерле иртә балалар! Бүген без сезнең белән тормышта иң кирәкле әйберләрнең берсе – дуслык хакында сөйләшербез. Әңгәмәбезгә керешкәнче бер күнегү эшләп алыйк. Ул “Елмай!” дип атала.Уң як күршеңә елмай һәм аның белән күреш, ә хәзер сул як күршеңә елмай һәм аның белән күреш.
  • Балалар, без бүген дуслыкның серләренә төшенербез, чын дус һәм ялган дусны аера белергә өйрәнербез. Чынбарлыкта, кызганычка каршы чын дуслык бик сирәк очрый. Сез бу сүзне ничек аңлыйсыз? Нинди кешеләр генә чын дус була ала? Чын дус булу өчен без нинди сыйфатларга ия булырга тиешбез?  Кешеләр арасында дуслык бар икәнен без  каян белә алабыз?
  • Әйе балалар, дус була белү – бик зур сәләт. Шуңа күрә безнең һәрберебез дусларның кадерен белергә, шул ук вакытта үзе дә яхшы дус булырга тиеш.
  • Ә хәзер мин сезгә дуслык турында бер хикәя укып китәм.
  • Сүзлек эше: чүл (эсселек турында әйтеп китү)
  • Ике дус берничә көн дәвамында чүл буйлап барганнар. Бара торгач ачуланышканнар һәм берсе кызып китеп икенчесенең яңагына китереп суккан. Суксалар да, тегесе берни дәшмәгән, иелгән дә комга “Бүген минем иң якын дустым минем яңагыма китереп сукты” дип язып куйган. Болар юлларын дәвам иткәннәр. Берничә көн барганнан соң болар сулыкка килеп чыкканнар. Су коенырга уйлаганнар. Шул вакытта яңагына сугылганы бата башлаган, ә аның дусты аны коткарган. Аңына килгәч, ташка уеп “Бүген минем иң якын дустым мине үлемнән коткарды” дип язып куйган. Коткарганы аптырап “Мин синең яңагыңа суккач син комга яздың, ә коткаргач ташка язасың. Ни өчен?” дип сорый. Һәм дусты болай дип җавап бирә: “Әгәр дә безне кем дә булса үпкәләтсә, без бу турыда комга язарга тиешбез. Бу вакытта аны җилләр себереп алып китәрләр. Ә безгә эшләгән яхшылыкларны без ташка уеп язарга тиешбез. Ул вакытта аны бернинди җил дә юып ала алмас”.
  • Балалар, бу хикәя безне нәрсәгә өйрәтә?
  • Чыннан да, балалар, үпкәләрне оныта белергә, дустыңның яхшы якларын күбрәк хәтердә калдырырга кирәк.
  • Ә сезнең чын дусларыгыз бармы? Син чын дус була аласыңмы? Моны белү өчен мин сезгә сезне сыный торган берничә сорау биреп карарга булдым.
  • Син дустыңны үзеңә кунакка чакырырга булдың. Ләкин ул әнисенә өйләрне җыештырачакмын дип сүз биргән. Бу очракта син нишлисең?

А) кичне өйдә үзең генә уздырасың.

Б) дустыңа барып аңа өйләрне тиз генә җыештырырга булышасың да, аны узеңә кунакка алып китәсең.

В) икенче дустыңңа шалтыратасың.

    —  Сез класс белән экскурсиягә бардыгыз. Шул вакытта дусларыңның берсенең үзе белән ашарга алмаганлыгы ачыклана. Бу очракта син нишлисең?

           А) Аңа “Икенче юлы экскурсиягә әйбәтрәк әзерләнерсең!” дип әйтәсең.

           Б) Үзеңнең төшке ашың белән бүлешәсең.

           В) Укытучыга барып әйтәсең.

— Молодцы! Сез дөрес җаваплар сайладыгыз. Ә хәзер, әйдәгез, бергәләп җыр җырлап үтик. (“Дустым бар” җыры башкарыла.)дәрес планы

— Мин сезгә әңгәмәбез башында чын дустан ялган дусны аерырга өйрәнербез  дигән идем. Әйдәгез, бергәләп чын дусның сыйфатлары белән ялган дусның сыйфатларын аерыйк әле. Тулырак…

Төймә тагу. Коррекцион 5нче сыйныф.


Төймә тагу
“Сәламәтлек мөмкинлекләре чикләнгән  балалар өчен Яңа Кенәр мәктәп-интернаты” дәүләт бюджет гомуми белем учреждениесенең хезмәт укытучысы Шакирова Гөлфирә Гаделфәрт кызы.Тема: Төймә тагу. 5 сыйныф. Бу дәрес 19 декабрьдә мәктәптә үткәрелгән “Инклюзив белем бирүдә инновацион технологияләр” дигән  Республика семинарында күрсәтелде.

Дәреснен максаты: төймә тагу күнекмәләрен практик ныгыту.

Бурычлар: фикерләү сәләтен үстерү, хезмәткә мәхәббәт һәм пөхтә эшләү күнекмәләрен тәрбияләү.

Җиһазлау: компьютер,магнитофон язмасы, презинтация, уенчык гномнар, төймәләр,халатлар.

Дәрес  тибы: катнаш.

Дәрес барышы:

I.Оештыру өлеше.

Исәнләшү. Укучыларны барлау. Дежур рапорты.

Уңай психологик халәт тудыру.(Ишек шакыйлар, почтальон  керә)

— Сезгә посылка килде.

Укытучы -Кемнән килгән икән бу посылка? Посылкага язылан(укый):

-За горами, за лесами,

В доме гномов на поляне,

Та живет, что всех милей.

……имя ей!

Белоснежка

Укытучы: Әйе бу Белоснежка, посылканы безгә ул җибәргән икэн.Нинди әкият герое әле ул?

“Белоснежка и семь гномов” әкиятеннән.

Укытучы: Ә сез ул әкиятне укыдыгызма? Безнен китахәнәдә бу әкитнен русчасы бар,(китапны курсәтеп) алып укыгыз. Белоснежка татарчага тәрҗемә ителгәч Карсылу була .Сатуда” Карсылу һәм  җиде кәрлә” дигән татарча диска бар, алып карый аласыз.Карсылу безгә   хат җибәргән:

 Флешкадагы сорауларга җаваплар табыгыз.(слайд1)

  1. Белемнәрне актуальләштерү:

Укытучы: Төймәләр нинди була? .(слайд 2)

-Төймәләр тишекле һәм аяклы була.

Укытучы:Төймәләр нинди төрләргә бүленәләр? .(слайд 3)

-Төймәләр бизәлеше, кулланышы, ясалышы буенча бүленәләр.

Укытучы:Бизәлеше буенча төймәләр нинди була? .(слайд 4)

-Төймәләр төрле зурлыкта, төрле формада һәм төрле төстә булалар.

Укытучы:Кулланышы буенча төймәләр ничек бүленәләр? .(слайд 5) Тулырак…