Мөгаллим язмалары

Татарстан Республикасы Сарман муниципаль районы МГБББУ “Сарман урта гомуми белем бирү мәктәбе”нең  I категорияле туган тел (татар теле) һәм әдәбияты укытучысы  Хатыйпова Гөлназ Рафис кызы.Тема: Әзһәр Габиди иҗаты. (6нчы сыйныфта дәрестән тыш уку дәресенең план-конспекты)

Дәреснең темасы: Якташ язучыбыз Әзһәр Габиди иҗаты белән танышу.

Максат:

1. Ә.Габидинең тормышы һәм иҗаты хакында тулырак мәглүмат бирү.
2. Укучыларның монологик һәм диалогик сөйләмнәрен үстерү.
3. Язучы иҗатына мәхәббәт уяту, якташ шагыйрьләребез белән горурлану хисе тәрбияләү.

Метапредмет нәтиҗәләр:

Танып-белү УУГ: кирәкле мәгълүматны эзләп табу, сорауларга җавап бирү, уй-фикерне аңлап һәм ирекле оештыру;

Коммуникатив УУГ: үз фикереңне тиешле дәрәҗәдә тулы һәм төгәл итеп әйтә белү;

Регулятив УУГ: яңа мәгълүматны алырга омтылу, үз фикереңне тиешле дәрәҗәдә тулы һәм төгәл итеп әйтә белү;

Шәхси нәтиҗәләр: Ә.Габидинең әсәрләре белән кызыксыну уяту, уку һәм сөйләмне камилләштерү, парлап эшләгәндә бер-береңә игътибарлы булу, җаваплылык хисе тәрбияләү.

Дәрес төре: яңа белемнәрне үзләштерү.

Предметара бәйләнеш: татар теле, музыка.

Эш төрләре: сорау-җавап, проблемалы сорау, синквейн, төркемнәрдә эшләү һ.б.

Җиһазлау: Ә.Габиди әсәрләреннән күргәзмә, презентация

Алдан әзерләнгән эшләр: укучыларны өч төркемгә бүлеп, һәрбер төркемгә Әзһәр Габидинең тормыш юлын, иҗатын, төрле өлкәдәге эшчәнлеген өйрәнергә  ярдәм итүче эш тәкъдим ителә.

1. Әзһәр Габидинең тормышыннан кызыклы материаллар тупларга, биографиясен әзерләргә.
2. Әзһәр Габидинең балалар өчен язылган шигырләре турында сөйләргә әзерләнергә.
3. Әзһәр Габиди иҗатында туган як темасы турында чыгыш ясарга әзерләнергә .

Дәрес барышы:

1. Мотивлаштыру-ориентлашу.

а)Уңай психологик халәт тудыру;

– Хәерле көн, укучылар! Кәефләрегез әйбәтме? Көнне яхшы сүз белән башласаң, бөтен көнең яхшы үтәр,-диләр. Әйдәгез әле, бер-беребезне яңа көн белән котлыйк. Кара-каршы партнерыгыз белән сәлам бирешегез, янәшә партнерларыгызның кулын кысып уңышлар теләгез.

Шушы күтәренке кәефтә дәресебезне башлап җибәрик

ә) белемнәрне тигезләү.

-Үткән дәрестә без нинди УМ тикшердек?

Көтелгән җавап: Якташ язучыбыз Дамир Гарифуллинның тормыш юлы, иҗаты  белән таныштык.

2. Үткән тема искә төшерелә (синквейн).Үзбәя

Дамир Гарифуллин

Моңлы, бөек

Иҗат итә, яза, эшли

Туган як җырчысы

Шагыйрь

1. II. УМ кую ситуациясе.

-Укучылар, без  бүген дә якташ шагыйрьләребезнең иҗатын өйрәнүне дәвам итәчәкбез.Экранга карагыз әле. Мин сезгә шигырь юллары укыйм, ә сез аның кемнеке икәнен әйтеп карарсыз.

Әткәй, әнкәй, кара әле,

Айны кем китеп алган?

Кайчан гына тулы иде,

Бүген яртыга калган.

Очучы абыйлар әллә

Анда менеп җиткәнме?

Маратка кызык булсын дип,

Айның читен киткәнме?

Укучылар фикерләрен әйтәләр

-Әзһәр Габидинең “Айны кем китеп алган?” шигыре

-Булдырдыгыз, әйе, бу Әзһәр Габидинең “Айны кем китеп алган?”   дигән шигыре.

-Димәк, без бүген кемнең иҗаты турында сөйләшербез икән?

-Ә.Габиди, аның тормыш юлын, иҗатын өйрәнәбез.

– Ә кем икән соң ул Әзһәр Габиди?

-Бу сорауга җавапны табу өчен ,сүзне төркемнәргә бирәбез. Иң беренче сүз 1нче төркемгә бирелә.

(берничә укучы сөйли, презентация күрсәтелә) 

1 нче төркем

Әзһәр Сәмигулла улы Габидуллин  1926 елның 26 сентябрендә Сарман районы Чукмарлы авылында урта хәлле крестьян гаиләсендә туа. Җидееллык мәктәпне бетереп, Сарман урта мәктәбендә укып, унынчы классны тәмамлап, фронтка китә һәм, яраланып, госпитальләрдә ята. 1945 елда «Тревога» исемле фронт газетасы типографиясендә аның «Борылмалы юллардан» исемле китабы басыла.

Әзһәр ага Габиди соңгы елларда бик актив язган, еш кына газета-журналларда шигырьләре басылып чыккан. Әзһәр ага Габиди 1947-1950 нче елларда «Чулпан» колхозында хисапчы ярдәмчесе, хужалык мөдире булып эшли. Минзәлә педагогия училищесын тәмамлагач, Ләке, Морбаш, Чукмарлы сигезьеллык мәктәпләрендә укыта. 1942 нче елда районның «Югары уңыш өчен» газетасында аның «Фашизмга үлем», «Җиңү өчен» исемле тәүге шигырьләре дөнья күрә.

-Яхшы, укучылар, сез бик яхшы әзерләнгәнсез, рәхмәт!

-Ә хәзер сүзне икенче төркемгә бирәбез.

2 нче төркем

Әзһәр ага Габиди башлыча балалар шигъриятенә хезмәт итте. Язучының бүгенге көнгә балалар өчен «Тапкырҗан табышмаклары», «Кошчыгым», «Калган эшкә кар ява», «Таң сәгате»,  «Без яз дуслары», «Югалган кояш» китаплары дөнья күргән.Аның балалар өчен язган шигырьләре туган як, андагы вакыйгалар, күренешләр турында. Аларның һәркайсына шагыйрь балалар күзлегеннән карап бәя бирә.Төрле образлар аша ул туган як җиренең уңдырышлылыгы, муллыгы турында сөйли. Ә. Габиди балалар психологиясенә хас булган тискәре сыйфатлардан көлә, уңай сыйфатларга, киресенчә, дан җырлый, бу сыйфатларны яшь укучыда күрергә тели. Бу турыда шагыйрь ачыктан-ачык әйтми, ә бәлки киная белән яшь укучыга нәтиҗәләр ясарлык итеп сөйли. «Һавалы чеби» шигырендәге чуар тавык чебие кебек һаваланып йөрсәң, песи тырнагына эләгерсең, «аерылганны аю түгел, песи дә ашый». Карак мәче кебек булсаң, келәткә кереп май урлап йөрсәң, тычкан көләрлек хәлдә калырсың, -ди язучы.

Язучының кайбер          шигырьләре хезмәткә, батырлыкка, кыюлыкка чакыра, төрле профессия кешеләренә хөрмәт һәм мәхәббәт тәрбияли. «Бал кортлары», «Кораб», «Җайдаклар», «Җырлы урамнар» «Шофер» шигырьләре шундыйлардан. Алар да балалар теле белән, бала күңеленә барып җитәрлек итеп язылган. Шулай ук автор төрле күренешләргә бала күзаллавынча бәя бирә белә. Өч яшьлек Әбүзәргә ап-ак мыек үскән. Мондый хәлнең булуы мөмкинме соң? Мөмкин икән шул: «Мыеклы малай»–шигыре. Шагыйрьнең нәни геройлары гел яхшылык эшләүдә. («Елка», «Аптырап калмаган»,«Гөләндәм сәгате», «Нигә уты күренми»). Балалар тормышны үзләренчә өйрәнәләр. Мондый шигырьләрне укып үскәч, алар, һичшиксез, акны карадан, яхшыны начардан аера беләләр.

• Яхшы, рәхмәт, укучылар, бик кызыклы мәгълүматлар туплагансыз, рәхмәт.

Ял моменты

-Укучылар, ә хәзер әйдәгез бераз ял итеп алабыз.

Укытучы

– Балаларның зиһенен баетуда, уйлау-фикерләү сәләтен үстерүдә дә Әзһәр аганың күп кенә табышмаклары игътибарга лаек.

Әйдәгез әле, без дә зиһеннәребезне тикшереп, «Булсаң зирәк -әйт тизрәк!»-дигән табышмак әйтү уенын уйнап алыйк. Тулырак…

Балтач муниципаль районы муниципаль бюджет белем учреждениесе Смәел урта гомуми белем мәктәбенең башлангыч сыйныф укытучысы  Зиннәтуллина Гөлназ Рафис кызы. Тема: Ә.Моталлапов “Кечкенә дә төш кенә” ( 2 нче сыйныфта әдәби укудан  БИС технологиясе буенча уздырылган дәрес планы)

Сыйныф: 2

Фән:  Әдәби уку

 Дәрес темасы:  Ә.Моталлапов “Кечкенә-төш кенә”

 Укытучы:  Зиннәтуллина Г.Р.

Технология:Биоинформатикаһәм синергетика.

 Үткәрү формасы :  Технология БиС.“Телдән дәрес-1”(УУ-1)картасы

 Максат:  Ә.Моталлаповның  “Кечкенә-төш кенә” әсәре белән таныштыру.

 Бурычлар :

1)  Әсәрнең эчтәлеген аңларга һәм анализларга өйрәтү.

2)  Дөрес итеп аңлап, йөгерек һәм сәнгатьле уку күнекмәләрен үстерү.

3)  Уку материалын сыйфатлы итеп үзләштерүгә ихтыяҗ тудыру.

4) Мантыйгый, тәнкыйди (логик, критик) һәм тиз фикерләүне үстерү; сүз байлыгын арттыру.

5)  Кошлар тормышын күзәтергә, табигатьне яратырга өйрәтү.

 Планлаштырылган нәтиҗә: куелган максатка ирешү. (63 % укучы 4 балл алырга тиеш)

 Җиһазлау:  2нче сыйныф өчен әдәби уку дәреслеге, дәфтәрләр, Ә. Моталлапов турында презентация, сүзлек сүзләр, УУК (утыру урыннары калыбы)

Кызганычка каршы, план таблица формасында язылган. Аны сайтка куеп булмый. Шушы сылтама буенча файлны үзегезгә күчереп ала аласыз 

https://disk.yandex.ru/i/-lEkRVKwhyEJ9g

Татарстан   Республикасы  Азнакай   муниципаль  районы  Актүбә  ш.т.п.  3 нче гомуми  урта  белем  бирү мәктәбе башлангыч  сыйныфлар  укытучысы  Таҗетдинова   Лилия  Миннулла   кызы.  Герой – шагыйрь Муса Җәлилнең   “ Күке  шигыренә  дәрес эшкәртмәсе     (2 нче сыйныф өчен).Ә дәби  уку дәресе

 Максат :

 1) М. Җәлилнең “ Күке” шигыре белән таныштыру;

2) укучыларның бәйләнешле сөйләм телен үстерү, сәнгатьле уку күнекмәләрен һәм шигырьне анализлый белүләрен камилләштерү;

3) кошларга карата җылы караш тәрбияләү.

ТБУУГ: анализлау, чагыштыру, классификацияләү, гомумиләштерү.

РУУГ:  үз эшеңә бәя бирә белү.

КУУГ: тормыш тәҗрибәсен куллану.

Бурычлар:

• М. Җәлилнең  шигыре белән таныштыру, табигать гүзәллеген аңларга өйрәтү;
• Табигатьне якларга, сакларга омтылыш тәрбияләү.
• Эстетик зәвыкны үстерү.

Җиһазлау. Презентация ,  аудиоязма, китап  күргәзмәсе.

Предметара бәйләнеш: татар  теле, әйләнә-тирә  дөнья

Дәрес барышы:

1. Дәресне оештыру. Мотивация.

   Хәерле көн, укучылар сезгә!

Хәерле көн һәммәгезгә.

Белем үрен яулаганда

Уңыш юлдаш булсын сезгә.(1 слайд)

1. Дәреснең максатын билгеләү. Актуальләштерү.

• Өйгә эшне тикшерү.

     2)   Уен «Кошны таны».

– Колга башында йорты, эчендә аның җырчы. (Сыерчык)

– Савытыннан сабы озынрак. (Саескан)

-Бер кошым бар: бер дә тынмый, агачка да оя кормый. Өе – җирдә, җыры – күктә. (Тургай)

– Җәй шакылдый бу чүкеч, кыш шакылдый бу чүкеч. Ничек чыдый бу чүкеч? (Тукран)  (2 слайд)

• Яңа материалны аңлату.

      М. Җәлилнең  “Күке”  шигыре белән танышу.

Күке тавышын  тыңлау.(3 слайд)

• Бу кайсы кош  тавышы?
• Буген  дәрестә М. Җәлилнең  “ Күке “ дигән  шигыре  белән  танышырбыз.
• М. Җәлил  турында белешмә бирү. ( 4- 13слайдлар)

  Муса Җәлилнең туган җире – Оренбург шәһәреннән 120 чакрым ераклыктагы Нит елгасы буенда урнашкан Мостафа авылы. Аның әтисе Мостафа абый балаларын укытырга, белемле итәргә тырыша. Шуңадыр, Муса инде 6 яшендә үк авыл мәдрәсәсендә укый башлый. Табигатьне бик ярата.

    1913 нче елда Муса гаиләсе белән Оренбургка күченә. “Хөсәения” мәдрәсәсендә белем ала. “Кызыл йолдыз” газетасы редакциясендә эшли. Аның баш мөхәррире була.  

   Мусаның алдагы тормыш сукмагы Мәскәү шәһәре белән бәйле. Ул анда булачак тормыш иптәше Әминә белән таныша һәм алар өйләнешәләр. Кызлары Чулпан да шунда туа.  

    Мәскәүдә ул татар халкының күренекле шагыйре, җәмәгать эшлеклесе булып таныла. Шулай ук спортны да бик ярата.

      Менә шулай матур гына яшәп ятканда илебезгә зур афәт килә – Бөек Ватан сугышы башлана. Әлбәттә, Муса Җәлил дә бу афәттән читтә кала алмый. Сугышның беренче көннәрендә үк ул, үзе теләп, яу кырына китә. Батырлыкка, үлемсезлеккә илткән юл әнә шулай башлана…

    1942 нче елның июненнән Муса Җәлилдән хатлар да, хәбәр дә килми башлый. Шул ук елның 26 нчы июнендә ул, авыр яраланып, гитлерчыларга әсирлеккә төшә.

    1944 нче елның 7 нче февралендә Дрезденда хәрби суд җәлилчеләрне үлем җәзасына хәкем итә. Шушы елның 25 нче августында Муса Җәлил һәм аның  11 көрәштәше җәзалап үтерелә.

• Укытучы укуын (яки аудиоязма) тыңлау.
• Сорауларга җавап бирү:
• Автор урманда нинди кош тавышы ишетә?
• Күке дигән кошны күргәнегез, аның турында ишеткәнегез бармы?

     Күке – Татарстанда яшәүче, һәр урманда очрый торган кош. Ул безнең якларда кышламый. Алар яз көне генә кайталар.  Күкеләрнең тормышы да, игътибар белән күзәтсәң, шактый катлаулы икән. Ана күке бер җәйдә 20 – 25 йомырка сала. 25 йомырканың һәрберсенә оя эзләргә кирәк. Күке беркайчан да бер ояга икедән дә артык йомырка салмый.

Кошның фотосурәтен карау , тавышын аудиоязмада тыңлау. (14 слайд)

• Сүзлек өстендә эш.

Хәтерсез –  исендә калдыра алмаучы, онытучы.

Моңлы-   күңелсез , кайгылы

Салмак-  әкрен,ашыкмыйча

Кабатлый –  кат-кат әйтү

Ялгыз- берүзе. (15 слайд)

    6) Шигырьне уку. Тулырак…

Татарстан республикасы Актаныш муниципаль районы муниципаль бюджет гомум белем бирү учреждениесе “Яңа Кормаш төп гомуми белем бирү мәктәбе” нең башлангыч сыйныф укытучысы Шәймөхәммәтова Эльмира Газизҗан кызы. Тема:  “Анасыз шагыйрь дә, батыр да юк”.

Максат: Җәлил һәм көрәштәшләрен дөрес тәрбия үрнәге күрсәтеп, батыр, куркусыз итеп тәрбияләүче аналар турында мәгълүмат җыю.

Бурычлар:

1. Һәркемнең әнисе бар – җәлилчеләребезне дөньяга китергән аналарны барлау;

2. Тормышта Алиш һәм әнисе арасындагы мөнәсәбәтне ачыклау, иҗатында анага мәхәббәтнең чагылышын күзәтү;

3.Муса Җәлилнең шигырьләрендә ана образының тәрбияви ролен ачыклау;

4.Аналарга хөрмәт, ихтирам хисләре тәрбияләү.

План

I.Кереш өлеш.

Батыр улларны кемнәр тудырган да, кемнәр куркусыз, туган илен яратучылар итеп үстергән?

II.Төп өлеш.

а) Батыр улларны аналар тудыра

б). Шәфкатьле Алиш белән ихтирамлы ана-Газизә арасындагы мөнәсәбәт

в) Ана образы Җәлил иҗатында Ватан – анага , Туган ил образларына барып тоташа.

III.Йомгаклау өлеше.

Исемнәре мәңге үлмәс Мусаларны тудырган әниләр халкыбызның күңелендә мәңге яшәр!

I.Кереш өлеш.

“Әнкәмнең догалары”  җыры уйный. Тавышы түбәнәйтелә (слайд2)

–  “Бәхетле бул, балам!” Җиргә яңа кеше туа һәм якты дөнья белән исәнләшкәндәй, кычкырып аваз сала. Бәхетеннән чиксез шатланган ана, елмаеп, сабыена төбәлә дә әкрен генә әлеге сүзләрне кабатлый: “Син дөньяга килдең, балам, бәхетле бул! Илебез киләчәге синең кулда.” Музыка туктый.

      Туган ил, Ватан, туган җир… Бу төшенчәләр һәркемгә әти-әнисе кебек үк кадерле. Тыныч тормышта без туган җиребез кочагында иркәләнеп үсәбез һәм аның кадере турында уйланмыйбыз да. Ләкин язмыш кешене әллә нинди сынаулар алдында калдырырга мөмкин.

Мәсәлән: Туган илеңме, әллә гомереңме? Бу очракта безнең күз алдына Бөек Ватан сугышында илебез азатлыгы өчен башларын салган меңәрләгән милләттәшләребез, күренекле шәхесләребез килеп баса. Бигрәк тә җәлилчеләрне искә алабыз.(слайд3) Яшьләр һәм куркусызлар. Быел аларның җәзалап үтерелүенә августта 75 ел була. Бу батыр улларны кемнәр тудырган да, кемнәр куркусыз, туган илен яратучылар итеп үстергән соң? Аналар!

   Сугыш китергән авырлыклар сурәтләнгән әсәрләрдә ана Ватан-ана образында гомумиләштерелгән. Ана кайгысы — Ватан кайгысы, ана шатлыгы — ил шатлыгы.

Ватан-ана! Менә бу сүз Кеше һәм Ватан мөнәсәбәтен төгәл билгели шикелле: Ана һәм Бала мөнәсәбәте булырга тиеш.

 Төп өлеш.

 а) Сугыш… Бу афәт үзе үк табигатькә каршы килә. Ана – ул тудыручы, җан өрүче, нур сибүче, рухландыручы зат. Ана белән сугыш сүзе янәшә дә була алмый кебек. Әмма илен саклаучы батыр улларны да, палачларны да.. ана тудыра.

    Җәлилчеләрдән Гайнан Кормаш ( слайд 4) турында якын дусты Нәҗип Фәезрахманов истәлегеннән:“Гайнан нәрсә эшләргә уйласа да, булдыра алучы егет иде. Икебезгә бер гармун алып өйрәнгәндә, минем ул авырлык белән генә барды, ә аның яхшы гына килеп чыкты. Ашны да ул күп вакыт үзе пешерә иде. Ял көннәрне бишбармак , пылау яки башка безнең якта булмаган казан ашлары пешереп, иптәшләрен сыйлый иде”.

   Бу һөнәргә ул, искиткеч уңган, оста куллы әнисе Газизәдән өйрәнгән булгандыр. Нәкъ менә шушы һөнәре әсирләр лагерында повар булып эшли башлагач ярап куя. Кухня тирәсенә, яшерен оешма кушуы буенча, аны Зиннәт Хәсәнов урнаштыра. Шунда эшләвеннән файдаланып, ул, оешма членнарына ярдәм итеп, күп кешене ач үлемнән саклап кала.

 Җәлил һәм Кормашның көрәштәше Фәрит Солтанбеков үз истәлекләрендә:

«Барлык күрсәтмәләрне миңа Кормаш бирә иде. Муса- лачынның уң канаты Алиш булса, сул канаты Кормаш иде», дигән. Фашистлар Гайнан Кормашны иң беренче җәзалап үтерәләр. “Иң гаепле”кешеләр  иң беренче булып үлемгә барырга тиеш булган. Сездә нигә Муса Җәлил түгел мени? дигән сорау туар. Муса Җәлил рухи яктан җитәкче булса, Гайнан Кормаш, күрәсең, оештыру эшләрен башкарган.

     Ә Фоат Сәйфелмөлеков ( слайд 5) : “Эх, өстебезгә менә шушы немец формасын кию белән үк, без халкыбыз алдында сатлык җаннар булып калдык. Ә фашист пропагандисты булу…Бу бит үз кулың белән муеныңа элмәк салу дигән сүз. Әнием күзенә, туганнарым, иптәшләрем күзенә ничек карармын? Шунысы борчый күңелне,” дип үзен тудырган анасы алдында беренче чиратта гаепле икәнен әйтә.

 “Фашист пропагандисты булып, яшерен оешма эшенә күбрәк файда китерәсең бит” дигәнгә дә дә риза булмый әле ул. “Бу-Җәлил фикере, аның белән килешенеп эшләнгән нәрсә” дигәнгә генә ризалык бирә.Чөнки ул аны, аның иҗатын хөрмәт итүчеләрдән була.

     Әнисе, җитмеш сигез яшьлек Нәгыймә карчык, егерме җиде ел буе улыннан хат-хәбәр көтеп яши.Улының батырларча һәлак булуын ишеткәч, ул уфтанмый, сыкранмый, тып-тын гына йөри дә, бер ай эчендә кибеп, сулып, дөньядән китеп бара.

     Фоат Булатовның (слайд 6) анасы Зифа Шәрәф – атаклы  Шәрәф бертуганнарының сеңлесе. Бертуган Шәрәфләр — җәмәгать һәм дин эшлеклеләре, сәяси репрессия корбаннары. “Г.Тукайның әйләнә-тирәсендә зыялылар күп булган. Шулар арасында бертуган Шәрәфләр дә бар. Мин исә Тукайны Тукай итүчеләр — Шәрәфләр дип әйтер идем.

 Чөнки шагыйрь күп вакытларда шушы гаиләдә булып, алар белән аралашып яшәгән, шәхси китапханәләреннән кулланган”, – дигән тарихчы Рәмзил Вәлиев.  Шушындый гаиләдә үскән анадан туган баланың үз халкы өчен башын салуы гаҗәп тә түгелдер.

 Абдулла Баттал (слайд 7) үлем карточкасында туган урыны итеп Казанны, торган җире итеп апасының адресын күрсәткән. Әти-әниләре кем дип сорагач та, әнисе итеп апасы Ләйләне, әтисе итеп җизнәсе Гариф абыйсын атаган. Әгәр үлеме турында хәбәр алай-болай туган иленә килеп җитсә, иң элек әти-әнисенә түгел, туганнарына ирешсен, дип уйлаган, күрәсең. Аның әнисен шулай итеп , күпмедергә булса да ачы дөреслектән аралап торасы килгәндер.

Абыйсы шагыйрь Салих Баттал истәлекләрендә, Абдулла тугач, әнисенең күкрәге шешеп, баланы имезә алмавы әйтелә. Өй борынча йөреп, кемнең имчәк баласы бар, шул имезгән. Кайвакыт, Абдулланың чаялыгы чиктән ашып китсә , әнисе шаярып: “Син бөтен авыл сөтен имеп, ил малае булып үстең !”- дип әйтә торган булган. Әйе, иле өчен яшәп, зур батырлыклар эшләп ул чыннан да ил малае, ил улы булып калды.Ул гына түгел, Гариф Шабаев (слайд 8), Әхмәт Симаевны (слайд 9) да без шундый егетләр итеп кабул итәбез.  Тулырак…

Кукмара посёлогы А.М.Булатов исемендәге күппрофильле лицейның 1нче категоряле татар теле һәм әдәбияты укытучысы Үзбәкова Алсу Шәрифҗан кызы. Тема: Г.Тукай-татар халкының бөек шагыйре.

Максат:1.Г.Тукай һәм аның әсәрләре,шигырьләре

белән таныштыру.

2.Сәнгатьле уку һәм бәйләнешле сөйләм

күнекмәләрен үстерү.

3.Укучыларны үз хисләрен матур,дөрес

итеп әйтә,аңлата белергә өйрәтү.

Җиһазлау: портрет,китаплары,кроссворд,шигырь-

ләр,иллюстрацияләр.

Материал: ”Әлифба”, ”Гөлбакча”, ”Раушан көзге”

китаплары,сүзлек. 

                            Дәрес планы. 

I.Оештыру өлеше. 

II.Яңа белем һәм күнекмәләр формалаштыру.

а) яңа теманы,максатны хәбәр итү:

1.Дәресне Г.Тукайның “Туган тел” җыры белән башлау. 

2.Кроссвордлар чишү.

1.Үземне көтеп алалар,күрендемме качалар.(яңгыр)

2.Яшел чирәм өстендә

Кырт-кырт кыртлар

Канатларын җәеп,

Балаларын туплар.(тавык)

3.Чуар йомшак күлмәге

Тотсаң уңа бизәге.(күбәләк)

4.Соскы борын бакылдык,

Күп сөйләшә такылдык.(үрдәк)

5.Аягы юк,кулы юк,

Ишек ачуга өй эченә йөгерә.(суык)

6.Түгәрәк,ә ай түгел,

Сары,ә кояш түгел.

Тәмле,тик шикәр түгел,

Койрыклы,тычкан түгел.(шалкан)

7.Кулы юк,балчык ташый,

Балтасы юк-өй ясый.(карлыгач)

8.Кем аны чишендерә

Шул кеше яшен түгә.(суган) Тулырак…

Казан шәһәре Вахитов районы 96 нчы гимназиянең I категорияле татар теле һәм әдәбияты укытучысы Самойлова Ләйлә Ахмадулла кызы. Дәреснең темасы: Әкиятләр. “Шалкан ” әкияте. 2 нче сыйныфның рус төркемендә татар әдәбияты дәресе планы.

Дәреснең максатлары :

1. Белем бирү: текстның мәгънәсен аңлау, тема буенча татарча сөйләм оештыра алу, сөйләшә белү.
2. Күнекмәләр булдыру: укучыларның сөйләм телен һәм фикерләү сәләтен үстерү.
3. Тәрбия бирү: өлкәннәргә булышуның яхшы гадәт икәнен анлау.

  Уку гамәлләрен камилләштерү:

Регулятив УУГ: эшчәнлекне планлаштыра, үз алдыңа максат куя белү, эшләгән эшеңнең сыйфатын һәм дәрәҗәсен билгеләү.

Коммуникатив УУГ: парларда эшләгәндә үз фикереңне җиткерә белү, үзара килешү, сыйныфташларың белән хезмәттәшлек итә алу.

Танып-белү УУГ:  дәреслек, такта һәм карточкалардагы мәгълүматлар белән эшли белү, логик чылбыр төзи белү.

Шәхескә кагылышлы УУГ: үз мөмкинлекләреңне бәяләү, башкаларның фикерләре белән килешү , ярдәмләшүнең яхшы сыйфат икәнен   аңлау.

Материал: рус урта гомуми белем бирү мәктәбенең 2 нче  сыйныфында укучы рус балалары өчен дәреслек, К.С.Фәтхуллова   2013 ел

Җиһазлау: карточкалар, тест сораулары, интерактив такта, ноутбук , рәсемнәр, төсле түгәрәкләр

Дәрес тибы: бәйләнешле сөйләм үстерү

Методлар: өлешчә эзләнү,  парларда эш , сәнгатьле уку

Эшчәнлек төрләре: сүзлек өстендә эш, әңгәмә үткәрү, дәреслек белән эш, тест үткәрү, техник чаралардан файдалану , сорауларга җавап бирү,

                                                 Дәрес барышы.

1. Оештыру.

Укучыларда уңай психологик халәт тудыру:

• Исәнмесез, хәерле көн, укучылар! Кәефләрегез ничек? Барыгызга да яхшы кәеф телим. Дәрес барышында сезгә уңышлар телим.  Кешеләр  көзен нинди эшләр башкаралар? Уңыш җыялар, гөмбә җыялар, укучылар мәктәпкә баралар.

2. Актуальләштерү. Өй эшен тикшерү

Сүзләрнең тәрҗемәләрен искә төшерү:

үсә –  растёт

җыялар – собирают

әкият – сказка

уңыш – урожай

тартып  чыгарырга – вытащить, вытянуть

чәчкән – посеял

чакыра – зовёт

3. Яңа белем һәм күнекмәләр булдыру.

• Прогноз ясау. Шалкан әкиятенән аерым геройлар , өлешләр күрсәтелә . Шулар ярдәмендә укучылар дәреснең темасын, текстның исемен ачыклыйлар.

Дәреснең төп максатын укучылар үзләре билгелиләр: тема буенча татарча аралашу, сөйләшү.

 – Сез инде беләсез, “Шалкан” –  рус халык әкияте. Нинди максаттан без аны татар теле дәресендә дә укыйбыз?

– Татарча өйрәнү, сөйләшү өчен.

    2)Текстны аңлап уку (укытучы укый), балалардан укыту.      Тулырак…