Мөгаллим язмалары

Максат: балаларның юл йөрү кагыйдәләре турындагы белемнәрен баету.

Тәрбия бурычы: балаларда итагатьлелек, ярдәмчеллек, мәрхәмәтлелек, игътибарлылык сыйфатлары тәрбияләү; тәрбияче биргән сорауларга тулы җөмләләр белән җавап бирү; табигатькә, тереклек ияләләренә сак караш, мәхәббәт тәрбияләү; балаларда чиста, пөхтә эшләү теләге тәрбияләү.

Үстерү бурычы: балаларның юлда светофор төсләре буенча йөрү күнекмәләрен үстерү; бәйләнешле сөйләмне, ориентлашуны, хәрәкәт координациясен үстерү.

Белем бирү бурычы: урам аркылы бары тик билгеләнгән урыннардан, светофорның яшел уты янгач кына чыгарга кирәклеген өйрәтү;Рәсем ясау алымнарын өйрәтү.

Төп белем бирү өлкәсе: иҗади –сәнгать-рәсем ясауны, танып белүне,сөйләм телен үстерү.

Интеграль белем бирү өлкәләре: аралашу, социальләштерү, сәламәтлек, иҗади сәнгать.

Методик алымнар һәм чаралар: сөенеч мизгеле, тәрбияче сорауларына җаваплар бирү, техник чаралар куллану, слайдлар күрсәтү, табышмак чишү, хәрәкәтле уеннар, мактау, ныгыту;салфетка,мамыклы диск,бармак б\н рәсем ясау;пазл төзү.

Җиһазлау:  проектор, экран,презентация;пазл-ике машина,  мольберт, һәр балага җитәрлек светофор рәсеме,бөгәрләнгән салфетка,мамыклы диск;”Куян”киеменә киенгән кече тәрбияче.

Әдәбият: Л. Әхмәтшина, З. Камалова “Адымнар нык, юллар имин булсын”,

“Туган телдә сөйләшәбез.”Хәзрәтова Ф.В.

Эшчәнлек барышы.

Ярым түгәрәктә.

Тәрбияче.Хәерле көн,балалар.Кәефләрегез ничек?

Тәрбияче:- Карагыз әле безгә күпме кунак килгән, әйдәгез исәнләшик әле.

– Балалар,әйдәгез,  хәзер үзебезне мактап, сокланып  алыйк,  аннан шөгыльне башларбыз.

Бар  минем  ике  кулым,

Ике  аягым, бер  башым,

Авызым, борыным, ике  күзем-

Бигрәк  матур  мин  үзем!

(ишектә шакыган тавыш ишетелә).

-Туктагыз әле, балалар кемдер ишеккә шакый. Ачып карыйм әле. (Ишектән куян кереп килә.Куян елый.) (Бер тәрбияче куян костюмын кия).

Тәрбияче.-Нишләп елыйсың куян?

Куян.-Исәнмесез балалар!Мин йөгереп уйнап йөрдем дә,адаштым.Юл аркылы чыкмакчы идем,анда зур-зур машиналар йөриләр.Мин алардан бик курыктым.Кая барырга да белмәдем.,бәрелә яздым.Ярый әле сезнең бакчага кереп качтым.Сез миңа өйгә кайтырга ярдәм итә алмассызмы икән?

Тәрбияче.Куянкай,син безнең Сабабыз урамына килеп эләккәнсең.Урамда дөрес хәрәкәт итү өчен,бик уңайлы җайланма бар.Мин сезгә хәзер табышмак әйтәм,ә сез аны белерсезме икән? Җәен, кышын, яз, көзен,

Иртә, кичен, көндезен,

Ача, йома өч күзен

Телсез әйтәдер сүзен,-

Бик тиз аңлыйлар үзен

Ул нәрсә? (Светофор)

– Дөрес, балалар! Сезнең светофор күргәнегез бармы?

– Әйе, светофор ул урамдагы хәрәкәтне көйләп тора.Светофорның нәрсәләре бар?Нинди төстә? (Балаларга светофорны экраннан күрсәтәм. Ул “күзләрен” йомган, бер “күзе” ачыла).

– Светофорда нинди ут янды? (Кызыл) Тулырак…

  Максат:  Балаларның сәламәтлеген физик яктан саклау һәм ныгыту.

Бурычлар:

1.Уен формасында йөрү, предмет аркылы сикерү, ыргыту күнекмәләрен ныгыту.

2. Балаларның танып-белүләрен сюжетлы- уен ярдәмендә үстерү.
3. Спортка, физик күнегүләргә мәхәббәт тәрбияләү.

Материал: гимнастик эскәмия, кар бөртекләре, кар йомарламы, кәрҗин.

Шөгыль барышы:

• Хәерле иртә,балалар! Балалар бүген бездә бик күп кунаклар, әйдәгез апалар белән

исәнләшик.

Балалар жавабы

– Балалар, бакчада яңа көн башланды.

Әйдегез, бер-беребезгә елмаеп, көнне сәламлибез.

Исәнме көн, саумы көн,

Синнән яктылык алыйк.

Бер-беребезгә таратыйк,

Гел тату, сәламәт, булыйк.

Тәрбияче: Балалар мин бакчага килгәндә хат ташучы конверт бирде.Шул конверт эчендә телеграмма. Беләсезме ул кемнән килгән? Лапландиядә  яшәүче кар бабайдан. Аның кар бөртекләреннән чыршы бизисе килә, ләкин аның бизисе матур кар бөртекләрен кар патшабикәсе яшереп куйган. Кар бабайга кар бөртекләрен табарга булышабызмы?

Балалар  җавабы.

– Әйдәгез алайса тизрәк юлга кузгалыйк.Сез  сәяхәткә барырга әзерме?

-Әйе.

– Юлга без ничек әзерләнәбез? Күрсәтик әле. Анда бик салкын, шуңа безгә җылы итеп киенергә кирәк.

Массаж ясау. “Юлга жыену”

Чалбар киябез (оекбаш, аякларны сыпыру)

Кофта киябез (кулларны сыпыру, эчне).

Баш киеме киябез (башны сыпыру, шарф бәйләү).

Куртка тоймәләү.

Сез әзерме? Эйдәгез юлга кузгалдык. Уен: “Эздән-эзгә басып йөрү”. Юл буйлап , бер-бер артлы, минем арттан барабыз.Сукмактан кырыйга чыкмыйбыз, аяклрыгыз  карга батмасын. Кар өемнәре аша барабыз. (аякларны күтәреп йөрү). Кар өеменә егылмас өчен, йөгереп үтик. Алда урман. Агачлар арасыннан елан кебек  барабыз. Йөрү.

Менә Лапландиягә килеп җиткәнне сизми дә калдык.

-Балалар, карагыз әле тирә-якка, монда ничек матур. Нәрсәләрдер елтырап күзне чагылдыра. Бу кар бөртекләре түгелме соң? Моны, мөгаен, кар патшабикәсе яшереп куйгандыр.  Иркен итеп, ара калдырып басабыз һәм кар бөртекләре  белән җылынып , уйнап алабыз.

1.Б.т.: куллар билдә, аяклар җилкә киңлегендә ачыла. Кар бөртеге өскә- аска. Куллар яннан өскә күтәрелә, кар бөртеге алмаштырыла.

2. Б.т.: куллар билдә, аяклар җилкә киңлегендә ачыла. Кулларны  уңга(сулга) сузу.
3. Б.т.: куллар билдә, үкчәләр бергә . аяк очлары ачылган. Кар бөртеге җиргә төшә -чүгәләү, басу-җирдән күтәрелә.

4  Б.т.: куллар билдә, аяклар җилкә киңлегендә ачыла.Алга иелү , куллар алга сузыла.

5. Сикерү.

Сулыш алу күнегүе. “Кар бөртеге очыру”

Хәзер кар бөртекләрен миңа биреп торыгыз, чыршы янына барып җиткәч, бергәләшеп чыршыны бизәрбез.

-Балалар, монда кар бабай күренми әле. Әйдәгез алга таба юлыбызны дәвам итик.  Без кар бабай янына тиз генә барып җитмәсен өчен, кар патшабикәсе каршылыклар ясап куйган. Шул каршылыкларны үтәгәч кенә, без юлыбызны дәвам итәчәкбез. Балалар, карагыз әле, алда кар өемнәре, без аны ничек үтә алабыз?

Балалар җавабы:

-Дөрес , без аны ике аякта сикереп чыгабыз.Ә монда күпер. Без аннан дүрт аяклап барабыз.

-Булдырдыгыз балалар , бөтен каршылыкларны үтеп чыктык. Ә менә монысы инде,  кар бабайның чыршысы . Әйдәгез хәзер кар бөртекләре белән чыршыны бизәп куйыйк.Менә ничек матур булды.

– Карагыз әле, кем бу? Тулырак…

Максат: Балаларның су турындагы белемнәрен киңәйтү, су белән тәҗрибәләр үткәрергә өйрәтү,  кызыксынучанлыкларын арттыру, экологик тәрбия бирү.

Җиһазлау: савыт белән кар,  һәр балада стакан белән су, кечкенә тарелкалар, салфетка, һәр өстәлдә төрле төстәге буяулар, ташлар, пипетка, фильтр, пихта, әфлисун майлары, магнитофон, чишмә челтерәве яздырылган кассета.

Чара барышы:

1. Оештыру моменты.

Тәрбияче:-Балалар, игътибар белән тыңласагыз менә бу серле тартмада нәрсә барын белерсез.( Музыка куела. Балалар чишмә чылтыравын тыңлыйлар.)

– Әйе, балалар, дөрес уйлыйсыз. ( Тәрбияче серле тартмадан банка белән су чыгара. )

2. Кереш әңгәмә. Тәрбияче:– Балалар, су кайларда була? (Балаларның җаваплары тыңланыла.)
3. Рәсем-схема күзәтү. Тәрбияче:– Су ни өчен кирәк? (Балалар рәсем схема буенча күзәтеп, берәм- берәм җавап бирәләр: Үсемлекләргә су сибү өчен, бит-кул, уенчыклар, керләр, яшелчәләр, җиләк-җимешләр, савыт-сабалар юу өчен, ризык әзерләү өчен кирәк)
4. Сюрприз момент. Тамчыкай керә:- Исәнмесез! Хәерле иртә! Мин Тамчыкай булам. Сезнең су турында сөйләшкәнегезне ишетеп килдем.

Тәрбияче:– Тамчыкай, каян килдең соң син?

Тамчыкай:– Мин сез алып кергән кардан сикереп төштем.

Тәрбияче:– Ничек инде кардан сикереп төштең?

5. Тәҗрибәләр үткәрү.Тамчыкай:– Ышанмасагыз, үзегез тикшереп карагыз! (Тамчыкай балаларга кар бирә.) Кулыгыздагы карны кысып тотыгыз әле. Ул нишли? (Балаларның җаваплары.)

Нәтиҗә ясыйлар: Димәк, кар җылыга кергәч, эри һәм суга әйләнә.

Тамчыкай:– Дуслар, бу банкада сез алып кергән карның суы. Аның турында нәрсә әйтә аласыз? ( Балаларның җаваплары тыңланыла: чиста, салкын, төссез )

Тәрбияче:– Әйдәгез, тикшереп карыйк: чыннан да су салкын микән? (Балалар бармакларын суга тыгып, суның бик үк салкын булмаганын ачыклыйлар.) Ә чисталыгын тикшерү өчен, сөзеп карыйк. (Тәрбияче фильтр аша кар суын сөзә)

Нәтиҗә ясыйлар: Димәк, кар суы пычрак, чөнки фильтрда чүпләр калды.

Тәрбияче: -Димәк,балалар кар нинди икән? Карны ашарга да һәм суын да эчәргә ярамый икән.

Тамчыкай:-Табышмак әйтим әле, җавабын кем әйтер:

Исе юк, төсе юк,

Аннан башка тормыш юк. (Балалар табышмакка җавап бирәләр)

Тәрбияче: – Әйдәгез, суны иснәп карыйк. (Балалар өстәлдәге стаканнарындагы суны иснәп карыйлар.)

– Мин хәзер суларыгызга ис кертәм. (Тәрбияче пипетка белән стаканнарга пихта, әфлисун майлары тамызып чыга.)

– Суга  нинди ис керде?

Нәтиҗә ясыйлар: Димәк, суның исе юк. Ләкин аңа төрле исле әйберләр кушып, ис кертеп була

Тәрбияче:

– Хәзер суның төссез икәнлеген тикшерик. Стакандагы суга таш салабыз. Таш күренәме? Су үтә күренмәле булгач, ташны күреп була. Хәзер суга төсле буяуларны салыгыз, ташны күрәсезме?

Нәтиҗә ясыйлар: Димәк, суның төсе юк. Ләкин аңа төрле буяулар салып төс кертеп була. Тулырак…

Тема: Суны чистарту.

Белем бирү өлкәсе. Танып белүне үстерү.

Оештыру формасы: ярты төркемләп.

Максатлар: Суны чистарту буенча балаларның танып белү – эзләнү активлыгын үстерү, эксперимент үткәрү күнекмәләрен формалаштыру.

Планлаштырылган нәтиҗә:

– Балалар өлкәннәр һәм яшьтәшләре белән бергәләп эшләүгә, су белән экспериментларга кызыксыну күрсәтәләр.

– Балалар әйләнә-тирә дөньяга аңлы караш формалаштыру аша суга сак караш, мөстәкыйльлек, пөхтәлек күрсәтәләр.

– Балалар алгоритм  буенча эшли, эш этапларын билгели алалар.

– Суны чистарту буенча куелган сорауларга төгәл һәм тулы җавап бирәләр.

– Иптәшләрен һәм тәрбиячене тыңлыйлар.

– Балалар предметлар һәм күренешләрнең сыйфатларын аералар, төрле фактларны капма-каршы куеп карыйлар.

– Балалар проблеманы аерып алалар һәм төрле чишелешләрне тәкъдим итәләр; алгоритм буенча эш итәләләр.

– Гипотезалар чыгаралар.

– Балалар суны чистартуның төрле алымнарын беләләр.

– Экспериментлар вакытында саклык кагыйдәләрен үтиләр.

– Балалар эксперимент нәтиҗәсе буенча йомгак ясыйлар.

Бурычлар:

Тәрбияви:

-Өлкәннәр, яшьтәшләр белән бергәләп эшләргә экспериментлар ясауга кызыксыну уяту.

– Әйләнә-тирә дөньяга аңлы караш формалаштыру аша суга сак караш, мөстәкыйльлек , пөхтәлек тәрбияләү.

Үстерүче:

-Балаларда алгоритм буенча эшләүне, эш этапларын билгели белүне  үстерү.

-Сорауларга төгәл һәм тулы җавап бирә белүне үстерү.

-Тәрбиячене һәм яшьтәшләрен тыңлый белүне үстерү.

Уку-укыту:

-Балаларны предметларның һәм күренешләрнең сыйфатларын күрсәтә белергә, гипотезалар төзергә өйрәтү.

– Балаларны суны чистартуның төрле алымнары белән таныштыру,”пычрак су” объектын  үзгәртү  буенча эш алып бару.

-Экспериметлар вакытында саклык кагыйдәләрен ныгыту.

-Балаларны эксперимент этапларын билгеләп барырга, аның нәтиҗәсен гомумиләштереп йомгак ясарга, анализларга өйрәтү.

Тәрбияче: Балалар, мин сезнең ярдәм белән кызыклы тәҗрибә үткәрәсе идем, нәрсәдер булды, ахры. Мин компьютерны көйләргә тырышып карыйм. “Фиксики” мульт-нан  музыка уйный, экранда “Нолик” ,“Симка”  һәм электрон  хат барлыкка килә.

“Кадерле балалар, безнең дусларыбыз  Миксиклар бездән ярдәм сорыйлар.Алар илендә барлык сулыклар пычранып беткән. Аны эчеп тә, кулланып та булмый. Миксиклар суның үрнәген җибәргәннәр,әмма ул суны ничек чистартырга без белмибез. Папус һәм Мамусның эшләре бик күп, алар безгә тартма гына бирделәр һәм “Кирәге чыгар”,- диделәр.

Тәрбияче: Балалар, Фиксиклар ни өчен безгә мөрәҗәгать иттеләр икән?

Балалар: Без аларга ярдәм итә алабыз.

Балалар тартма эчен карыйлар, анда “пычрак”  су үрнәге һәм экспиримент өчен  инструментлар (магнит,бүрәнкәләр,сөзгеч).

Тәрбияче: Фиксик дусларыбызга без ничек ярдәм итә алабыз? Ни өчен Папус тартмага  шулкадәр төрле әйберләр салды икән?

Балалар: Без суны чистартырга ярдәм итә алабыз. Тулырак…

Өлгер көз, синнән җитез без!

Зал бәйрәмчә  көзге яфраклар  белән бизәлгән, идәнгә яфраклар чәчелгән.  С.Сәйдәшевның “Уңыш вальсы” яңгырый.

Алып баручы: Исәнмесез, балалар. Хәерле көн. “Әй син, өлгер көз. Синнән җитез без!” дип аталган бәйрәм иртәсен башлыйбыз. Бер табышмак әйтим әле сезгә, җавабын белерсезме икән?

“Кырлар буш кала,

Яңгырлар ява,

Җирләр дымлана,-

Бу кай чак була? “

Балалар: Көз!

Алыпбаручы: Әйе, балалар, бу-көз. Көз- ул ел буена эшләнгән эшләргә

нәтиҗә ясау вакыты. Бакчаларда үскән яшелчә-җимешләрне, басу-кырларда үскән игеннәрне җыю вакыты. Без  бүгенге бәйрәмебезне дә “Әй син, өлгер көз, синнән җитез без!”дип атадык. Исеменнән күренгәнчә бәйрәмебез күңелле уеннар, матур җырлар, матур шигырьләр белән үрелеп барачак.Ә хәзер бәйрәмне башлап җибәрер өчен сүзне уртанчылар төркеме балаларына бирәбез.

Уртанчылар төркеме балалары шигырьләрен сөйлиләр

Алып баручы.

Көз бәйрәмен элек-электән ”Сөмбелә “ бәйрәме дип тә атаганнар. Сөмбелә- ул башак дигән сүз. Сөмбелә итеп иң уңган, иң булган кызны сайлап куйганнар. Безнең бүгенге бәйрәмебезгә дә Сөмбелә килергә тиеш иде. Балалар,  әйдәгез  Сөмбеләне чакырыйк.

Балалар.(бергә) Сөмбелә, Сөмбелә, рәхим ит син бирегә!

( Музыка астында Сөмбелә керә).

Сөмбелә: Ашлык булып җирдә үсә

Уңыш бит ул”Сөмбелә”

Бөтен җирдә нурга күмә

Кояш кебек “Сөмбелә”.

Менә мин инде ул Сөмбелә.

Исәнмесез, дусларым,

Сезне сагынып килдем мин.

Көзге  бәйрәмегезгә

Күчтәнәч тә алып килдем  мин.

Алып баручы:

Әйдә Сөмбелә, түрдән уз, бүгенге бәйрәмебезнең кунагы син. Бүген безнең балаларыбыз үзләренең нинди җитез, өлгер булуларын күрсәтерләр.

Сөмбелә:

Мин рәхәтләнеп сезнең белән күңел ачармын.

Алыпбаручы: Сөмбелә, бакчабызның иң бәләкәй балалары хәзер  матур җыр җырлап күрсәтерләр.

Беренче кечкенәләр төркеме балалары чыгышы.

Күмәк җыр.

“Көз, көз әйт әле!”

Көз, көз, әйт әле

Кәрзинеңдә ниләр бар

Кәрзинемдә алмалар

Помидорлар, кыярлар

Көз, көз әйт әле

Кәрзинеңдә ниләр бар

Кәрзинемдә сары, кызыл

Алтын, матур төсләр бар.

Алып баручы. Алтын көз залыбызны никадәрле төрле-төрле төстәге яфраклар белән  түшәгән. Балалар, әйдәгез әле шул коелган яфракларны җыеп алыйк.

Уен. Яфрак җыю

Алып баручы . Балалар, ә сез  агачлар төбендә үсеп утырган гөмбәләрне күргәнегез бармы?

Балалар. Бар.

Сөмбелә. Менә мин гөмбәләрне җыярга бик яратам. Бүген дә сезгә кунакка килгәндә урман буеннан гөмбәләр җыеп алган идем, ләкин кәрзинемне  төбе тишек булган. Гөмбәләрем төшеп калган. Сез миңа гөмбәләремне җыеп алырга булышмассызмы икән?

Уен. Гөмбәләр җыю.

Сөмбелә. Рәхмәт инде сезгә балалар. Тулырак…

Бурычлар:

Белем бирү: Төркем предметларының гомуми билгесен күрә белү, бертөрле предметлар төркеме төзергә һәм алар арасыннан аерым предметларны аерып алырга; «күп», «бер», «берәү дә юк» төшенчәләрен аерырга; тирәлектә бер һәм берничә бертөрле предметны табарга; «Ничә?» соравын аңларга; җавап биргәндә «күп», «бер», «берәү дә юк» сүзләрен кулланырга өйрәтү.

Тәрбияләү: Бер- берсенә юл куеп,аралашу әдәбен, саклык, сизгерлек сыйфатлары тәрбияләү.

Үстерү:Аңга кабул итүне, игътибарны, хәтерне, күзәтүчәнлекне, әйләнә-тирә предметларының һәм күренешләренең үзенчәлекле, мөһим билгеләрен анализлау, чагыштыру, аерып күрсәтү, предметлар һәм күренешләр арасындагы иң гади бәйләнешләрне ачыклау, иң гади гомумиләштерүләр ясый белү сәләтен үстерү.

Көтелгән нәтиҗәләр: Танып белү үсеше баланың мәнфәгатьләре, кызыксынучанлыгы һәм танып белү омтылышы үсешен; танып белү гамәлләре, аңы формалашуын; хыялы һәм иҗади активлыгы үсешен; үзе, башка кешеләр, әйләнә-тирәдәге объектлар, әйләнә-тирәдәге объектларның үзлекләре һәм үзара бәйләнешләре (форма, төс, үлчәм, материал) турындагы беренчел күзаллауларын формалаштыру.

Балалар эшчәнлеге төрләре: танып белү эшчәнлеге

Сүзлек эше: өчпочмак,түгәрәк, чыняк, озын, кыска, күп.

Әзерлек эше: Балаларны геометрик фигуралар: түгәрәк, квадрат, өчпочмак белән, предметларны капма-каршы кую нигезендә предметларның ике тигез (тигез булмаган) төркемен чагыштыру, тирәлектә бер һәм берничә бертөрле предметны табарга өйрәтү эшләре алып барылды.

Җиһазлау: Зур яулык, төрле зурлыктагы өч аю,төрле зурлыктагы һәм төстәге чынаяк, тәлинкәләр,ике автобус макеты, билетлар, зур геом. фигуралар( түгәрәк, квадрат, өчпочмак), һәр балага поднос, өләшмә материал( 5 машина, бер квадрат, түгәрәк), дид.уен өчен дүрт предмет( алма, китап, өй, машина), тылсымлы тартма, наклейкалар.

Белем бирү эшчәнлеге.

Оештыру өлеше

Тәрбияче зур яулык ярдәмендә “Кем качты” уенын уйный. Иң беренче тәрбияче бер баланы гына качыра, ә балалар кем качканны әйтергә тиешләр. Һәм балаларның бөтенесе яулык астына кача. Ачып җибәрсәләр, өч аюга килеп кергәннәр.

-Балалар, тылсымлы яулык кая алып килгән безне. Бу өйдә кем яши микән? (Өч аю.)Матур тәлинкәләр,чынаяклар, калаклар куйганнар. Нинди бәйрәм микән? (Туган көн).

-Балалар, игътибар белән карагыз әле. Бу тәлинкәләр белән чынаякларны  нәрсә берләштерә?

-Төсләре бертөсле .

-Ә зурлыклары буенча нинди? (Төрле)

-Бу өстәлдә тәртип булсын өчен сез нәрсә эшләр идегез?

(Зур тәлинкәгә зур чынаяк, кечкенә тәлинкәгә кечкенә чынаяк куяр идек)

-Кайсы аюга нинди чынаякны бирәбез?( балалар үз эшләрен дәлилләп, предметларны дөрес урнаштырырга тиешләр)

Балалар, ял итеп алыйк.

Физминут “Мин шофёр”

Тәгәрмәчкә тын өрәм,

Һәм моторны кабызам,

Машинага утырам,

Һәм еракларга китәм,би-и-ип. Тулырак…