Мөгаллим язмалары

Татарстан Республикасы Казан шәһәре Вахитов районы муниципаль бюджет белем бирү учреждениесе «96 нчы гимназия»нең 1 категорияле татар теле һәм әдәбияты укытучысы

                       Сафина Гөлзадә Хәмит кызы.

                                          “Ил – ат”.

Һәйкәлләр турында күп сөйләшә башладылар әле.Халыкның әллә бүтән кайгысы калмады,әллә хөкүмәт акчасын кая куярга белми. Шулай булмаса, Казан мэриясе үзенең рәсми сайтында Финляндиядә яшәүче татар скульпторы Рафаэл Сайфуллинның  “Ил-ат” скульптурасын кую өчен урын сайлау тәкъдиме белән онлайн тавыш бирү башлап җибәрмәс иде.  5 метр биеклектәге бу алагаем ямьсез тимер корылманы урнаштыру өчен ике урын тәкъдим иттеләр.Беренчесе, Бауман урамында, “Кремль” метро станциясеннән чыгу  урыны каршында һәм икенчесе, ТР Фәннәр Академиясе янындагы скверда, метродан Болакка чыгу станциясе каршында. Белгечләр фикеренчә, ике урын да үзләренең ландшафт үзенчәлекләре буенча, скульптураны тулаем кабул итәргә бик тә туры килә икән. Исегезгә төшерәм, шәһәр территориясендә “Ил-ат” статуясын урнаштыру фикере Казан шәһәр төзелеше һәм архитектура Идарәсендәге  төзүчеләрнең иҗади төркеме,архитекторлар,рәссамнар һәм дизайнерлар тарафыннан үткән елның сентябрендә үк хупланган иде.Никтер бер елдан соң гына аны чын-чынлап урнаштыру хәстәренә керештеләр.Чын татар йөрәкле кеше ,шәт,  бу тавыш бирүләрдә катнашмагандыр.[dropshadowbox align=”none” effect=”lifted-both” width=”auto” height=”” background_color=”#1f81d8″ border_width=”1″ border_color=”#dddddd” ] Үз шәһәрен яраткан,матурлыгы турында кайгырган-борчылган кеше бу ни ат,ни жираф рәвешендәге могҗизаны шәһәр уртасына кую белән килешә алмастыр дип беләм.[/dropshadowbox]Хәтерли торгансыздыр, күптән түгел җенгә охшаган барс сыннарын да бик куярга тырышканнар иде,барып чыкмады.Монда икенең берсе инде: я безнең түрәләр сәнгать өлкәсендә барып чыккан белгечләр, я халык мондый сәнгать “шедеврларын” аңлаудан ерак тора.

Татарстан башкаласында төрле һәйкәлләр, шул исәптән өчпочмакка да бар, әмма атлы җайдакка яки атлы хан сынына урын да, акча да табылмый.Ә менә әлеге татарны мәсхәрәли торган атны коеп ясау өчен якынча 100 мең евро акча кирәк, диләр.[dropshadowbox align=”none” effect=”raised” width=”auto” height=”” background_color=”#1f81d8″ border_width=”1″ border_color=”#dddddd” ]Табарлар…бездә бит татарлыкны бетерү эшен татарлар үзләре башкара. Ничә еллар инде башкалада Казанны яклап шәһит китүчеләр истәлегенә һәйкәл куя алмыйлар. [/dropshadowbox]

Сталин.

Әйе,һәйкәлләргә  гашыйк  кешеләр күп бездә.  Хәтта Иосиф Сталинга һәйкәл кую тәкъдиме белән йөрүчеләр дә бар. Әле ярый Татарстан Республикасы Мәдәният министрлыгы  үз вакытында акылына килеп,  Казан шәһәрендә Иосиф Сталинга һәйкәл кую тәкъдименә каршы чыкты.Ул моны монументаль сәнгать буенча эксперт комиссиясе карарына нигезләнеп эшләде,ә ул исә үз чиратында “Татарстанда Сталин шәхесе бертөрле генә бәяләнмәү” аркасында, бу фикерне яклау мөмкин түгел, дигән нәтиҗәгә килгән иде. Тулырак…

                                              Мәгарифнең деградацияләнүе. 

Бүген мәктәп укучыларына белем бирү артыгыннан күп йөкләнә дип зарланалар. Шулай микән? Балаларга бер заманда да җиңел булмаган. Моны раслау өчен 1878нче елда  Мәскәүдә Софья Арсеньева мәктәбендә 7нче сыйныфта укучы кыз балалар өчен төзелгән укыту программасына күз ташлау җитә. Әйдәгез, XIX гасыр ахырында 7 сыйныфта укучы баланың ниләр өйрәнүен карап китик әле.Шуннан үзебезнең никадәр ялгышканыбызны аңларбыз.

19 гасыр азагында гимназистка-кызлар 8 ел укыганнар.Укуны тәмамлаганнан соң Мәскәү университеты каршындагы сынау комитетында имтихан үткәннәр.Яхшы нәтиҗәләр күрсәтү өй укытучысы вазыйфасы алуга хокук биргән.Бу һөнәр бик күп кызлар өчен акча эшләү чыганагы булып торган.Димәк,кызларның мәктәптә алган белемнәре гомерләре буена белем бирергә җитәрлек булган.

Рус теле

7нче сыйныфта гимназиядә укучы кыз бала рус теле грамматикасын һәм чиркәү-славян телен камил белеп,орфографик һәм синтаксик күнегүләр эшли белергә тиеш булган.Һәр кызга мәҗбүри төп таләп- чит телдән матур һәм дөрес итеп текстлар тәрҗемә итү куелган.Игътибар итегез: бу 13-14 яшьтә!

Дәрестә шулай ук рус әдәбиятын,рус театры тарихын,публицистика өйрәнгәннәр.Шунысы да кызык,укытучылар кызларның белемнәрен генә түгел,ә уйлый белү һәм логик фикерләү сәләтләрен дә тикшергәннәр.Сочинение өчен иң югары билге үз фикерләрен әйтеп яза белүчеләргә куелган.

Чит телләр

Кызлар ким дигәндә ике чит тел өйрәнгәннәр,ә күбесе-өч.Укытучылар киңәшмәсе белән телне авыр үзләштерүче укучы  өченче чит телне(инглиз) укудан азат ителгән.

-Француз теле

Француз телен белмәгән килеш өй укытучысы һөнәренә ия булу турында хыяллана да алмаганнар.Шуңа күрә аны гимназиядә укучы һәр кыз үз ана теле дәрәҗәсендә белгән.Ул хәтта Расин,Корнель, Мольерны оригиналда укыган һәм аларның эчтәлеген язма һәм телдән сөйләмдә аңлата алган.Хәзерге вакытта бу әсәрләр махсус мәктәпләрнең югары сыйныфларында адаптация рәвешендә генә укытыла.

-Немец теле

Немец теле икенче мәҗбүри тел булган.Кызлар бу телдә Лессинг, Шиллер, Гёте әсәрләрен телдән һәм язмача анализлый алганнар.

Арифметика,алгебра,тригонометрия

Вакланма,күпбуын,кубның тамырлары,геометрия һәм тригонометрия нигезләре,иң зур бүлүче- боларның барысы турында гимназия тәмамлаучы бәйнә-бәйнә сөйли алган.Уйлап кына карагыз,7 сыйныф кызларына  Ньтон биномын аңлатканнар.Хәзерге мәктәпләрдә Ньтон биномы формуласын бары махсус физика-математика лицейларының 11 сыйныфында гына өйрәтәләр. Тулырак…

  Апас муниципаль районы муниципаль бюджет белем бирү учреждениесе Чури – Бураш төп гомуми белем бирү мәктәбенең башлангыч сыйныфлар укытучысы

Ибраһимова Гөлнар Фәрит кызы

Тема: “Әдәп башы-матур гадәт”(2 нче сыйныфта әдәби уку дәресе)
Максат :Ә.Бикчәнтәеваның “Өстәл янында” хикәясе белән таныштыру. Укучыларны тәртипле,тәрбияле булырга,шәхси кагыйдәләрне һәр урында дөрес кулланырга өйрәтү. Әдәплелек гамәлләре формалаштыру.
Көтелгән нәтиҗә Өстәл янында утыру кагыйдәләрен үзләштерү.Әдәплелек кагыйдәләрен үзеңдә булдыру.
Төп төшенчәләр Аңлау: Текст уку. Өстәл янында,кунакта,туклану урыннарында үзеңне әдәпле тоту
– Гаиләдәге өлкән кешеләр киңәшен тота белү
Предметара бәйләнеш Әдәби уку, сынлы сәнгать.
Ресурслар -төп
-өстәмә Әдәби уку дәреслеге,Ә.Бикчәнтәеваның китаплар күргәзмәсе.
Темага нигезләнгән рәсемнәр,плакат шаблоннар.
Оештыру Фронталь,индивидуаль эш.

Тулысы белән укырга һәм күчереп алырга: https://mugallimplan.ru/plannar/

   Апас муниципаль районы муниципаль бюджет белем учреждениесе Чури – Бураш төп гомуми белем бирү мәктәбенең татар теле һәм әдәбияты укытучысы

Шәфигуллина Гүзәл Фәрит кызы

Тема: Фигыль турында төшенчә. ( 3 сыйныфта татар теленнән уздырылган ачык   дәрес)

Максат: 1. Фигыль турында төшенчә бирү, башка сүз төркеменнән аеру, сөйләмдә

дөрес куллана белү күнекмәләре булдыру.

2.   Укучыларның фикерләү сәләтен, мөстәкыйльлекләрен, иҗади

активлыкларын һәм танып – белүне үстерү.

3. Аралашу, коллективта хезмәттәшлек итү күнекмәләрен формалаштыру.
   Көтелгән нәтиҗәләр:

Танып – белү: Нишли? Нишләде? Нишләгән? Нишләр? сорауларына җавап булган

сүзләрне аеру һәм тану; фигыль сүз төркемен аңлау; фигыльне

сөйләмдә  куллана алу.

Регулятив : Укытучы ярдәмендә дәреснең максатын билгели алу һәм

формалаштыра белү, эшләнгән эшкә бәя бирү

Коммуникатив: Күнегүләрне кагыйдә һәм үрнәк буенча башкару.Үз фикерләрен

төгәл һәм ачык итеп белдерә алу. Дәреслектән дөрес информацияне

табып куллану.

Шәхси: Укытучы укыганны һәм сөйләгәнне игътибар белән тыңлый белү.

Дустыңны аңлау, хөрмәт итү.

Җиһазлау: компьютер, презентация, дәреслек.

Дәрес тибы: яңа төшенчәләр формалаштыру. дәвамы “планнар” битендә  https://mugallimplan.ru/plannar/