Мөгаллим язмалары

 

    ТР Арча муниципаль районы “Ташкичү төп гомуми белем мәктәбе” муниципаль бюджет гомуми белем учреждениесенең беренче квалификацион категорияле туган тел һәм әдәбияты укытучылары Әхмәдуллина Алсу Тәфкил кызы һәм Шагидуллина Рәйсә Сәйделхан кызы. Тема: “Китап – серләр сандыгы” (“Үз мәктәбеңә булыш” акциясе кысаларында уздырылган чара).

Максат. 1.Укучыларны танылган язучыларыбызның иҗат җимешләре белән таныштыру.

2. Китап укуга карата кызыксыну уяту.
3. Укучыларыбызда туган телебезгә, милләтебезгә мәхәббәт хисләре тәрбияләү.

1 а.б.  Китап  – халык тарихының елъязмасы.

Шуның өчен дә язма һәм басма сүз халыкның үткәне, тарихы, мәдәнияте, халыкның дөньяга карашын һәм әдәбиятын өйрәнүдә алыштыргысыз чыганак.  Теге яки бу милләтнең дөньяда тоткан урыны, тарихи өлгергәнлеге аның үзенең милли китабына булган игътибары, хөрмәте белән бәяләнә. Үткәненә хөрмәте булмаган халыкның киләчәге өметсез.                                              2 а.б. Тормыш синең алга берсеннән-берсе четереклерәк сораулар китереп куйганда да, олы юлга кузгалыр алдыннан кая таба барырга аптырап калганда да, кем беләндер сереңне уртаклашасы, киңәш – табыш итешәсе килгәндә дә иң беренче газиз анаңа, аннан китапка мөрәҗәгать итәсең.

Г.Тукайның “Китап” шигыре укыла.

2 а.б. “Син кулыңа китап алдың. Анда ниләр язылган, ниләр барын белмисең әле. Беренче битен укыдың, 2 нчесен, 10 нчысын, 100 нчесен… Күп нәрсәләрне әле белеп җиткермәвең ачыкланды. Күп нәрсәне белдең, шатланып көлдең, моңландың, уйландың, нәфрәтләнергә һәм сокланырга өйрәндең. Күңелеңнең иң түрендә кинәт бер ут кабынды. Ул синең хыялың, идеалың иде… Һәм син сәйлән кебек җемелдәгән хыялыңа таба очар өчен көч таптың.

Син кулыңа китап алдың. Сиздеңме  – аның тышлыгын ачканда син гүзәл бер дөньяның ишеген ачтың.” (Гомәр Бәширов)

2 а.б.  Әйе, китап – киңәшче дә, ярдәмче дә, уйландыручы да, дөреслеккә юл күрсәтүче дә.Китапларның була төрлесе: әдәбие, фәнние, фәнни-популяры, әдәби-публицистигы, тарихи, төрле һөнәрләргә өйрәтә торганы һәм тагын  күп-күп китаплар…

Җыр: (“Якын дус”, З.Хәбибуллин көе, Җ.Тәрҗеманов шигыре)
1 а.б.Бөек шагыйребез әйткәнчә: Дөньяда күп нәрсәне туган тел аша гына белеп була. Тел байлыгын өйрәнү өчен безгә  ярдәмгә китаплар килә. Менә без сезнең белән  бүген китапны зур­лау, хөрмәтләү чарасына җыелдык.

2 а.б.Шигърият  дөньясы серле, моңлы, көйле, көчле… Уеңны уйдырып сала белсәң генә, син шагыйрь дигән исемне күтәрә аласың; сүзең көчле, мәгънәле булса гына, тыңлаучыга барып ирешә. Шуңа күрә  “шигырь  –  күңелнең хаҗы, шигырь – сәнгатьнең таҗы”,  –  дип  язды Ф.Яруллин. Балалар тормышын белсәң генә, балалар күңеленә керәсең. Безнең татар шигърияте балалар өчен язучы талантлы шагыйрьләргә бай. Кайбер шагыйрьләрнең китап турында язган шигырьләрен тыңлап китик.

Х.Шабановның  «Кадерлә син китапны»  шигыре укыла.

2 а.б. “Халык зур ул, көчле ул, дәртле ул, моңлы ул, әдип ул, шагыйрь ул”,  – дип язды Г.Тукай халык әдәбияты турында. “Халык җырлары – халкыбыз күңеленең һич тә тутыкмас вә күгәрмәс саф вә рәүшан көзгеседер. Бу бертөрле сихри көзгедер… Халык җырлары безнең киләчәктә мәйданга киләсе әдәбиятыбызга, бер дә шөбһәсез, нигез булачактыр,” – дип тә әйткән бөек Тукаебыз. Ә тел, туган тел турында халкыбыз бик зирәк, акыллы сүзләр әйтә белгән. Тулырак…

Казан шәһәре  Совет районы  ”Татар телендә тәрбия һәм белем бирүче 171 нче катнаш төрдәге балалар бакчасы” муниципаль автономияле мәктәпкәчә белем бирү учреждениесе тәрбиячесе Әхмәтҗанова Зөлфия Җәүдәт кызы. Тема: Мәктәпкәчә яшьтәге балаларга  татар телен өйрәтүдә  төрле алымнар һәм ысуллар куллану.

                                                                                 Чал гасырлар  арасында

                                                                                      Йолдыз булып янасы бар-

                                                                                 Юл бирегез нарасыйга ,

                                                                                 Аның ерак барасы бар,

                                                                                 Узенә юл саласы бар.

                                                                                                      Р.Әхмәтҗанова

        Балаларга ана һәм татар телендә белем һәм тәрбия бирә башлау, балалар бакчасында максатлы рәвештә сабыйларны туган телгә өйрәтү, әдәбият һәм мәдәният белән танышыру сыйфатын күтәрү иң актуаль мәсьәләләр рәтендә.

      Шәһәр шартларында үскән балаларның күбесе,гаиләдә ана теленә мөнәсәбәт дөрес булмау сәбәпле, үз туган телен икенче тел буларак өйрәнә башларга мәҗбүр. Үз туган телен яхшы белмәгән бала,һичшиксез, балалар бакчасында үз телен өйрәнә башларга яки белгән кадәресен камилләштерергә тиешле, чөнки баланы табигать биргән бөек хәзинәдән- үзенең ана теленнән мәхрүм итәргә ярамый. Бу юнәлешнең икенче ягы да бар: үз ана телен бөтенләй белмәүче буын туган теленең киләчәген куркыныч астына куя. Бу кимчелекне булдырмау өчен, балалар бакчасында татар телен өйрәтүне оештыруга үтә җитди игътибар бирергә кирәк.

      Балалар бакчасында тел өйрәтү эше – методикада аерым бер катлаулы өлкә. Бакча балаларының телне белү дәрәҗәсе төрле, кайбер балалар татар телендә аралаша белә, кайсылары аңлый ләкин сөйләшә белми , ә өченчеләре исә телне бөтенләй белми, кызганычка каршы, андыйлар күпчелекне тәшкил итә. Чөнки алар гаиләдә бөтенләй татарча сөйләшмиләр.

     Бүгенге көндә телгә өйрәтү юнәлешендә күп төрле алымнар һәм ысуллар кулланыла. Һәр тәрбияче үзенә кулай булган методларны кулланып эш итә. Эш тәҗрибәсеннән чыгып бөтен төр методларны да бертигез отышлы була дип әйтеп булмый, чөнки сүзләрне, җөмләләрне кабатлап, ятлап кына телгә өйрәтеп булмый. Телне өйрәткән вакытта, балаларның телне белү дәрәҗәсенә карап, төрле ысуллар һәм алымнар кулланып эш итәргә туры килә.Моның өчен, мәктәпкәчә яшьтәге балалар бакчалары төркемнәрендә тел өйрәтүнең, махсус методикасы эшләнгән һәм тәрбияче аның методлары һәм алымнары белән тулысынча коралланган булырга тиеш.

      Нәтиҗәдә, үзеннән –үзе яңа ысуллар эзләнү башлана, чөнки баланың үзе уйлап чыгарасы, кызыклы фикер йөртәсе, уйныйсы килү теләге башлана. Әйткәнемчә шул вакытта, УМК безнең өчен бик кулай материалга әйләнде. Мондагы рәсемнәр , маскалар, татарча мультфильмнар, җырлар,сүзле уеннар, шигырьләр, эш дәфтәрләре һ.б.мәктәпкәчә яшьтәге балалар өчен бик кызыклы һәм уңайлы.

      Балаларның  тәрбиячеләргә карата күңел ачыклыгы, аралашасы килү теләге  аерылып тора, ул тел өйрәнүне уен итеп кабул итә башлый. Шуның өчен без балалар белән күп сөйләшергә, аралашырга,  аларга чит булып күренгән телне аңлатырга,кызыклы, мавыктыргыч итеп ачып салырга  тырышабыз. Монда инде без үз чиратыбызда: диалоглар, монологлар, әкият персонажлары белән аралашабыз. Балалар сөйләргә, сорау бирергә тырышалар, шул рәвешле без бу кызыклы сорауларга җавап табарга омтылабыз.

      Бала өчен бик кирәкле чара -ул иҗат итү, ә инде иҗат – бала үсешендә гадәти хәл. Ул баладагы мөмкинлекләрнең иң табигый чагылышы. Иҗат итү вакытында логик фикерләү сәләте генә тугел, ә бәлки хис, тойгы, сиземли белү аша бала үзе дә сизмәстән үзенә ят булган телгә тартыла, аны аңлау һәм шул телдә дуслары белән аралашу теләге туа. Менә бу инде, безнең эшебездә  иң уңышлы алым. Иҗат мөмкинлекләре акыл эшчәнлегенә, шулай ук хыял- фантазияләргә дә бәйле. Баланың шәхес буларак үсеше өчен аның зур әһәмияткә ия булган өр-яңа идеяләр,уй-фикерләр тудыра белүе, тел өйрәнүгә булган омтылышы бик мөһим.

    Балаларны  ана һәм татар теленә өйрәткәндә төп алымнарның берсе -ул театральләштерелгән эшчәнлекләрне куллану. Ул да булса курчак һәм бармак театрлары. Балалар бирелгән теманы, шөгыльне тәрбияче белән генә түгел,ә берәр персонаж белән бергәләп уйнасалар, аларга ул бигрәк тә кызыклы, җанлы итеп тоела, алар кунакка килгән персонажларны аңлыйлар, ярдәм кулы сузарга тырышалар , үзләренең уй-фикерләре белән уртаклашалар.

       Балалар шулай ук  үзләре  әкият геройлары булып уйнарга бик яраталар, берәр герой булып уйнау ысуллары бик кызыклы һәм отышлы була.

       Безнең эшебездә халык педагогикасын куллану методикасы зур чагылыш таба. Шул максатта балалар өчен күп торле-юаткычлар, эндәшләр, әйтенүләр, үртәвечләр, такмазалар әзерләнгән.

     Татар һәм рус балаларына алар ярдәмендә оештырылган татар халык бәйрәмнәре бик ошый, бәйрәмнәр аша балалар татар халкының рухын, күңел бизәген, үткәнен, гореф-гадәтләрен танып беләләр. Һәр бәйрәм фольклор уеннарына бәйле, шуннан чыгып эшчәнлекләрдә яңадан-яңа уеннар өйрәнәбез һәм шатланып уйныйбыз. Чөнки ул баланың сөйләм телен баета, уй – фикер йөртү сәләтен киңәйтә, физик яктан чыныктыра.

     Гомумән алганда балаларга тел өйрәтү өстендәге эш, кызыклы формаларда алып барылырга тиеш. Шуның өчен тиешле педагогик шартлар тудыру, укыту-тәрбия бирү эшчәнлеген яңарту һәм нәтиҗәле метод һәм алымнар файдалану, шөгыль төрләрен максатка яраклы рәвештә алыштырып тору, тәрбияченең балаларны яратып, күңел биреп, иҗади эшләве, балаларга ана һәм татар телләрен өйрәтү сыйфатларын арттырыр һәм иң мөһиме балаларның шул телдә әти-әнисе, яшьтәшләре белән аралашу, сөйләшү теләге тудыру безнең төп бурычыбыз.

Күчереп алу өчен файл ссылкасы:https://cloud.mail.ru/public/NSLb/ASa4y9nBW  

Казан шәһәре  Совет районы  ”Татар телендә тәрбия һәм белем бирүче 171 нче катнаш төрдәге балалар бакчасы” муниципаль автономияле мәктәпкәчә белем бирү учреждениесенең югары квалификацияле тәрбиячесе Әхмәтҗанова Зөлфия Җәүдәт кызы. Тема: “Үткәннәр белән горурланып – киләчәкне төзибез” темасына эссе.

     Киләчәк…Киләчәгебез…Якын, якты,матур киләчәгебез! Аның нинди булуы миннән,синнән,без тәрбияләп үстергән балалардан,һәммәбездән тора.Киләчәк безнең бүгенгебездә, киләчәк безнең үткәнебездә.

 “Үткәне юкның-киләчәге юк”. Алар үзара шулкадәр тыгыз бәйләнгәннәр: рухи,мәдәни,тәрбияви,әхлакый,тарихи тамырлары белән береккәннәр.Үткәнебез,бүгенгебез- матур киләчәгебезнең нигез ташлары.Аның ныклыгы,чыдамлылыгы,сафлыгы бездән,безнең әйләнә-тирәбездән,без тәрбияләгән балалардан-киләчәкне төзүчеләрдән тора. Бүгенгебез, үткәннәр белән үрелеп,аңардан көч алып бара икән,димәк киләчәгебез дә якты,матур булачак.Нык нигездә үсеп чыккан гүзәл йорт булып,илебез,милләтебез гөрләп чәчәк атачак!

       Мин моңа ихлас күңелдән ышанам,алай гына да түгел,инанам! Бу ышаныч мине көчле итә,рухымны күтәрә,максатыма ирештерә. Минем максатым-илгә-көнгә файдалы булган,әдәпле,тормышта үз юлларына якты сукмаклар сала алган,гыйлемле балалар тәрбияләү.

        Чирек гасыр балалар бакчасында тәрбияче булып эшләү дәверендә шуны аңладым: үзенең үткәнен яхшы белгән,аның белән горурланган бала гына киләчәккә кыю адымнар белән атлый,югары үрләргә  ия була.Буыннар чылбыры нык булсын өчен,без тәрбиячеләр, бала күңелендә кешелеклелек сыйфатларын тәрбияләргә, аларны “матурлык дөньясына” алып керергә,әйләнә-тирәгә мәхәббәт ,соклану хисләре тәрбияләргә тиешбез. Балалар безнең киләчәгебез”,- дип әйтергә яратабыз.Димәк,безгә йөкләтелгән хезмәт бик зур җаваплылык һәм сабырлык сорый.

        Тәрбияче… Күпме мәгънә,күпме наз, күпме балаларга һәм әйләнә-тирәгә булган хис,кичерешләр тупланган бу сүзләрдә.Юк,бу гади сүзләр түгел. Яшәешне алга этәрүче,дөньяга матурлык өстәүче,акыл вә зиһен белән кечкенә сабыйлардан, Шәхес тәрбияләүче. Шул ук вакытта тормышның беренче салкын бураннарыннан,көзнең ачы җилләреннән саклаучы,олы тормыш юлына беренче буразналар сузучы һәм озатып калучы җан иясе-Тәрбияче.

        Иң беренче тапкыр әти-әни үзенең кечкенә сабыен- иң кадерле кешесен- синең кулларыңа ышанып тапшыра.Шул вакытта син сабыйга әти-әни дә,әби-бабай да,абый-апасы да буласың.  Тәрбия эше зур сабырлык,күңел юмартлыгы таләп итә торган озакка сузылган эшчәнлек.Шунлыктан тәрбияче  күпне белергә,балалар өчен һәрчак кызыклы,кабатланмас булырга тиеш.Ә моңа эзләнүчән,белемеңне һәрчак баетып торганда,үз эшеңнең чын остасы булганда гына ирешергә мөмкин. Яңача тәрбия алымнары,заман технологияләре, традицион булмаган методлар куллану  белән беррәттән,әдәби мирасыбыз-халык авыз иҗаты әсәрләрен,милли-региональ компонентларны онытмыйча,яшь буынны патриотик рухта тәрбияләү бик мөхим.

       Әби-бабайларның батырлыгын,туган якның матурлыгын күңеленә салган, үз иле белән горурланган,аның тарихы белән кызыксынган бала гына,чын мәгънәсендә киләчәкне төзүче булыр.

        Мин үз тормышымны  балалар тәрбияләргә багышлаган тәрбияче буларак, шушы сабыйлар күңеленә  изге,матур гамәлләр  яза алсам,иман,әхлак нурлары иңдерсәм. Сау-сәламәт, тәүфикълы, телебезне, илебезне,милләтебезне ярата ала торган,өлкәннәрне ихтирам итә торган балалар тәрбияләүдә әз генә  өлешемне  кертсәм – киләчәгебезне матур итеп төзербез дип ышанам.

Рәхим-шәфкатьле булсын өлкәннәр,

Җанны җылытсын иман нурлары.

Әй нәни кешем-өмет йолдызым,

Имин һәм уң булсыен барыр юлларың.

Кул сузам сиңа,елмаеп дәшәм,

Якты дөньяга ямь биреп яшә.

Җиргә син кирәк,илгә син кирәк,

Көнгә син кирәк – әй нәни кешем.

                                            (Факил Сафин)

Файлны күчереп алу өчен ссылка: https://cloud.mail.ru/public/XXBR/6pf1YWnrm 

Арча муниципаль районы МБГБУ “Галиәсгар Камал исемендәге Сикертән  төп мәктәбе”нең I квалификацион категорияле башлангыч сыйныф укытучылары  Гөлгенә Заһидуллина, Алсу Гарипова. Тема: Яңа ел тамашасы “Юлбарыс елын каршылап” (Башлангыч сыйныф укучылары өчен бәйрәм чарасы)

Катнашалар:Үгез Әтәч, Тавык, Куяннар, Тиен, Аю, Төлке. Саескан

1 нче күренеш.

Таң ата. Әтәч иртән йокысыннан уяна: ”Кик-ри-кү-ү-үк!” дип бар җиһанга сөрән сала.

Саескан йөгереп керә.Тыңлагыз! Тыңлагыз! Ишетми калмагыз! Бүген Галиәсгар Камал исемендәге Сикертән төп  мәктәбендә зур тамаша була! Хыялланырга яраткан,матур җырлар, шигырьләр белүче барлык балаларны мәктәпнең спорт залына гадәти булмаган Яңа елныкаршылау һәм Үгез елын озату тамашасы карарга чакырабыз!

Үгез.

Дуслар, чыгыгыз әле,

Саескан хәбәр салды.

Яңа елны каршыларга

Зур бәйрәмгә чакырды.

Әйдәгез, соңга калмыйк,

Без дә бәйрәмгә барыйк

Үгез елын озатып,

Арслан елын каршылыйк.

(Үгез, әтәч, тавык чыгып барганда Чебиләр килеп чыгалар.)

Бергәләп.

Сез кая киттегез?

Безне дә алыгыз.

Без сездән башка бит

Боегып калабыз.

Тавык.

Ах, наян, чебиләр!

Сез тары чүпләгез,

Хәйләкәр төлкегә

Юлыга күрмәгез!

Чебиләр.

Юк без дә барабыз,

Бәйрәмне күрергә.

Без дә бит телибез

Җырларга, биергә!

(Чебиләр “Чебиләр зарядкасы” җырын башкаралар.)

Әтәч.

Курыкмыйм ла мин төлкедән,

Мин үзем дә бик батыр.

Минем кебек кыю әтәч,

Тирә – юнендә юктыр!

Тавык.

Ә шулай да, Әтәчкәем,

Сак булу бик тә кирәк.

Балалар көтә әйдәгез,

Барып җитик тизрәк!

2нче күренеш.

(Чыршы яныннан Әтәч белән тавык, чебиләр каршысына куяннар чыга.)

1 нче Куян

Сез кемнәр? Кая барасыз болай?

Әтәч, тавык.

И, Куян дустым безне танымыйсыңмы?

Ишеттегезме әле? Саескан һәммә кешегә хәбәр салды бит. Сикертән мәктәбенә Яңа елны- Юлбарыс елын каршы алу тамашасына барабыз.

2 нче Куян.

Таныш түгел җирләрдә ничек курыкмыйча йөрисез әле сез? Төлкенең үзенә юлыга күрмәгез тагы.

Әтәч.(Кукыраеп)

Теләсә кемнән куркырга

Без бит син кылый түгел.

Почмакта посып ятарга

Без куркак малай түгел!

Бик беләсегез килсә:

Үгезхуҗа иде быел!

1 нче Куян.

Шулаен бик шулай да. Тик төлке бик хәйләкәр.Онытмас  микән соң бу турыда?

2 нче Куян.

Ярар, без аңа ничек тә бу турыда исенә төшерербез

 (Китәләр. Каршыларына тиен чыга.)

Тиен.

Куянкайлар, Үгез, Әтәчкая барасыз болай?

Үгез.

Тиен дус! Без Яңа ел бәйрәменә ашыгабыз. Мин үз вәкаләтләремнеЯңа ел хуҗасыЮлбарыс елынатапшырасым бар.

(Аю чыга.)

Аю.

Ник тавышланасыз болай? Йокыдан уяттыгыз бит. Әллә бер – бер хәл бармы?(Үгезгә күрсәтеп)Бусы нәрсә тагы?Үгез болай кая барасыз?

Үгез.

Минем ел бетеп килә

Тиздән Юлбарыс елы, агай,

Яңа ел бәйрәменә

Бергәләп барыйк, давай!

Аю.

Үземнең дә шул бәйрәм дигәннәрен бик күрәсем килә дә бит килүен. Тик йокым туймас дип куркам.

Үгез.

Йокларга өлгерерсең әле. Әйдә бергәләп бәйрәмгә барабыз.

(Алар янына җырлап, Төлке чыга.)

Төлке.

Кемнәр әле миннән башка гына бәйрәм ясарга җыена.

Аю.

Без Яңа ел каршыларга барабыз. Үгез елын озатып Юлбарыс елын каршылыйбыз.

Төлке. Дусларым, мин юлбарыстан куркам бит.

Үгез

Курыкма Төлке дус! Яңа елда барлык җәнлекләр, кош – кортлар  бер – берсе белән дус – тату яшәячәкләр икән. Кыш бабай әнә шундый фәрман чыгарган.

Төлке.

Ә Кыш бабай дигәнегез кем була соң?

Әтәч.

Ә менә анысын балалардан сорарга кирәк.

(Залга балалар керә)

Куян.

Исәнмесез, балалар! Без дә сезнең бәйрәмегездә калыйк әле.

Алып баручы.

Рәхим итегез, хөрмәтле җәнлекләр!

 Әйдәгез, Кыш бабай һәм Кар кызы килгәнче күңел ача торыйк, җырлап алыйк.
(“Чыршыкай” җыры (М.Минһаҗев көе,Җ.Тәрҗманов сүзләре) башкарыла. )
(Чыршыда утлар кабына.)
Алып баручы.

Балалар карагыз әле, чыршыга сезнең җырыгыз ничек ошады, аның утлары яна башлады.
2нче бала.
Күрегез бу чыршыны!
Чыршының да чып-чыны.
Нинди төз, матур, биек-
Тора түшәмгә тиеп!
Балкып яна утлары,
Матур уенчыклары. Тулырак…

Татарстан Республикасы Түбән Кама муниципаль районы башкарма комитетының “Мәктәпкәчә мәгариф идарәсе” муниципаль учреждениесе “60 нчы тубинфекцияле балаларны карау һәм сәламәтләндерү балалар бакчасы” ның татар теле  тәрбиячесе Закирова Индира Газинур кызы. Тема : ”Шалкан әкияте”

Максат: Балаларда татар теле өйрәнүгә кызыксыну уяту.

Бурычлар: 1)Сөйләмне аралашу чарасы буларак камилләштерү, файдалана белү күнекмәләренә өйрәтү.

2) Мөстәкыйль фикер йөртергә, җавап бирергә күнектерү, балада үзенең сөйләме белән кызыксыну һәм сизгерлек уяту.

3) Сөйләм әдәбе( сорау, исәнләшү,саубуллашу) кагыйдәләрен камилләштерү.

Эш төрләре: 1. Дидактик уен “Бармак уены – Гаилә”

2. “Шалкан” әкятен сәхнәләштерү.
3. Уен ситуациясе “Түбәтәй”

Актив сүзләр: бу кем? Әти, әни, бабай, әби, кыз, малай, эт, песи, тычкан, шалкан, кил монда, зур шалкан.

Җиһазлау: күрсәтмә рәсемнәр- әти, әни, бабай, әби, кыз, малай, эт, песи, тычкан,шалкан; “Шалкан” әкияте персонажлары рәсемнәре.

Эшчәнлек барышы:

Тәрбияче:- Исәнмесез, балалар!

Балалар:- Исәнмесез!

Тәрбияче: -Ребята,вспоминаем как вас зовут.Я задаю вопрос”Синең исемең ничек?- Как тебя зовут?”.Вы отвечаете: ”Мин- Оля…”и т.д.

-Синең исемен ничек?

-Мин-Марат…

Тәрбияче: Молодцы! Все справились.Следующий вопрос: “Ты кем являешься?Девочка-кыз,мальчик-малай.(балалар бер-берсенә туп бирәләр һәм син кем? дип сорыйлар)

-Син кем?

-Мин-кыз.һ.б.

Тәрбияче: Булдырдыгыз!

1. Дидактик уен “Бармак уены – Гаилә” (Балалар әби,бабай… сүзләрен искә төшерә)

2.”Шалкан”әкиятен сәхнәләштерү. (Тәрбияче балаларга битлекләр тарата)

Тәрбияче:  Ребята, давайте вспомним сказку “Репку”.Кто посадил репку?-Бабай. А кто помог бабаю? Итак, дети перечисляют персонажей.

Тәрбияче:  Урра, репка вышла! Вы молодцы! Вот вы друг другу помогли, поэтому репка у нас и вышла.Везде и во всем нужно друг к другу  помогать.

3. Уен ситуациясе “Түбәтәй”

А теперь будем с вами отдыхать, играть в музыкальную игру в “Тюбетей”.(Балалар кругка басалар, музыка уйнап тора бер-берсенә түбәтәй бирәләр, музыка туктый түбәтәй кемдә кала, шул балага бирем була).

Нәтиҗә.

Тәрбияче: Балалар, нинди сүзләр истә калдырдыгыз?

Балалар: Әти, әни, әби, бабай….

Тәрбияче: Сезгә занятие ошадымы?(Подноста смайллар була, балалар үзләренә ошаганын сайлап ала) Занятие тәмам.

Сау булыгыз!

Балалар: Сау булыгыз! Рәхмәт!

Татарстан  Республикасы Нурлат муниципаль районының мәктәпкәчә белем   муниципаль бюджет  учреждениясе  Нурлат  шәһәре 15  нче номерлы “Алсу ” балалар бакчасы  тәрбиячесе Туктарова Роза Сәлим кызы. Тема: “Галәмгә сәяхәт” (мәктәпкә әзерлек төркемендә  белем бирү эшчәнлеге)

 Максат: Балаларның Кояш системасы турында күзаллауларын киңәйтү һәм гомумиләштерү. Сөйләм активлыгын үстерүгә ярдәм итү. Балаларның сүзлек запасын планеталар, космик объектлар исемнәре белән баетырга. Балалар инициативасын һәм иҗатын тәрбияләүгә ярдәм итү.

 Тере табигать белән тере булмаган табигать арасындагы бәйләнешләрне аңларга өйрәтүне дәвам итү.

Җиһазлау: Хайваннар, кошлар рәсемнәре.

Аудиоязма: ”Звуки природы”

Мультимедия техникасы. Проектор, экран, ноутбук,төсле карандашлар , магнит тактасы.

Индивидуаль эш. Җөмләне дөрес итеп төзү өстендә эш.

Алдан эшләнгән эш: табигатьне күзәтү,  бакчага экскурсия, планеталар турында  рәсемнәр карау.

Сүзлек: буталчык, куак,

Эшчәнлек барышы.

Тәрбияче:Хәерле көн балалар. Кәефләрегез ничек? Балалар, бер – берегезгә  кулларыгыз белән тотынып басыгыз әле.  Менә сезнең кулларыгыз нинди җылы, нинди рәхәт.Елмая- көлә кояш ,сез дә елмаегыз бераз.Менә хәзер бигрәк тә күңелле булды. Сезнең елмаю башкаларга да күчте. Аларның да кәефләре күтәрелде. Балалар минем өстәлемдә хат. Бу хатны  безгә кем язган икән?Тәрбияче хат укый:  “Исәнмесез, балалар, кызлар һәм малайлар! Сезгә бу хатны дустыгыз моңсу Лунтик яза. Мин айда яшим һәм сезнең  планетагыз турында бик күп  беләсем килә, миңа җир турында сөйләгез әле?”Тәрбияче: – балалар, әйдәгез Лунтикка планеталар турында сөйлибез?

Балалар: әйдәгез.

1.Тел чарлау.

Җир макеты- глобусны карау.

-Балалар әйтегез әле без сезнең белән нинди  планетада яшибез?

– Зәңгәр төс нәрсә аңлата?

– Яшел төс нәрсәне билгели?

– Җир башка планеталардан нәрсә белән аерыла?

Безгә нәрсә якынрак болытлармы әллә кояшмы?

– Безгә иң якын күк җисеме?ай

Сез тагын нинди планеталар беләсез?

– Галәмгә нәрсә белән очалар?

– Космонавт костюмы?

– Чын космонавт нинди була?

    Галәмдә барлыгы 9 планета бар: Плутон, Нептун, Меркурий, Венера, Марс,Уран, Җир,Юпитер һәм Сатурн. Алар кояш тирәли әйләнә. Бер- берсенә бәрелмиләр, чөнки һәрберсенең үз юлы  ( орбита) бар. Бу планеталар һәм кояш-кояш системасы дип атала.Җир планетасы-тереклек булган бердән- бер планета. Кояш безгә җылылык һәм яктылык бирүче йолдыз.

Бармак уены уйнау: “Кояш системасы”. Бер…Меркурий, ике…Венера,Өч… Җир, Дүрт …Марс, Биш…Юпитер, Алты..Сатурн, Җиде…Уран, сигез… Нептун, тугыз..Плутон  .

2.Хәрәкәтле уен.

 Планета рәсемнәрен алып җир  планетасы тирәсендә йөгереп йөрү һәм тәртип буенча урнашу.

3.Әңгәмә кору. Кояш турында нәрсә әйтә аласыз?Иң беренче булып галәм киңлекләрен яулаган кеше кем?(Ю. А. Гагарин. )Шуннан бирле 12 апрель һәр елны космонавтика көне дип билгеләп үтелә.

4. Тәрбияче:Башка планетага кемнәр генә оча ала соң?Балалар:космонавтлар.

Тәрбияче: Космонавтлар нинди булырга тиеш?

Балалар: Галәмгә очучылар житез,төгәл, кыю, белемле, дус, игътибарлы  булырга тиеш.Тәрбияче: Сезнең космонавт буласыгыз киләме? Тулырак…