Мөгаллим язмалары

 

Азнакай муниципаль районы мәктәпкәчә тәрбия hәм белем бирү муниципаль бюджет учреждениесе “Ләйсән” гомум үсеш төрендәге балалар бакчасының 2 категорияле тәрбиячесе Шәрәфетдинова Гөлзада Әнфәс кызы. Тема: “Нәүрүз – язгы бәйрәм”  (5-7 яшьлек балалар өчен.) 

Максат

Балаларны татар халкының милли бәйрәмнәре һәм культуралары белән таныштыру. Балаларда бәйрәмгә карата уңай тәэсир калдыру. Татар халкының милли уеннары һәм бию элементлары белән таныштыру.

Күнелле музыка астында балалар залга керәләр.

Айдар Галимов “Яз сулышы син булганда”.

А.б.

Исәнмесез балалар, кунаклар. Бүген без сезнең белән Нәүрүз бәйрәменә жыелдык. Элек заманда Яңа елны март аенда каршылаганнар – 22мартта. Бу көнне көн белән төн тигезләшә. Шулай булгач Нәүрүз бәйрәме- яз башлануы, яңа көн башланды. Шуңа күрә бәйрәмне бик яратып үткәргәннәр.

1бала.

Нәүрүз әйттек без сезгә

Хакын бирегез безгә.

Яшегез җитсен йөзгә

Малыгыз артсын көзгә.

2бала.

Ач ишеген, керәбез

Нәүрүз әйтә киләбез.

Хәер дога кылабыз

Нәүрүз котлы булсын диябез.

(Балалар “Яз җыры”н башкаралар. Утыралар урындыкларга).

Җыр «Яз килә».

Кояш көлеп карый безгә

Күзләр чагыла.

Елгалардан бозлар ага

Диңгез ягына.

Яз, яз, яз житә

Тәрәзәне ачтылар

тып, тып, тып, тып, тып итә.

Эре, эре тамчылар.

Агачка кунып, чыпчыклар чыелдашалар.

Яшькелт- кара сыерчыклар

Әй җырлашалар.

«Яз килә» җырының сүзләре:

1.Көн жылы һәм иркә,

Кояш та елмая.

Бар дөнья уяна,

Бар дөнья уяна.

Кушымта:

Яз килә, яз килә

Чәчәкләр уяна

Йөрәккә яз килде

Бар дөнья куана

Яз килә.(2 тапкыр)

2.Канатлы жырчылар

Моңлана талларда

Бар дөнья уяна,

Бар дөнья уяна.

Кушымта:

А.б.

Нәүрүз бәйрәме котлы булсын,

Эче тулы нур булсын!

Нәүрүз көен кем көйләсә,

Ул дәртле һәм бай булсын!

3 бала.

Яз килә, яз килә,

Сыерчыклар килә.

Гөрләшеп, сайрашып

Жырчы кошлар килә.

4 бала. Эй, дусларым, килегез,

Күңел ачу көнебез.

Җырлый-жырлый биик әле,

Сез кул чабып торыгыз.

Малайлар башкаруында (Татар халык биюе)

Мусорок. Выход вороны(музыка)

(Кара карга очып керә)

Кара карга.

Мин карга: кар-р,кар-р!

Канатымда хатым бар,

Буен житсә тартып ал.

А.б.Кая хатыңны укып карыйк әле.

Карга.

Арыдым, эшем бик күп.

Яз житкәнен бөтен дөньяга хәбәр итәсем бар.

Иң беренче аюкайны уятыйк эле? Аю дус! Уян әле! Тулырак…

 

Әлмәт шәһәре муниципаль автономияле гомуми белем бирү учреждениесе «16 нчы урта гомуми белем бирү мәктәбе»нең татар теле һәм әдәбияты укытучысы Минһаҗева Илсөя Рәкыйп кызы. Тема: “Ә.Еникинең “Матурлык” хикәясе” (6 нчы сыйныфның татар төркемендә татар әдәбиятыннан уздырылган ачык дәрес планы)

Максат: 1) Ә.Еники иҗатын күзәтү, аның “Матурлык” хикәясен анализлау; 2) уйлау, фикер йөртү сәләтен, активлыкларын үстерү; парларда, төркемдә һәм мөстәкыйль эшләү күнекмәләрен камилләштерү; 3) укучыларда матурлык, аны күрә, тоя белү, әниләргә хөрмәт хисләре; китап укуга теләк уяту. Планлаштырылган нәтиҗәләр: Предмет буенча УУГ: Ә. Еники иҗаты турында гомуми күзаллау булдыру, аның “Матурлык” хикәясен анализлый белү.  Танып-белү УУГ:укыган хикәяне аңлау һәм  төп идея-темасын билгели, үз фикереңне җиткерә белү, матурлык төшенчәсен аңлау. Коммуникатив УУГ: диалогик сөйләм күнекмәләрен үстерү: дөрес итеп сорау бирә һәм аңа җавап бирә белү. Регулятив УУГ: дәреснең темасын һәм максатын фаразлау, уку  эшчәнлеген  оештыра, үз эшен бәяли белү Шәхси УУГ: китап укуның кирәклеген аңлау; матурлыкны күрә, тоя белү, үзеңдә матурлык сыйфатлары булдыру теләге уяну Тибы: уку мәсьәләсен чишү Методлары: әңгәмә, монологик һәм диалогик сөйләм, тикшерү, эзләү, нәтиҗә ясау, гомумиләштерү, модельләштерү. Җиһазлау: компьютер, презентация, карточкалар, цитаталар Дәрес барышы:    I.Дәрескә оештыру.Укучыларның уку эшчәнлеген мотивлаштыру. Дәресне түбәндәге цитатадан башлау. Китап дигән хәзинәнең Тиңдәше юк. Яхшы китаптан да яхшы Киңәшче юк.    (Х. Халиков) (слайд) Сүзлек эше: хәзинә – байлык, тиңдәшсез – тиңдәше юк (бесподобный), киңәшче – аңлатучы, өйрәтүче ( советник) (слайд) Укырга һәм күчереп алырга

 

Балык Бистәсе муниципаль районы Яңа Арыш “Әйлән-Бәйлән” балалар бакчасы мәктәпкәчә белем муниципаль бюджет учреждениесе тәрбиячесе Рәхимова Эльвира Григорий кызы.Тема: “Әти белән мин – чын ир-егет”. (Бәйрәм иртәсе) 

Әти белән мин – чын ир-егет!

Максат: әтиләрдә ир- егетләргә хас сыйфатларны күрә белүләренә ирешү; малайларда чын ир- егет булу теләге уяту. Ул һәм әти арасында бердәмлек, үзара аңлашу, горурлану хисләре тәрбияләү.Балаларда Ватанны  саклаучы хәрби төр гаскәрләрендә хезмәт итүче хәрбиләргә, гомумән Ватанга мәхәббәт

хисләре тәрбияләү.

Җиһазлау: баскетбол тубы, кәрзиннәр, гимнастик таяк, чиста кәгазь битләре, карандашлар,катыргыдан ясалган аяк эзләре, магнитофон.

Кичә барышы.

Алып баручы 1:

Хәерле көн, хөрмәтле әтиләр, кадерле балалар, бакчабыз хезмәткәрләре!

Без бүген, 23 февраль – Ватанны саклаучылар көненә багышлап үзебезең “Әйлән-Бәйлән” балалар бакчабызда тәрбияләнүче малайлар һәм аларның әтиләре арасында “Әти белән мин – чын ир-егет” бәйгесе үткәрербез. Ни өчен бу бәйрәм 23 февральдә үткәрелә соң һәм бу көн Ватанны саклаучылар көне дип атала?

Алып баручы 2:

1918 елның 23 февралендә Кызыл Армия төзелү турында указга кул куела. Бик күп  еллар буе бу көн – Кызыл Армия көне, Совет Армиясе көне итеп билгеләп үтелә. Ә 1991 елдан бирле 23 февраль – Ватанны саклаучылар көне дип атала. Бу көнне без Туган илебезне, тынычлыгыбызны саклаучы ир – егетләребезне котлыйбыз.

Алып баручы 1:

Һәрберебезнең бабасы, әтисе кайчандыр Ватанны дошманнардан саклаган, солдатта хезмәт иткән, Хөрмәтле әтиләр! Сезне Ватанны саклаучылар көне белән тәбрик итәбез.

Алып баручы 2:

Сезгә сәламәтлек, озын гомер, ак бәхетләр телибез. Безнең малайлар да булачак солдатлар. Без аларны да бәйрәм белән котлыйбыз.  Батыр, көчле, чын ир-егетләр булып үсеп җитүләрен телибез һәм киләчәктә солдат хезмәтен үтеп, илебезнең тынычлыгын сакларлар дип ышанып калабыз.

Ә хәзер әтиләрне котлау өчен сүзне балаларыбызга бирәбез.

Әтиләрне котлау.

1 нче бала:

Батыр һөнәр бар җирдә-

Җирне, илне саклаучы.

Сине, мине – һәркемне

Дошманнардан яклаучы.

Генералмы, майормы,

Капитанмы йә сержант.

Барсының да исеме

Дөньяда бер – ул солдат. (Сәмир)

2 нче бала:

Олысы һәм кечесе,

Шул һөнәрне үз иткән.

Күкрәк белән ут каплап,

Күпләре шәһит киткән.

Ватанны саклаучылар-

Аямыйлар үз – үзен.

Беләкле, йөрәклеләр,

Ихтыярлы һәм түзем. (Камил)

Кызлар башкаруында җыр: “Балалар бакчасында” (Нур Гайсин сүзләре, Наилә Зарипова музыкасы)

Тулырак…

 

Буа муниципаль районы муниципаль бюджет белем учреждениесе Н.Г.Фәизов исемендәге Яңа Тинчәле урта гомуми белем бирү мәктәбенең татар теле һәм әдәбияты укытучысы Шәмсетдинова Гөлүсә Сәмигулла кызы. Тема: “Фигыль һәм аның нигезе”. (6 нчы сыйныфның татар мәктәбендә татар теленнән уздырылган ачык дәрес планы)

Максат: 1. Фигыль сүз төркеменә сорау куя белү һәм җөмләдән фигыльне таба һәм нигезен билгели алу. Бурычлар: 1.Белем бирү: сүз төркемнәре буенча алган белемнәрне һәм сүз төркемнәре белән эшләү күнекмәләрен ныгыту. 2. Фикерләү сәләтен үстерү: укучыларның сөйләм телләрен, иҗади фикер йөртү сәләтләрен, танып-белү активлыгын һәм мөстәкыйльлекне, бәйләнешле сөйләм телләрен үстерү. 3. Тәрбияви: Г.Тукай иҗатына мәхәббәт, бер – берсенә ихтирамлылык, игътибарлылык тәрбияләү. Планлаштырылган нәтиҗә: Шәхескә кагылышлы: 1) укучыларда үз уңышларын, уңышсызлыкларын күрә,аера белү,үзеңдә шуларны булдырырга омтылу, кеше өчен сөенү, кызгана белү; 2) иптәшеңә терәк, таяныч булу (төркемдә, парда эшләгәндә); 3) дөрес сөйләргә омтылу, үз сөйләм хаталарыңны тану, төзәтү; 4) шәхесне (яныңдагы иптәшеңне) кимсетүдән саклану, вакытында тыелып калу. Метапредмет: Танып белү УУГ: әңгәмәдәшеңнән ишеткәнне үз фикерең белән чагыштыру, фигыль билгеләрен аерып күрсәтеп, кагыйдә формалаштыру,текст белән эшли белү, фигыль сүз төркемен модельләштерү; Коммуникатив УУГ:әңгәмәдәшеңнең фикерен тыңлый, ишетә белү, чират белән чыгыш ясау, үз фикереңне курыкмыйча дәлилли белү, диалогик сөйләм күнекмәсен камилләштерү. Регулятив УУГ: максат куя белү, төркемдә чишү юлын билгеләү, адымлап биремнәр үтәү, нәтиҗә ясау һәм аны дөрес формалаштыру, үзбәя кую. Предмет буенча: Фигыльне билгели белү, аның нигезен табу. Дәреснең тибы: Яңа теманы аңлату. Төп төшенчәләр: Фигыль һәм аның нигезе. Предметара бәйләнеш: Татар теле, математика, татар әдәбияты. Эшне оештыру төрләре: Төркемнәрдә һәм индивидуаль эшләү. Чыганаклар: Ф.Ю.Юсупов,Ч.М.Харисова, Р.Р.Сәйфетдинов.6нчы сыйныф өчен уку әсбабы, 2014нче ел. 1. Презентация Power Point – “Фигыль” компьютер, интерактив такта, карточка. Дәрес барышы I этап. Оештыру моменты. 1.Дәрескә әзерләнү. Нинди максат белән килдегез? Әйдәгез әле, бер-беребезгә карап елмайыйк та дәресебезне башлап җибәрик. Дәфтәрләргә число язу. II этап. Мотивация. Укырга һәм күчереп алырга

 

Бакый Урманче исемендәге “2 нче гимназия” – Татарстан Республикасы Түбән Кама муниципаль районы муниципаль бюджет гомуми белем учреждениесенең югары квалификацион категорияле татар теле һәм әдәбияты укытучысы Зарипова Әнисә Газизулла кызы. Тема: Х. Туфанның тормыш һәм иҗат юлына багышланган “Кулыңдагы китабымда, чордаш, Шигырьләрдә минем йөрәгем.” – дип исемләнгән әдәби-музыкаль кичә.

Тема: Х. Туфанның тууына 118 ел тулуга багышланган   “Кулыңдагы китабымда, чордаш, Шигырьләрдә минем йөрәгем.” –  дип   исемләнгән әдәби-музыкаль кичә .  Максат: 1.Х. Туфанның тормыш юлы, ачы язмыш сынавының шигъриятендә, җырларында чагылышын, һәр чорны иңләгән, тематикасы буенча гаять лирик эчтәлекле шигырьләрендәге төп  идеяне тамашачыга җиткерү. 2.Х.Туфанның  “Халык рухының илчесе” ,  татар поэзиясенең горурлыгы икәнен укучыларга төшендереп, иҗатына карата олылау, хөрмәт һәм мәхәббәт хисләре уяту. Укучыларда сәнгатьле сөйләм, сәхнәдә үзеңне тоту күнекмәләре үстерү.        Җиһазлау: “Кулыңдагы китабымда, чордаш,    Шигырьләрдә минем йөрәгем”, – дигән плакат, мультимедия, Х.Туфанның портреты, язучының тормыш һәм иҗат юлын чагылдырган фотосурәтле слайдлар, Х.Туфанның тормышын һәм иҗатын чагылдырган мәгълүматлардан торган газеталар. Кулланылган әдәбият: Х.Туфан Сайланма әсәрләр. Казан: Татарстан Республикасы “Хәтер” нәшрияты (Тарих), 2002 Х.Туфан лирик шигырьләр. Казан: Татарстан китап нәшрияты, 1985 Х.Туфан Гүзәл гамь. Казан: Татарстан китап нәшрияты, 1990, һ.б. китаплары. Әдәби-музыкаль кичәнең барышы. 1а.б–Исәнмесез, хөрмәтле кунаклар, укучылар, укытучылар! Х.Туфанның тууына 118 ел тулуга багышланган әдәби-музыкаль кичәбез язучының тормыш һәм иҗат юлына багышлана. Ничек икән синең йөрәк? – дисең,      Ничек икән гомер көннәрең?           Кулымдагы китабымда, чордаш,           Шигырьләрдә минем йөрәгем. 2а.б Ничек икән йөрәк тибешең? – дисә Хәлне сорап әгәр берәр кем Гасырдашлар, сезнең үзегез биргән Җырларымда минем йөрәгем.   Х.Туфанның  “Яшьлек килә яшәргә” шигыре  башкарыла.  (Курайда “Тәфтиләү” көе уйнала.) Укырга һәм күчереп алырга

 

Бакый Урманче исемендәге “2 нче гимназия” – Татарстан Республикасы Түбән Кама муниципаль районы муниципаль бюджет гомуми белем учреждениесенең югары квалификацион категорияле татар теле һәм әдәбияты укытучысы Зарипова Әнисә Газизулла кызы. Муса Җәлилнең тормыш һәм иҗатына багышланган әдәби-музыкаль кичә: «Бар җырымны илгә багышладым, Гомеремне дә бирәм халкыма»

Муса Җәлилнең тормыш һәм иҗат юлына  багышланган әдәби-музыкаль кичә.  Максат: Патриот шагыйрь, татар халкының сөекле улы М. Җәлилнең балалар өчен язган кызыклы, мавыктыргыч шигырьләре, ямьле, матур табигать күренешләрен тасвирлаган һәм дәһшәтле сугышны җиңүгә рухландырган шигырьләре аша укучыларда шагыйрь иҗатына карата кызыксыну, ихтирам хисләре тәрбияләү; Җиһазлау: М. Җәлилнең портреты, язучының тормыш һәм иҗат юлын чагылдырган фотосурәтле слайдлар. М. Җәлил әсәрләреннән төзелгән күргәзмә урнаштырыла. Сәхнәнең ике ягында ак кәгазьгә М. Җәлил сүзләре язылган. Мин яшәргә телим бирер өчен Илгә соңгы йөрәк тибешен. Үлгәндә дә әйтә алсам иде, Үлдем, диеп, туган ил өчен.  Муса Җәлил. Җирдә кеше торса торсын, Эзе калсын тирән булып, Үзе үлсә, эше калсын Мең яшәрлек имән булып. Кичәнең барышы   1 нче алып баручы: – Хәерле көн кадерле кунаклар, хөрмәтле укытучылар, сөекле укучыларыбыз! Бүген без татар халкының сөекле улы, Советлар Союзы Герое, Ленин премиясе лауреаты Муса Җәлилнең 112 еллыгын билгеләп үтү өчен җыелдык. Кичәбезне башлап җибәрергә рөхсәт итегез! Җыр өйрәтте мине хөр яшәргә  Һәм үләргә кыю ир булып.   Гомерем минем моңлы бер җыр иде,    Үлемем дә яңгырар җыр булып. 2 нче алып баручы: – «Гомерем минем моңлы бер җыр иде»,- ди шагыйрь. Безнең өчен аның исеме дә җырга әверелде, республикабыз чикләрен үтеп, бөтен дөньяга яңгырады. Кешеләр аның тоткынлыкта, үләр алдыннан иҗат иткән шигырьләрен укып таң калды, аларны шагыйрьнең сынмас рухы, көче сокландырды. Укырга һәм күчереп алырга