Мөгаллим язмалары

 

Сарман муниципаль районы мәктәпкәчә белем бирү муниципаль бюджет учреждениесе гомум үсеш төрендәге 3нче “Ләйсән” балалар бакчасы Фәсхетдинова Гөлфинә Алмас кызы Тема: “Йомры икмәк” өстәл театры әзерләү Зурлар төркеменең «Күңелле сәхнә” театр түгәрәгендә практик эш

Тема: “Йомры икмәк” өстәл театры әзерләү Зурлар төркеменең «Күңелле сәхнә” театр түгәрәгендә практик эш Бурычлар:1)Театр төрләре,профессияләре белән таныштыруны,булган белемнэрен  урынлы куллана белергә өйрәтүне дәвам итү . 2)Образга керә ; курчакларны төрле чаралар белән җанландыра белү күнекмәләрен үстерү . 3)Хезмәт эшчәнлегендә катнашырга омтыш , башкаларга ярдәм итү теләге,үз-үзеңә ышану хисе, ихтыяр көче тәрбияләү. Сүзлек: сәхнә бизәлеше,өстәл театры. Җиһазлар: рәсем өчен пумала,краска,трафаретлар,губкалар,салфетка,ватман,су савыты;кул хезмәте өчен клей, кайчы,төсле кәгазьдән киселгән  төлке  өлгесе,квадрат формадагы төсле кәгазь (10Х10,13Х13),түгәрәк формадагы йомшак материал,нарат күркәсе,пластилин,әкият геройларын ясау тәртибе сүрәтләнгән рәсемнәр,ширма,киселгән агач,әби,бабай силуэтлары, төрле төстә фломастерлар. Алдан эшләнгән эш: табигать материалларын , конструкцияләү һәм оригами ысулын  кулланып җәнлекләр ясарга өйрәтү. “Йомры икмәк” әкиятен искә төшерү. Оештыру өлеше. -Балалар,кәефләрегез ничек? Бик яхшы . Ә менә кечкенәләр төркемендә балаларның кәефләре төшкән.Ник икәнен беләсегез киләме? Алар тезелешеп “Йомры икмәк” әкиятен карарга утырган булганнар.Шулчак кинәт ут беткән дә компьютерлары сүнгән,әкиятне карый алмаганнар.Сезнең “Йомры икмәк”өстәл театрын күрсәтеп ,кечкенәләрне шатландырасыгыз киләме?Әйдәгез уйлыйк әле ,өстәл театры күрсәтү өчен нинди әзерлек эшләре башкарырга кирәк булыр микән?(Балалар җавабы) Балаларга сораулар: -Нинди әкият геройлары катнаша? -Вакыйгалар кайда бара? -Димәк безнең алда нинди эшләр тора? (Әкият өчен курчаклар ясарга Һәм сәхнәне бизәү өчен вакыйгалар булган урынның рәсемен ясарга кирәк булачак. Төп өлеш. Сәхнә бизәлеше өчен рәссамнар җавап бирә. Кемнәр бу эшне башкарыр микән? Рәхим итеп эш урыннарыгызга барыгыз. Сезнең өчен монда бар мөмкинлекләр дә тудырылган. Ә без курчаклар ясау өчен остаханәгә киттек. Күрегез әле,ниләр генә юк монда.Эшне нәрсәдән башлыйк икән? Кайсы материалдан кемне ясарга? Мин югалып калдым. (Балалар үзләре теләгән әкият героен  ясыйлар.Тәрбияче эшкә кушыла,шул ук вакытта рәссамнарны да онытмый) -Нигә куянны бу материалдан ясыйсың? Куян нинди? -Бүре нинди ул? Аның усаллыгын ничек күрсәтерсең микән? Кара ничек оста ясагансын! Үзеңә ошыймы? -Менә син төлке ясыйсың.Ул нинди хайван? Анын бу характерын ничек күрсәтеп була? -Берәрегезгә ярдәм кирәк түгелме? Рәссамнар ,урман күренешен ничек ясыйсыз?Анда ниләр үсә? Урманны ясаганда нәрсәләр күз алдыгызга килә? Сез үз эшегездән канәгатьме? Берәрегезнең рәссамнарга ярдәм итәсе килмиме? (Эш урынын тэртипкә китерүне онытмаска.) -Безнең сәхнә әзер.Җәнлекләр урманны үз итәрләрме? Куян кайсы агач төбенә качар микән?(Курчакларны урнаштырып бетерәләр.Тәрбияче Йомры икмәкне тәгәрәтеп җибәрә.) Йомгаклау. Укырга һәм күчереп алырга  

  Сарман районы МБГББУ “Сарман гимназиясе”нең башлангыч сыйныфлар укытучысы Һадиуллина Гөлнара Әкмәлетдин кызы.Мастер-класс. Тема: Г.Тукайның “Су анасы”әкиятен критик фикерләү технологиясе ысуллары кулланып тикшерү. Мастер класс. Сайтка яңартып куелды.28.10.2019

     Максат: балаларны үз фикерләрен курыкмыйча әйтергә өйрәтү; критик фикерләүнең “6 эшләпә” ,”Ачык сораулар” ысуллары белән таныштыру.

Исәнмесез! Иң беренче эш итеп, критик ягъни тәнкыйди фикерләү технологиясе , ысуллары турында сез нәрсә белә идегез, нәрсә белергә телисез шул турыда әлеге таблицаларга тутыруыгызны сорар идем. “Беләм, беләчәкмен,белдем” алымы.

         Г.Тукайның барыбыз да белгән “Су анасы” әкиятен тикшерүне критик фикерләүнең  “Алты эшләпә” ысулы ярдәмендә башларбыз. Аны Британия психологы Эдвард де Боно уйлап тапкан. Бу ысул ярдәмендә фикерләүнең алты төрен  күрсәтергә була. Эшләпәләр түбәндәге мәгънәгә ия: Ак эшләпә. Укучы бары тик фактлар белән генә эшли. Сары эшләпә. Бары тик уңай фикерләр генә әйтелә. Кара эшләпә. Бу эшләпәне алган төркем нәкъ киресен, ягъни вакыйгаларның тискәре якларын гына сөйлиләр. Кызыл эшләпә. Бу эшләпә эмоциональ фикерләүне таләп итә. Яшел эшләпә. Бу эшләпәне алган төркем башкалардан иҗади булуы белән аерылып торырга тиеш. Зәңгәр эшләпә. Ул дәрескә йомгак ясарга ярдәм итә.

Гомуми нәтиҗәләр чыгарыла. Бу эшләпә “хуҗалары” башкаларның фикерләрен игътибар белән тыңларга тиешләр, чөнки алар алдында иң җаваплы бурыч – барлык төркемнәрнең җавапларын берләштереп, нәтиҗә чыгару тора.     Бу ысул белән төркемнәрдә дә,фронталь  эшләргә дә була.Ә без бүген  бөтен зал  белән эшләп карыйк.

Эшләпәләрне хыялда гына киябез һәм барыбыз да белгән “Су анасы “ әкияте мисалында бу ысулның ничек эшләвен карарбыз.   Әйдәгез , бераз хыялланып, ямьле җәйгә әйләнеп кайтып  килик әле. Барыбызның да башларында кызыл  эшләпә. (хисләр)

Хисләребезне әйтеп – аңлатып бетереп булмый: кояш көлә, кошлар сайрый, чәчәкләрнең хуш исләре борыннарны кытыклый. Елга ярына килеп җиттек. Ә анда….Су анасы чәчен тарап утыра. Без әлеге җан иясенә  күренмәс өчен эшләпәләребезне батырып киябез һәм кырыннан чак кына күтәреп күзәтеп утырабыз. Менә Су анасы чәчләрен тарап бетерде дә, суга чумды. Без шушы вакытта эшләпәләребезне карасына алыштырабыз. (барыбызның да башларында кара эшләпә,тискәре якларны эзлибез) -су анасының үзенең дә гаебе бар,тарагын онытып калдыррган,үз әйберләреңне барлап йөрергә кирәк; -чәчне урамга чыгып тарамыйлар, өйдә тарыйлар , ә Су анасының  өе –су.; Укырга һәм күчереп алырга

Шушы темага: Су анасында кунакта

 

Татарстан Республикасы Кукмара муниципаль районы “Туембаш төп мәктәбе” муниципаль бюджет белем бирү учреждениесе укытучысы Гилмутдинова Гөлнара Вакыйф кызы . Тема: “Әнием бәйрәме”

Алып б. Хәерле кич дуслар!     Яз күңелнең иң нечкә кылларына кагылып үтә, иркәли, дөньяга, яшәешкә өмет сулышы өрә, яхшылыкка өнди. Янәшәбездәге кадерле әниләребез, әби-апаларыбыз, сеңелләребез, дус кызларыбыз да яз кебек нәфис, ягымлы, гүзәл, кадерле….   Якыннарыбыз безнең! Сезне чын күңелдән бәйрәм белән тәбрик итәбез. Сезгә ныклы сәламәтлек, озын гомер телибез. Йөзләрегез һәрвакыт бүгенге кебек балкып торсын!  Алып баручы Менә син иртә белән йокыдан уяндың да,  күзләреңне ачтың. Бүлмә кояш нуры белән балкып тора. Өйдә тәмле аш исе аңкый. Синең өc-баш киемнәрең урындыкка пөхтәләп җыеп куелган. Сиңа рәхәт, бик рәхәт! Син шул вакытта үзең дә сизмәстән «әни» дип эндәшәсең. Нигәме? Чөнки хәзер бу иртәнге сәгатьтә синең йөрәгеңдә шатлык тыпырчына һәм ул менә хәзер «әни» дигән сүз булып синең күкрәгеңнән очып чыкты да, ананың күңеленә барып кунды. Ананың йөзе елмайды, күзләре энҗе ташлары кебек ялтырап китте. Нигәме? Чөнки «әни» дигән сүз белән аңа бу иртәнге сәгать тагы да матуррак булып китте. Аның күңеле татлы хисләр белән тулды. Тормыш синең телең аркылы шулай үзенең иң бөек юлдашын, армас-талмас хезмәтчесен котлады. Әни! Нинди зур сүз бу! Кеше үз гомерендә шул сүзне ничәмә-ничә кабат әйтә икән? Әйткән саен, ул сүз яңадан-яңа мәгънә алып килә. Әни  шул бер сүздән синең шатлыгыңны да, кайгыңны да, уйларыңны да белә. Алай гына түгел, әни бу сүз аша синең йөрәгеңне күрә. Әйе, күрә. Чөнки «әни» дигән сүз ул үзе йөрәктә туа. Ә йөрәктән чыккан сүз йөрәккә барып керә. Әни дип әйттеңме, син инде көчле дә, син инде бәхетле дә! Укырга һәм күчереп алырга

 

Татарстан Республикасы Кукмара муниципаль районы “Туембаш төп мәктәбе” муниципаль бюджет белем бирү учреждениесе башлангыч сыйныф укытучысы Гилмутдинова Гөлнара Вакыйф кызы. Эзләнү-тикшеренү эше. Проектның темасы : 'Авылым чишмәләрен өйрәнү һәм саклау'

Эзләнү-тикшеренү эше. Проектның  темасы : “Авылым чишмәләрен өйрәнү һәм  саклау” Проектның җитәкчесе: Гилмутдинова Гөлнара Вакыйф кызы, башлангыч класслар  укытучысы. Проектта катнашучы: 6 нче класс укучысы: Гилмутдинова Фәридә Ренат кызы Проектның максаты:   1.Җирлектәге  чишмәләрне  өйрәнү һәм  барлау.    2.Чишмәләрнең санитар торышын тикшерү.    3.Чишмәләргә,сулыкларга сакчыл караш тәрбияләү. Өйрәнү  алымнары:  1.Өстәмә әдәбият куллану.   2.Экспедицион.   3.Статистик. Проектның бүлекләре: Кереш. Су-мәңгелек  кыйммәт. Авылыбыз чишмәләре. Тикшеренүләр. Йомгаклау.Авылыбызда   чишмәләр җыры тынмасын! Тикшеренү нәтиҗәләре: Безнең өйрәнүләрдән, тикшеренүләрдән күренгәнчә,җирлегебездәге чишмәләрнең санитар торышы бик үк начар түгеллеге ачыкланды, ләкин күпчелек чишмәләр файдаланылмый һәм аларга безнең ярдәм кирәк. Кереш.  Су-мәңгелек  кыйммәт  Тау башына салынгандыр безнең авыл, Бер чишмә бар, якын безнең авылга ул,  Авылыбызның ямен, суы тәмен беләм,    Шуңа күрә сөям җаным, тәнем белән. Г. Тукай. Җир йөзендә мәңгелек кыйммәтләр бар. Шундый кыйммәтләрнең берсе, һичшиксез, чишмәләребездер. Кеше гомер буе аларның тылсым көченә табынган, алардан көч алган. Су – музыка бит ул. Нинди генә тавышларны яшереп сакламый су үзендә! Чулпы чылтыравы да, кыңгырау чыңы да бар ул тавышлар арасында. Урманда, басуларда, болыннарда йөреп сусагач, чылтырап аккан чишмә буена килеп чыксаң, суның чисталыгына карап, аның җирдән бәреп чыгуын күреп, сүзсез калып торасың. Ә аның суын татып карагач, нинди салкын, нинди тәмле икәнен тоясың. “Челтер-челтер чишмә ага. Авылда туып үсеп читтә яшәгән кеше һәрвакыт туган җирен искә төшерә. Кушучлап тәмле суын эчкән, бала чактан ук күңеленә моңлы җыры белән кереп урнашкан таныш чишмәсен күз алдына китерә. Аны туган җиренә челтерәп аккан шул чишмәләр тарта. Һәр авылның үз чишмәсе бар. Кешеләр чишмәләргә матур-матур исемнәр биргән… “Туган як чишмәсе, магнит кебек, ераклардан үзенә тарта”, – дип яза Касыйм Тәхау.  Һәркем  үзе  яшәгән  урынның  тарихы белән кызыксынадыр. Берсеннән- берсе серле, кызыклы исемнәр каян килеп чыккан соң, кемнәр кушкан аларны? Шушы сорауларга җавап эзләп, мин дә үзебезнең чишмәләрне барларга һәм аларны өйрәнергә булдым. Иң  беренче эш итеп мин авылыбызның өлкән яшьтәге аксакалларыннан чишмәләрнең кайларда урнашканлыгын, исемнәренең килеп чыгышларын сораштым, аннан соң укытучыбыз Гөлнара апа белән берлектә аларны өйрәндек һәм аларның паспортларын эшләдек. Бу эшләрнең нәтиҗәләре белән  сезне таныштырырга  булдык. 2. Авылыбыз чишмәләре   Укырга һәм күчереп алырга

 

Муниципаль бюджет гомуми белем бирү учреждениесе Татарстан Республикасы Азнакай муниципаль районы Актүбә ш.т.п. 1 нче урта гомуми белем бирү мәктәбенең башлангыч сыйныфлар укытучысы Афзалова Венера Фаварис кызы Сыйныф сәгатенең темасы: Батыр кем ул? Батырлык юлы кайдан, кайчан башлана?

Максат:1. “Батырлык”төшенчәсенең мәгънәсен аңлату. 9 ДЕКАБРЬ- “ Ватан геройлары” көне икәнлеген аңлату. Бөек Ватан сугышы һәм тыл батырларына ихтирам,хөрмәт тәрбияләү. Тыныч тормышта да батырлык эшләүчеләр белән таныштыру. 2.Үз-үзеңдә максатчанлык хисләрен ныгыту,камиллеккә омтылыш тудыру. Җиһазлау:Батырлык төрләре язылган сүзләр, Бөек Ватан сугышы батырлары сурәте, презентация,китаплар күргәзмәсе,мәкальләр,татар теленең аңлатмалы сүзлеге, Сыйныф сәгатенең эпиграфы: Батырлык! Нәрсә соң ул батырлык? Газинурлар, Матросовлар шикелле күкрәгең белән дошман амбразурасын каплаумы, әллә үзең ач чакта соңгы сынык икмәгең белән бүлешүме? Кешеләр төрле – төрле булган кебек,батырлык та күп төрле шул…” ( Ф.Яруллин“Җилкәннәр җилдә сынала”) -Исәнмесе, хәерле көн укучылар! Бүгенге класс сәгатебездә батырлык турында сөйләшербез.Батырлык юлы кайда, кайчан башлана дигән сорауга җавап эзләрбез. Киләчәгебез сезнең кулларда булачак егетләр һәм кызлар арасында үз иле, халкы өчен батырлык кылучылар күбрәк булсын.-Батыр сүзе нәрсәне аңлата соң ул? Нәрсә ул батырлык? – Батырлык ул кешеләрне бик авыр очракларда коткару. Сугыш вакытында да кешеләр бик күп батырлыклар эшләгәннәр. (Укучылар җавабын тыңлау). Ә хәзер аңлатмалы сүзлектән уку. Батырлык – и. 1) Батыр булу сыйфаты, курыкмаучанлык, кыюлык. 2) Батырчылык, тәвәккәллек. (134 б., I том.) Чыннанда бусыйфатларбикуңайсыйфатлар. Тәвәккәлсүзенәаңлатма да бирепкитимәле. Тәвәккәл – 1) берәрэшкәкыюкерешүче, аныикеләнүсезүтәүче. 2) үз – үзеңәышанучанлык. Батырлык. Букупшысүзтүгел, Хәтерләрдәнтизҗуелаторган. Мәгънә – асылында, мәңгелеккә Күңелләргә, җанга уела торган. Кайсытауныңташларыннаникән Батырлыккаһәйкәлкуясы? Чорларҗилеташларны да уя, Тик мәңгелекхәтеркыясы! Батырлыкдипкүпмесөйләпйөрмик, Күпмеаныкүккәкүтәрмик, Ише бармы бөеклекнең солдат Кылганбатырлыккатиңләрлек? Нәрсәсоңулбатырлык? Аның төп мәгънәсен һәркем үзенең тормышка карашларыннан чыгып, үзенчә аңлый. Ә шулай да, батырлыкул, мөгаен, гадәти күзлектән караганда һичкенә дә кеше башкара алмастай эшне башкарудыр. Ул кешедән чиксез ихтыяр көче, тәвәккәллек, үз-үзеңне аямауны таләп итә. -Әйе, бу сыйфатлар кешеләргә элек-электән үк хас. Кешеләр дошманнарына каршы батырларча көрәш алып барганнар.Курыкмыйча ерак сәфәрләргә чыкканнар. Ә татар теленең аңлатмалы сүзлегендә бу сүзгә менә ничек аңлатма бирелгән икән Укучылар, кан коюлы, җимергеч сугышның соңгы бәрелешеннән безне 73 ел вакыт аерып тора. 73 нче тапкыр туган җиребезгә тыныч яз килде. Һәйкәл булып баса җиңүчеләр, Һәйкәл булып баса батырлар. Ә батырлар ике тапкыр үлми Җирдә алар мәңге балкырлар. Һәйкәлләрне җансыз дия күрмә Һәйкәлләрнең җаны таш түгел, Һәр һәйкәлдә күпме солдат җаны Һәйкәлләргә сыкрау хас түгел. Укырга һәм күчереп алырга

“Сираҗи сүзе”н укып утырам.Менә дүртенче биттәге “Куана белү кирәк!” дигән язмага килеп җиттем.Эчтәлеге “татар данын”дөньга таныткан татар миллиардерлары турында.Төгәлрәге,дүрт татар: Радик белән Айрат Шәймиевләр һәм тагын Рөстәм Сүлтеиев,Альберт Шиһабетдиновлар турында бик зур горурлык хисләре белән язылган.Минем дә шатлыгым эчемә сыймый башлады.Куанычымнан сикереп тордым.Кемгәдер кычкырасы,бөтен җиһанга аваз саласы килә башлады.Күр,безнең татар егетләрен.Ничек булдыралар!

Бу дүрт миллиардерның тулаем акчасы- 4миллиард 600 миллион доллар икән.Моның никадәр булуын чамалау өчен пеләшләнә башлаган баш кына җитми.Әле ярый янәшәдә чагыштырып күрсәткән язуы бар. Татарстанның быелгы бюджеты 3 миллиард 600 мең доллар тирәсе,ди.Нинди зур тырышлык,никадәр хезмәт куярга,тир түгәргә кирәк бу акчаларны эшләү өчен.Миңа көн саен мәктәпкә барып, балалар укытканга 20 мең түлиләр.Болар акчасын эшләү өчен миңа бертуктаусыз йөз мең ел бил бөгәргә кирәк.Юк,мин аларны гаепләмим,күпсенмим дә.Мин аларга сокланам! Пьедесталга куярлык кешеләр бит.Казан урамында чат саен һәйкәл торгызырлык үзләренә.Кызганам да әле мин аларны,болар бит без тынычлап йоклаганда йоклый да алмыйлар.Шуның кадәр акчаны 7-8 сәгать эшләп кенә туплап булмый.Тәүлекнең 24 сәгате дә җитми.Көне-төне чабалар инде бахыркайлар.Әле җитмәсә балаларын да ат урынына эшләтәләр икән.Радик Шәймиевнең кызы Камилә дә Русиянең иң бай хатын-кызы исәпләнә.Боларның балалары туганчы ук эшли башлаганнардыр инде,шулай булмаса,безнекеләр шикелле ипотека сазлыгында чупырдап ятмаслар иде.Кыскасы, “афәрин егетләр!” диясе генә кала. Безнең горурлыгыбыз, акылыбыз вә вөҗданыбыз сез! Халык сезне мәңге онытмас.Телдән телгә сөйләнә торган әкиятләр, бәетләр уйлап чыгарыр әле. Күрсеннәр дөньяда татарның кемлеген, белсеннәр татарның “соклангыч” улларын. Мин боларны  язып та утырмаган булыр идем,әмма 13 биттәге “Зөләйха китабын чыгарабыз” хәбәре кулга каләм алдырды.Моны укыгач, миллиардерлар белән горурлану хисләре шундук юкка чыкты.Күңелне мескенлек,хәерчелек хисе биләп алды.Гаяз Исхакыйның тууына 140 ел булуга багышлап, милләт җанлы татар уллары “Зөләйха” китабы чыгарырга ниятләп йөриләр икән.Тик аны чыгару өчен 142мең сум акча кирәк,ди.Алар хәтта 300 сумнан ярдәм иткән кешеләргә китапны бушлай бирергә дә риза булганнар инде. Димәк,болар китап чыгарып, акча эшләү өчен түгел,ә милләтнең зур рухи көчен күрсәткән әсәрне халыкка тарату өчен тырышалар.Менә болар: миллиардерлары да, китап чыгарырга акчалары булмаучылары да үзебезнең татарлар бит инде.Әгәр юньләберәк сорасаң, тегеләр боларга 140 меңне бирмәсләр микән дип уйлыйм. Рөстәм Сүлтиев дигәннәре хәйриячелек белән шөгыльләнә дигәннәр бит.Калганнары әлегә,бәлки,оялып кына читтә торалардыр.Аның кадәр акчадан 140 мең төкерек кенә бит инде ул алар өчен. “Китап фәлән фәләновлар ярдәме белән нәшер ителде” дигән язу белән чыгарырга ярдәм итсәләр, 100 елдан соң шул китапны кулларына алган кешеләр аларның исем-фамилияләрен укып, ”менә безнең татар халкында нинди миһербанлы байлар булган бит” дип сөенерләр иде.Ә болай… 100 елдан соң аларны этем дә белмәячәк. Революциягә кадәрге бөтен татар матбугаты, нәшрияты, мәдрәсәләре, мәчетләр татар байлары акчасына яшәгән –  байларның берсе дә бөлмәгән. Ничек итеп кенә  шуларны миллиардер җегетләргә аңлатырга икән?